Kazdy ma prawo do odprawy. Co to jest odprawa?

Odprawa to wynagrodzenie dla pracowników, którzy zostali zwolnieni, bądź ich umowa wygasła. Od pierwszego stycznia 2020 zmienił się sposób obliczania odprawy.

 

Prawo do odprawy

Przysługuje ona Państwu kiedy:

• Inicjatywa ukończenia współpracy, bądź nie przedłużenie kontraktu jest po stronie pracodawcy. Przysługuje to pracownikom z kontraktem na czas określony i nieokreślony, bez względu na długość umowy. Warto jednak wiedzieć, że prawo do odprawy w Holandii może się różnić w zależności od rodzaju kontraktu. Najczęściej odprawa przysługuje osobom zatrudnionym na umowach na czas nieokreślony lub w przypadku nieprzedłużenia umowy na czas określony. Dodatkowo, szczegółowe warunki dotyczące odpraw mogą być określone w układach zbiorowych pracy (CAO), które obowiązują w niektórych branżach.
• Podczas zakończenia współpracy mają Państwo więcej niż 18 lat i pracowali minimum 12 godzin.

 

Kiedy odprawa się nie należy

Jest kilka sytuacji w których nie mają Państwo prawa do odprawy:

• Jeżeli zwolnienie jest wynikiem poważnego zawinionego działania lub zaniechania,
• Jeżeli osiągną Państwo wiek emerytalny,
• Jeżeli pracodawca ogłosił upadłość lub otrzymał moratorium, bądź podlega programowi restrukturyzacji zadłużenia osób fizycznych.

Fazy zatrudnienia – co oznaczają dla odprawy?

W Holandii sposób, w jaki naliczana jest odprawa, zależy od tzw. systemu fazowego. Są trzy główne fazy: A, B i C. Każda z nich wiąże się z innymi warunkami zatrudnienia oraz innymi prawami do odprawy.

Faza A
To najwcześniejszy etap – trwa ona maksymalnie 52 tygodnie i zwykle dotyczy pracowników zatrudnionych przez agencję pracy tymczasowej. W tym okresie odprawa przysługuje już od pierwszego dnia pracy, ale jest naliczana proporcjonalnie do przepracowanego czasu. Ważne, aby zachować wszystkie dokumenty potwierdzające liczbę przepracowanych godzin, bo przerwy krótsze niż 6 miesięcy są wliczane do stażu.

Faza B
Kolejny etap to Faza B – tutaj można być zatrudnionym nawet przez 3 lata na kilku umowach czasowych u tego samego pracodawcy-agencji. W tej fazie zwiększa się zarówno stabilność zatrudnienia, jak i prawa do odprawy. Odprawa liczona jest pełniej, a okres zatrudnienia obejmuje wszystkie kolejne umowy o pracę. Warto pilnować, aby wszystkie dodatki były prawidłowo ujęte przy wyliczaniu.

Faza C
Ostatni etap, Faza C, to umowa na czas nieokreślony, która daje najszerszą ochronę pracowniczą. Tutaj pracownik ma prawo do odprawy na najbardziej korzystnych warunkach – brane są pod uwagę także wcześniejsze okresy zatrudnienia u tego pracodawcy (choćby w systemie faz A i B), łącznie z dodatkami i premiami.

System fazowy w praktyce oznacza, że im dłużej pracujemy i im bardziej stabilna jest nasza umowa, tym wyższa i korzystniejsza może być odprawa. Dla wielu osób kluczowe jest ustalenie, w której fazie aktualnie się znajdują – od tego zależy sposób liczenia należnych świadczeń oraz wysokość odprawy.

Procownik musi sam upomnieć się o odprawę

Ważne, aby wiedzieć: pracownik musi sam upomnieć się o odprawę, pracodawca nie ma obowiązku sam od siebie tego wypłacić. Muszą Państwo się o to wynagrodzenie upomnieć w ciągu 3 miesięcy od ostatniego dnia współpracy.

