Pracownicy tymczasowi często pracują na elastycznych zasadach, będąc zatrudnianymi przez agencję pracy tymczasowej u pracodawcy (osoby korzystającej z usług). Aby usystematyzować ten proces i chronić prawa pracowników tymczasowych, w branży pracy tymczasowej stosuje się tzw. system fazowy. Ten system, zapisany w umowach zbiorowych ABU i NBBU, dzieli umowę o pracę pracownika tymczasowego na trzy fazy: fazę A, fazę B i fazę C. W tym artykule wyjaśniamy, co oznaczają poszczególne fazy i jakie prawa i obowiązki z nimi się wiążą.
Większość agencji pracy w Holandii korzysta właśnie z jednego z tych dwóch układów zbiorowych pracy (CAO), które szczegółowo regulują zasady zatrudnienia tymczasowego. To właśnie tam znajdziesz przepisy dotyczące systemu fazowego, określające prawa i obowiązki pracownika na każdym etapie zatrudnienia.
System fazowy został opracowany po to, by z jednej strony zapewnić elastyczność pracodawcom, a z drugiej – stopniowo zwiększać bezpieczeństwo oraz stabilność zatrudnienia dla pracowników tymczasowych. Każda faza systemu wiąże się z innymi prawami, warunkami pracy i możliwościami rozwiązania umowy, więc warto znać podstawy prawne, na których się opiera. W tym artykule wyjaśniamy, co oznaczają poszczególne fazy i jakie prawa i obowiązki z nimi się wiążą.
Co to jest system fazowy?
System fazowy określa stopień elastyczności i pewności dla pracownika tymczasowego. Im dłużej pracownik tymczasowy pracuje, tym bardziej rosną jego prawa, takie jak prawo do stałego kontraktu czy określone warunki pracy. Każda faza ma specyficzne zasady dotyczące czasu trwania umowy o pracę, możliwości jej zakończenia i klauzulę agencji pracy tymczasowej.
Faza A – Pierwszy krok do pracy
Faza A (lub faza 1-2 według NBBU) to pierwsza faza, w której pracownik tymczasowy zaczyna pracę. Ta faza trwa maksymalnie 52 tygodnie pracy. W fazie A agencja pracy tymczasowej może zawierać nieograniczoną liczbę umów z pracownikiem tymczasowym. To zapewnia maksymalną elastyczność, ponieważ umowa często może się zakończyć, jak tylko osoba korzystająca z usług zakończy zlecenie.
Klauzula agencji pracy tymczasowej w fazie A
W fazie A możliwe jest zawarcie umowy o pracę tymczasową z klauzulą agencji pracy tymczasowej. Oznacza to, że umowa automatycznie kończy się, gdy osoba korzystająca z usług zakończy zlecenie lub pracownik tymczasowy zachoruje. Od 1 lipca 2023 roku nie jest jednak dozwolone stosowanie klauzuli agencji pracy tymczasowej w przypadku choroby. Zapewnia to większą pewność dla pracowników tymczasowych w razie choroby.
Faza B – Więcej pewności i praw
Po fazie A pracownik tymczasowy przechodzi do fazy B (fazy 3 według NBBU). Ta faza trwa maksymalnie trzy lata, podczas których agencja pracy tymczasowej może zaoferować do sześciu tymczasowych kontraktów. Elastyczność tutaj maleje, ponieważ pracownik tymczasowy ma teraz więcej praw, takich jak dłuższy okres wypowiedzenia i prawo do wynagrodzenia za pracę w przypadku choroby.
Brak klauzuli agencji pracy tymczasowej w fazie B
W fazie B klauzula agencji pracy temporalnej znika, co oznacza, że umowa nie kończy się automatycznie, gdy zleceniodawca decyduje się zakończyć zlecenie. Daje to pracownikowi tymczasowemu większą pewność i stabilność.
Faza C – Stała umowa
Faza C (lub faza 4) to ostatnia faza i oferuje najwięcej pewności. W tej fazie pracownik tymczasowy jest zatrudniany na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Agencja pracy tymczasowej nie może po prostu zakończyć umowy; może to zrobić tylko za obopólnym porozumieniem lub na podstawie ustawowych przesłanek do zwolnienia.
Co system fazowy oznacza dla Ciebie jako pracownika tymczasowego?
System fazowy ma na celu zapewnienie pracownikom tymczasowym maksymalnej elastyczności na początku ich okresu pracy, ale jednocześnie zapewnia, że z czasem zdobywają oni więcej praw i pewności. Oznacza to, że jako pracownik tymczasowy masz mniej pewności w fazie A, ale w miarę jak przechodzisz do fazy B i C, zdobywasz więcej praw i ostatecznie możliwość otrzymania stałego kontraktu.
