Gdy zostaje się oskarżonym o odmowę pracy, często wydaje się to niesprawiedliwe. Wielu pracowników nagle słyszy, że “odmawiają pracy” i że jest to ważny powód do zwolnienia dyscyplinarnego w trybie natychmiastowym. Jednak w praktyce okazuje się, że pracodawcy to pojęcie zdecydowanie zbyt często błędnie używają.
Odmowa pracy jest jedną z najczęściej nadużywanych przyczyn zwolnienia.
W tym obszernym przewodniku adwokaci prawa pracy z Arslan Adwokaci z:
-
kiedy rzeczywiście mamy do czynienia z odmową pracy,
-
kiedy nie jest to odmowa pracy,
-
kiedy zwolnienie dyscyplinarne jest nieważne,
-
oraz jakie kroki należy podjąć od razu, aby zabezpieczyć swoją pracę lub odszkodowanie.
⭐ Czym jest odmowa pracy?
Odmowa pracy oznacza, że Pan/Pani celowo i bez ważnej przyczyny odmawia:
-
wykonywania uzgodnionych prac,
-
stosowania się do poleceń pracodawcy,
-
lub stawienia się w pracy.
Jednak: pracodawca nie może sam decydować, jakie powody są „uzasadnione” lub „nieuzasadnione”. O tym decyduje prawo, a w wielu przypadkach także lekarz medycyny pracy.
⭐ Kiedy nie ma mowy o odmowie pracy?
W praktyce okazuje się, że większość zarzutów prawdziwą odmową pracy nie jest. Oto najczęstsze sytuacje:
1. Jest Pan/Pani chory/a lub ma Pan/Pani ograniczoną zdolność do pracy (medycznie)
To jest błąd numer jeden, który popełniają pracodawcy.
Jeśli Pan/Pani:
-
jest chory/a,
-
nie jesteś w pełni zdolny do pracy,
-
nie możesz wykonywać niektórych prac,
-
jesteś w trakcie reintegracji,
-
możesz wykonywać tylko odpowiednią pracę,
wtedy odmowa nie jest odmową pracy.
➡ Tylko lekarz medycyny pracy określa, co możesz, a czego nie możesz.
Nawet jeśli pracodawca uważa, że „może Pan/Pani normalnie przyjść do pracy”, nie może oceniać tego samodzielnie.
2. Odmawia Pan/Pani wykonywania niebezpiecznej pracy
Zgodnie z prawem może Pan/Pani odmówić wykonywania pracy, która:
-
stwarza zagrożenie,
-
jest niebezpieczna,
-
narusza przepisy bezpieczeństwa,
-
lub w przypadku której pracodawca zapewnia niewystarczającą ochronę.
3. Odmawia Pan/Pani wykonywania nielegalnych lub nieprawidłowych poleceń
Pracodawca nie może zlecać Panu/Pani wykonywania zadań, które:
-
są sprzeczne z prawem,
-
nie należą do Państwa zakresu obowiązków,
-
są moralnie lub etycznie nie do przyjęcia,
-
lub stanowią nadużycie Państwa stanowiska.
Odmowa tego nie jest odmową pracy.
4. Odmawiają Państwo wykonywania pracy, której nie ma w Państwa umowie
Pracodawca nie może Państwa zmuszać do:
-
zupełnie innych zadań,
-
pracy dla innych firm,
-
ciężkiej pracy fizycznej, której nigdy Państwo nie wykonywali,
-
nieuzasadnionych dodatkowych zmian lub nocnych zmian,
-
systematycznie więcej godzin bez twojej zgody.
„Po prostu zrób to, bo tak mówię” nie jest podstawą prawną.
5. Odmawiasz pracy po nękaniu, zastraszaniu lub konflikcie
Kiedy:
-
gdy czujesz się zagrożony/a,
-
gdy jesteś nękany/a,
-
gdy twój przełożony jest agresywny,
-
lub gdy stosunki w pracy są poważnie zakłócone,
wówczas pracodawca musi najpierw rozwiązać konflikt.
Twoja odmowa nie jest wtedy odmową pracy.
6. Nie otrzymał(a) Pan/Pani jasnego polecenia
Na przykład:
-
niejasne planowanie,
-
zmienna koordynacja,
-
brak pisemnej instrukcji,
-
nie wie Pan/Pani, że miał(a) Pan/Pani gdzieś pracować,
-
nieporozumienie w komunikacji przez WhatsApp lub aplikację pracowniczą.
Bez jasnych instrukcji → to nie jest odmowa pracy.
⭐ Kiedy jest to rzeczywiście odmowa pracy?
Odmowa pracy występuje tylko wtedy, gdy:
-
dokładnie wie Pan/Pani, czego się od Pana/Pani oczekuje,
-
jest Pan/Pani medycznie zdolny/a do wykonania pracy,
-
nie występują żadne zagrożenia bezpieczeństwa,
-
zadanie mieści się w zakresie Pana/Pani obowiązków,
-
i świadomie Pan/Pani odmawia, bez ważnej przyczyny.