Warto pamiętać także o ścisłych ramach czasowych oraz procedurach prawnych, które towarzyszą dochodzeniu odprawy:

• Istnieją jasno określone terminy na złożenie odpowiednich dokumentów, zależnie od fazy postępowania.
• Niedotrzymanie terminów administracyjnych może skutkować utratą prawa do roszczeń.
• Błędna interpretacja przepisów lub przekroczenie wymaganych dat grozi przedawnieniem roszczenia i niemożnością odzyskania należnej odprawy.

Jeśli więc rozważają Państwo ubieganie się o odprawę, kluczowe jest zachowanie czujności i pilnowanie obowiązujących terminów.

 

Wysokość odprawy

Aby obliczyć wysokość tej sumy należy wziąć pod uwagę długość kontraktu (ilość przepracowanych lat) oraz miesięczny salaris brutto. Wiek nie ma (już więcej) znaczenia przy obliczaniu odprawy. Dostają Państwo 1/3 wynagrodzenia za każdy przepracowany rok, bez względu na długość umowy.

W praktyce oznacza to, że wysokość odprawy w Holandii zależy od kilku czynników, choć kluczowe pozostają właśnie staż pracy i wysokość miesięcznego wynagrodzenia brutto. Nie ma już znaczenia wiek pracownika, a warunki odprawy są takie same dla wszystkich, niezależnie od rodzaju umowy.

Jak to działa w praktyce?

• Za każdy pełny rok przepracowany u pracodawcy przysługuje 1/3 miesięcznego wynagrodzenia brutto.
• Jeśli przepracowany okres jest krótszy niż rok, odprawa naliczana jest proporcjonalnie – za każdy pełny miesiąc.
• Wysokość odprawy może się różnić w przypadku dodatkowych ustaleń indywidualnych lub zapisów układów zbiorowych (CAO), ale powyższa formuła stanowi podstawę.

Przykład obliczenia:
Jeżeli ktoś pracował przez 3 lata i 4 miesiące z miesięcznym wynagrodzeniem brutto 3000 euro, odprawa wyniesie:
3 (pełne lata) × 1/3 × 3000 euro + 4/12 × 1/3 × 3000 euro.

Dzięki temu można łatwo samodzielnie oszacować należną kwotę odprawy, co pozwala lepiej zaplanować swoją przyszłość zawodową i finansową.

Jak prawidłowo udokumentować staż pracy i dodatki?

Aby prawidłowo ubiegać się o odprawę, bardzo ważne jest przygotowanie odpowiedniej dokumentacji. W Holandii wszystkie dokumenty muszą być sporządzone w języku niderlandzkim.

Należy zgromadzić:

• Umowy o pracę z każdej fazy zatrudnienia – pokazują one ciągłość oraz czas trwania pracy,
• Zaświadczenia od pracodawcy (werkgeversverklaring), w których wyszczególnione są okresy zatrudnienia,
• Odcinki wypłaty (loonstrook) wykazujące miesięczne wynagrodzenie brutto,
• Podsumowania dodatków, takich jak premie, dodatki za pracę w nocy czy nadgodziny – mają one wpływ na końcową kwotę odprawy,
• Ewentualnie świadectwa pracy lub inne dokumenty potwierdzające, jakie świadczenia otrzymywali Państwo w trakcie trwania umowy.

Im pełniejsza dokumentacja, tym sprawniej przebiega proces wyliczenia oraz dochodzenia odprawy. Warto przechowywać wszelkie aneksy i zmiany do umów, ponieważ każda zmiana warunków zatrudnienia może mieć znaczenie dla wysokości odprawy.

Konsekwencje błędnego rozliczenia odprawy

Warto pamiętać, że nieprawidłowe rozliczenie odprawy lub pominięcie ważnych składników wynagrodzenia może mieć poważne skutki dla pracownika. Jakie są potencjalne zagrożenia?

• Można całkowicie stracić prawo do odprawy, jeżeli nie dochowa się odpowiednich terminów lub procedur.
• Błędy w wyliczeniu mogą skutkować znacznym zaniżeniem należnej kwoty—nawet o kilkadziesiąt procent, jeśli np. nie doliczy się premii uznaniowych, dodatków czy nadgodzin.
• Opóźnienia w wypłacie, które mogą sięgać wielu miesięcy, jeśli sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia lub interwencji prawnej.
• Zdarza się również, że powstaną dodatkowe koszty—np. opłaty za doradztwo prawne lub koszty sądowe.
• Niewłaściwie przeprowadzony proces może też negatywnie wpłynąć na relacje z obecnym lub przyszłym pracodawcą.