Warto jednak pamiętać, że system fazowy to tylko część układanki. Twoje codzienne warunki pracy i płacy określa także układ zbiorowy pracy – CAO (Collectieve Arbeidsovereenkomst). W praktyce oznacza to, że nawet jako pracownik tymczasowy masz prawo do takich samych kluczowych warunków płacowych jak osoby zatrudnione bezpośrednio przez firmę, dla której wykonujesz pracę. Dotyczy to między innymi:
- Stawki godzinowej brutto zgodnej z obowiązującymi tabelami płac (loonschalen) w danym zakładzie,
- Dodatków za pracę zmianową, w niestandardowych godzinach czy za nadgodziny,
- Zwrotów kosztów (np. dojazdu) wolnych od podatku,
- Liczby dni urlopowych oraz
- Składek na fundusz emerytalny.
Dlatego, planując kolejne etapy swojej kariery w Holandii, warto nie tylko śledzić, w której fazie systemu się znajdujesz, ale również zapytać agencję pracy, według jakiego CAO będziesz wynagradzany. Ta świadomość pozwala nie tylko lepiej negocjować warunki, ale także mieć pewność, że Twoje prawa są respektowane na każdym etapie zatrudnienia.
Co powinieneś zrobić w przypadku konfliktu dotyczącego systemu fazowego?
Ważne jest, aby wiedzieć, jakie są twoje prawa na każdym etapie pracy tymczasowej. W przypadku konfliktów dotyczących na przykład zakończenia twojego kontraktu, choroby podczas okresu pracy tymczasowej lub przejścia na stały kontrakt, pomoc prawna ze strony adwokata prawa pracy może być konieczna.
W Arslan Advocaten mamy duże doświadczenie w obsłudze pracowników tymczasowych i rozwiązywaniu konfliktów zawodowych. Pomagamy Ci uzyskać to, na co masz prawo, niezależnie od tego, czy chodzi o wynagrodzenie za czas choroby, niesłuszne zakończenie umowy, czy prawo do stałego zatrudnienia.
możliwości jej zakończenia i klauzulę agencji pracy tymczasowej.
Dlaczego warto zapytać o obowiązujące CAO?
W praktyce, oprócz faz w systemie zatrudnienia, kluczowe znaczenie ma również to, według jakiego układu zbiorowego pracy (CAO – Collectieve Arbeidsovereenkomst) będziesz otrzymywać wynagrodzenie. To właśnie CAO określa Twoje warunki płacy i pracy w Holandii. Każda branża ma inny układ zbiorowy, np. Metal & Techniek czy Metalektro w sektorze technicznym, a zależnie od niego mogą zmieniać się szczegóły dotyczące stawki godzinowej czy dodatków.
Dlaczego to ważne? Według zasady tzw. inlenersbeloning masz mieć dostęp do takich samych świadczeń jak pracownicy zatrudnieni bezpośrednio w firmie – chodzi tu m.in. o:
- Wynagrodzenie brutto zgodne z tabelami płac w zakładzie
- Dodatki za zmiany, nadgodziny lub pracę w nocy
- Zwroty kosztów, np. dojazdów
- Liczbę dni urlopu
- Wysokość składek emerytalnych
Dopytując agencję pracy, według jakiego CAO będziesz wynagradzany, zyskujesz pewność co do swoich praw i stawek. Takie pytanie świadczy o Twojej znajomości realiów zatrudnienia w Holandii i pozwala uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek, zwłaszcza jeśli specyfika zawodu – np. operator CNC – wiąże się z różnymi grupami zaszeregowania, a więc i różnicami w wynagrodzeniu.
Co reguluje CAO? Kluczowe elementy wynagrodzenia i warunków pracy
Umowy zbiorowe dla pracy tymczasowej, takie jak ABU czy NBBU, bardzo precyzyjnie określają, jakie warunki muszą być zapewnione każdemu pracownikowi. W praktyce oznacza to, że agencja pracy tymczasowej ma obowiązek stosować się do zasady inlenersbeloning, czyli wynagrodzenia równego temu, jakie obowiązuje w firmie, do której jesteś oddelegowany.
W szczególności CAO reguluje następujące elementy Twojego zatrudnienia:
- Stawka godzinowa brutto – Twoje wynagrodzenie bazuje na tych samych stawkach, które obowiązują wśród pracowników zatrudnionych bezpośrednio w danej firmie (zgodnie z lokalnymi tabelami płac i poziomem stanowiska).
- Dodatki funkcyjne i zmianowe – Masz prawo do identycznych dodatków, m.in. za pracę na zmiany, nadgodziny czy pracę w weekendy i święta.