Przykład rzeczywistej odmowy pracy:
-
“Nie będę tego robić i nic mi nie możecie zrobić.”
Ale nawet w takich sytuacjach pracodawca musi:
-
zastosować zasadę wysłuchania obu stron,
-
uwzględnić Państwa okoliczności,
-
rozważyć alternatywne środki,
-
i działać z należytą starannością.
⭐ Czy pracodawca może zwolnić dyscyplinarnie za odmowę pracy?
Tylko jeśli:
-
odmowa pracy umyślna jest,
-
zachodzi poważna niesubordynacja,
-
polecenie było legalne, bezpieczne i odpowiednie,
-
pracodawca uprzednio Pana/Panią ostrzegł,
-
i wszystkie inne możliwości zostały wyczerpane.
W praktyce prawie zawsze kończy się to źle.
Dlatego wiele zwolnień dyscyplinarnych z powodu “odmowy pracy” jest unieważnianych.
❌ Najczęstsze błędy pracodawców
Pracodawcy często popełniają te same błędy:
❌ 1. Traktowanie choroby jako odmowy pracy
Najczęściej popełniany błąd.
❌ 2. Brak jasnej wcześniejszej instrukcji
Pracownik nie może odmówić wykonania polecenia, które nie zostało jasno przekazane.
❌ 3. Brak wysłuchania obu stron
Zawsze należy Pana/Panią wysłuchać.
❌ 4. Brak dowodu zamiaru
Nieporozumienie to nie jest odmowa pracy.
❌ 5. Zbyt pośpieszny list o zwolnieniu
Zwolnienie dyscyplinarne musi nastąpić niezwłocznie, ale nie pochopnie.
❌ 6. Nieliczenie się z osobistymi okolicznościami
Wiek, staż pracy, zdrowie, problemy prywatne — wszystko ma znaczenie.
⭐ Co zrobić, jeśli zostaniesz oskarżony o odmowę pracy?
Oto kroki, które należy podjąć od razu:
Krok 1 – Nie odpowiadaj merytorycznie
Nigdy nie mów ani nie pisz w e-mailu:
-
“nie będę pracować”
-
“nie mam ochoty”
-
“zostaw mnie w spokoju”
To zostanie bezpośrednio użyte przeciwko Panu/Pani.
Krok 2 – Natychmiast skontaktuj się z adwokatem prawa pracy
Odmowa pracy to ryzykowny zarzut:
1 błędne zdanie może zaszkodzić Pana/Pani sprawie.
Krok 3 – Poproś o polecenie i odmowę na piśmie
Ma Pan/Pani prawo do:
-
jasnego polecenia,
-
pisemnego wyjaśnienia, dlaczego miałoby to stanowić odmowę pracy,
-
wglądu w akta.
Krok 4 – Zbierz dowody
Na przykład:
-
Rozmowy na WhatsAppie,
-
harmonogramy,
-
raporty lekarza medycyny pracy,
-
opis stanowiska,
-
wcześniejsze ustalenia dotyczące zadań,
-
komunikacja z przełożonym.
Krok 5 – Wybierz swoją strategię
W Arslan Jako prawnicy oceniamy:
-
czy to prawdziwa odmowa pracy czy nieporozumienie?
-
czy zwolnienie jest ważne?
-
czy chce Pan/Pani wrócić do pracy?
-
czy raczej odszkodowanie i zakończenie poprzez VSO?
Doradzamy to, co zapewni Panu/Pani najlepszy rezultat.
⭐ Skutki, jeśli zwolnienie okaże się nieuzasadnione
W przypadku nieuzasadnionego zwolnienia z powodu odmowy pracy przysługuje Panu/Pani prawo do:
-
pełna wypłata wynagrodzenia od dnia zwolnienia,
-
słuszne odszkodowanie (dodatkowe),
-
przywrócenie do pracy,
-
usunięcie wpisu o odmowie pracy z akt osobowych.
Wniosek
W praktyce odmowę pracy uznaje się zdecydowanie zbyt szybko.
W większości zarzutów brakuje:
-
jasnych dowodów,
-
prawidłowe polecenie służbowe,
-
ocena przez lekarza medycyny pracy,
-
zasada wysłuchania obu stron,
-
lub staranne postępowanie wyjaśniające.
Dlatego wiele zwolnień za odmowę pracy jest unieważnianych przez sąd.
Adwokaci prawa pracy z Arslan Advocaten są gotowi, aby Państwa wesprzeć, zakwestionować Państwa zwolnienie lub wynegocjować dla Państwa korzystną ugodę.
Czy potrzebują Państwo porady lub wsparcia? Prosimy o kontakt z nami jeszcze dziś.