Dlatego tak ważne jest, aby dokładnie sprawdzić wszystkie elementy wynagrodzenia i w razie wątpliwości skorzystać z profesjonalnej pomocy.

Opodatkowanie odprawy – jak to wygląda w Holandii?

Odprawa otrzymywana przy zakończeniu pracy traktowana jest w Holandii jako dochód, co oznacza, że podlega opodatkowaniu według stawek podatku dochodowego od osób fizycznych (inkomstenbelasting). To ważne, by pamiętać, że niezależnie od wysokości odprawy, urząd skarbowy (Belastingdienst) naliczy od niej podatek według obowiązujących progów podatkowych – podobnie jak od normalnego wynagrodzenia.

W praktyce wygląda to tak:

• Otrzymana odprawa jest po prostu „doliczana” do całego rocznego dochodu.
• Im wyższa odprawa (i tym samym wyższy roczny dochód), tym potencjalnie wyższa stawka podatkowa.
• Odprawa może się więc wiązać z koniecznością dopłaty podatku na koniec roku, jeśli zaliczki na podatek nie pokryją całości zobowiązania.

Jeśli mają Państwo dodatkowe źródła dochodu lub złożoną sytuację podatkową, warto skonsultować się z doradcą podatkowym (np. z NOB – De Nederlandse Orde van Belastingadviseurs) lub sprawdzić szczegóły na stronie Belastingdienst.

Nieprzemyślane wydanie całej kwoty może skutkować niespodziewaną dopłatą podatku, dlatego dobrze jest uprzednio dowiedzieć się, jaką część otrzymanych środków warto odłożyć na ewentualny podatek.

Czy odprawę trzeba wykorzystać na szkolenia?

Pracownicy często zastanawiają się, czy odprawa (transitievergoeding) musi być przeznaczona wyłącznie na kursy lub podnoszenie kwalifikacji. Odpowiedź jest prosta: nie ma takiego obowiązku. Choć ta suma może pomóc w znalezieniu nowej pracy, na przykład dzięki szkoleniom czy przebranżowieniu, to Państwo sami decydują, jak ją wydać.

Odprawę można przeznaczyć na dowolny cel — nie trzeba jej dokumentować wobec pracodawcy ani nikomu tłumaczyć, czy pieniądze zostały wydane na kurs, spłatę rachunków, czy na wakacje. To Państwa indywidualna sprawa i żaden przepis nie ogranicza sposobu wykorzystania otrzymanej kwoty.

Pomoc prawna

Wyliczenie wysokości odprawy jest dosyć trudne. Trzeba sprawdzić każdą sytuację indywidualnie, czy, oraz ile przysługuje Państwu odprawy. Nasi adwokaci oraz prawnicy mają wieloletnie doświadczenie w reprezentowaniu pracowników tymczasowych. Chętnie służymy pomocą w uzyskaniu odprawy.

Dlaczego warto skorzystać z pomocy eksperta?

• Oszczędność czasu – Zajmujemy się całą procedurą, dzięki czemu nie muszą Państwo zagłębiać się w zawiłości przepisów ani śledzić terminów.
• Bezpieczeństwo – Eliminujemy ryzyko błędów formalnych; korzystają Państwo z wiedzy specjalistów z zakresu prawa pracy.
• Maksymalizacja korzyści – Dbamy o Państwa interesy, pilnując, aby wartość odprawy była jak najwyższa.
• Spokój – Przejmujemy kontakt i komunikację z pracodawcą, dzięki czemu nie trzeba się stresować rozmowami czy formalnościami.
• Prawidłowość procesu – Dzięki naszemu doświadczeniu mogą być Państwo pewni, że wszystko przebiegnie zgodnie z obowiązującymi przepisami.

W wielu przypadkach nasze usługi nic nie kosztują. W zależności od Państwa dochodów możemy ubiegać się o dotację od Rady Pomocy Prawnej (Raad voor Rechtsbijstand), abyście Państwo w ostateczności nic nie musieli płacić (lub tylko niewielką wpłatę własną).