- Zwroty kosztów – Otrzymujesz zwrot kosztów, np. dojazdu do pracy, według tych samych zasad co pozostali pracownicy, jeśli tego typu świadczenia są praktykowane w firmie użytkownika.
- Urlop i dni wolne – Liczba dni urlopowych oraz prawo do wypoczynku musi być zgodne z warunkami stosowanymi wobec etatowych pracowników.
- Fundusz emerytalny – Po upływie określonego czasu pracy w branży przysługują Ci składki emerytalne i prawa emerytalne na tych samych zasadach, co innym pracownikom.
W skrócie: niezależnie od tego, czy jesteś zatrudniony wprost w zakładzie, czy pracujesz przez agencję pośredniczącą, CAO dba o to, by Twoje wynagrodzenie i warunki pracy były równoważne z osobami pracującymi na stałe w danej firmie.
Na czym polega zasada „inlenersbeloning” i dlaczego jest ważna dla Twojej pensji?
Jednym z kluczowych zabezpieczeń pracowników tymczasowych w Holandii jest zasada inlenersbeloning, czyli „wynagrodzenie zleceniodawcy”. O co tutaj chodzi? Mówiąc najprościej: jeśli pracujesz przez agencję dla określonej firmy, Twoje główne warunki wynagrodzenia powinny być takie same jak osób zatrudnionych tam bezpośrednio na tym samym stanowisku.
Co obejmuje inlenersbeloning?
- Stawka godzinowa brutto – Twoje wynagrodzenie nie może być niższe od przewidzianego w tabelach płac (loonschalen) obowiązujących w tej firmie.
- Dodatki za zmiany, nadgodziny czy pracę w nietypowych godzinach – Jeśli pracownicy firmy dostają dodatek, Ty też masz do niego prawo.
- Zwroty kosztów „netto” – Dotyczy to m.in. dojazdów do pracy czy innych kosztów uznanych w polityce danej firmy.
- Urlop – Liczba dni urlopu powinna być taka sama jak u innych pracowników firmy.
- Składki emerytalne – Przysługują Ci takie same warunki uczestnictwa w funduszu emerytalnym, jak osobom zatrudnionym bezpośrednio.
Dlaczego warto o tym pamiętać?
Przy negocjowaniu warunków, nie ograniczaj się do pytania o samą stawkę godzinową. Dopytaj agencję, według jakiej układu zbiorowego (CAO) będziesz rozliczany. To nie tylko pokazuje, że znasz rynek, ale często może mieć realny wpływ na Twoje zarobki – szczególnie na stanowiskach specjalistycznych (np. operator CNC), gdzie właściwe zaszeregowanie w grupie tabeli płac może oznaczać różnicę nawet kilku euro na godzinę.
Najważniejsze układy zbiorowe pracy (CAO) w Holandii
W Holandii funkcjonuje kilka kluczowych układów zbiorowych pracy, które regulują warunki zatrudnienia w poszczególnych sektorach. Dla pracowników zatrudnianych przez agencje pracy tymczasowej najważniejsze są dwa główne układy: ABU (Algemene Bond Uitzendondernemingen) oraz NBBU (Nederlandse Bond van Bemiddelings- en Uitzendondernemingen). To właśnie na ich postanowieniach oparty jest system fazowy, który krok po kroku zwiększa prawa pracownika tymczasowego.
Warto jednak pamiętać, że oprócz ogólnych zasad systemu fazowego, codzienne warunki pracy i wynagrodzenie mogą być dodatkowo określone w branżowych CAO – układach dostosowanych do specyfiki danego sektora. Przykładami takich branżowych układów są:
- CAO Metaal & Techniek – obejmujący pracowników technicznych i rzemieślników w przemyśle metalowym,
- CAO Metalektro – dotyczący pracowników zakładów przemysłu metalowego i elektrotechnicznego,
- CAO Bouw & Infra – dla sektora budowlanego,
- CAO Transport i Logistyka – dla przewoźników i magazynierów,
- oraz wiele innych obejmujących np. sektor opieki zdrowotnej, hotelarstwo czy rolnictwo.
To właśnie odpowiedni CAO określa szczegóły dotyczące stawek, dodatków, urlopów i warunków pracy, więc warto wiedzieć, pod który układ podlegasz na swoim stanowisku.
Skontaktuj się z Arslan Advocaten
Jeśli masz pytania odnośnie systemu fazowego lub problemy z umową o pracę tymczasową, nasi specjaliści od prawa pracy są gotowi Ci pomóc. Skontaktuj się z nami na bezpłatną rozmowę konsultacyjną i dowiedz się, jakie są Twoje prawa jako pracownika tymczasowego.
