W Niderlandach pracodawcy nie mogą tak po prostu zwalniać pracowników. Jako pracownik korzysta Pan/Pani z ochrony przed zwolnieniem. Oznacza to, że pracodawca może zakończyć stosunek pracy tylko w określonych przypadkach, a często jest do tego potrzebna zgoda UWV lub kantonrechter.
W tym artykule wyjaśniamy krok po kroku, jak działa ochrona przed zwolnieniem, jakie istnieją wyjątki oraz jakie prawa przysługują w różnych sytuacjach.
Czym jest ochrona przed zwolnieniem?
Ochrona przed zwolnieniem oznacza, że pracownik nie może zostać zwolniony bez ważnej przyczyny. Pracodawcy muszą:
-
ustawową podstawę zwolnienia mieć (na przykład przyczyny ekonomiczne w przedsiębiorstwie lub nienależyte wykonywanie obowiązków);
-
okresu wypowiedzenia przestrzegać;
-
w wielu przypadkach wystąpić o zgodę do UWV lub kantonrechter.
Ponadto istnieją szczególne sytuacje, w których zwolnienie jest zabronione, na przykład podczas choroby lub ciąży.
Zakazane przyczyny zwolnienia: kiedy nie można Pana/Pani zwolnić?
Poza ogólną ochroną przed zwolnieniem istnieją sytuacje, w których pracodawca absolutnie nie może Pana/Pani zwolnić. Są to tzw. zakazane przyczyny zwolnienia. Pracodawca nie może na przykład wypowiedzieć Pana/Pani umowy o pracę z powodu:
- pochodzenia, koloru skóry, wyznania, płci, orientacji seksualnej, niepełnosprawności lub narodowości (dyskryminacja jest wyraźnie zabroniona przez prawo);
- ubiegania się o urlop rodzicielski lub jego wykorzystania;
- członkostwa w związku zawodowym lub politycznej organizacji, lub występowania w obronie interesów pracowniczych;
- odmowy pracy w niedziele, jeśli ma Pan/Pani do tego ustawowe prawo;
- odbywania służby wojskowej za granicą;
- członkostwa w radzie zakładowej lub reprezentacja pracowników.
We wszystkich tych przypadkach pracodawca nie może rozwiązać stosunku pracy. Zwolnienie z którejkolwiek z tych przyczyn jest surowo zabronione i może zostać cofnięte, z ewentualnym prawem do odszkodowania lub przywrócenia do pracy.
Co się zmieniło w obowiązku wypłaty wynagrodzenia dla AOW-uprawnionych pracowników od 1 lipca 2023 r.?
Od 1 lipca 2023 r. obowiązuje istotna zmiana dla pracowników, którzy AOW-wiek emerytalny osiągnęli. Jeśli AOW-uprawniony pracownik jest chory, wtedy pracodawca musi wypłacać wynagrodzenie już tylko sześć tygodni zamiast zwyczajowego okresu. To rozwiązanie sprawia, że dla pracodawców atrakcyjniejsze jest, aby osobę z AOW utrzymać w zatrudnieniu lub zatrudnić, ponieważ ryzyko finansowe w razie choroby jest znacznie ograniczone.
Zasada łańcuchowa: prawo do umowy na czas nieokreślony
Zasada łańcuchowa określa, ile umów na czas określony można zawrzeć jedna po drugiej.
-
Można maksymalnie 3 umowy na czas określony można zawrzeć w okresie 3 lat.
-
Czy zatrudnienie trwa dłużej lub zostaje zawarta czwarta umowa? Wówczas automatycznie przysługuje prawo do umowy na czas nieokreślony.
-
Jeśli jest więcej niż 6 miesięcy przerwy między umowami, liczenie zaczyna się od nowa.
👉 Przykład: otrzymuje Pan/Pani trzy umowy na czas określony, każda na jeden rok. Po trzech latach ma Pan/Pani prawo do umowy na czas nieokreślony.
Następstwo pracodawców: wliczanie wcześniejszych umów
Czasami nowy pracodawca zastępuje poprzedniego, podczas gdy wykonuje Pan/Pani tę samą pracę. Na przykład:
-
praca za pośrednictwem agencji pracy tymczasowej, a później zatrudnienie u pracodawcy użytkownika;
-
przejście do innego pracodawcy w ramach tego samego koncernu;
-
przejście zakładu pracy.
W takim przypadku wcześniejsze umowy są wliczane. Dzięki temu może Pan/Pani szybciej nabyć prawo do umowy na czas nieokreślony lub uzyskać większą ochronę przed zwolnieniem.
👉 Przykład: pewien pracownik tymczasowy pracuje 2 lata w firmie, a następnie zostaje zatrudniony bezpośrednio. Jego wcześniejsze lata pracy tymczasowej wliczają się, dzięki czemu ma od razu prawo do umowy na czas nieokreślony.
Ochrona przed zwolnieniem w czasie choroby
W pierwszych 2 latach choroby obowiązuje zakaz wypowiedzenia umowy o pracę. Wówczas pracodawca nie może Państwa zwolnić, chyba że zachodzą szczególne okoliczności, takie jak:
-
zakończenie działalności firmy;
-
zwolnienie dyscyplinarne (na przykład w przypadku oszustwa lub kradzieży);
-
jeśli samodzielnie zgodzisz się na rozwiązanie umowy o pracę na mocy ugody (zachowaj ostrożność!).
Po 2 latach choroby pracodawca może złożyć wniosek do UWV o zgodę na zwolnienie, pod warunkiem że zostały spełnione wszystkie obowiązki reintegracyjne.
Jak długo pracodawca musi wypłacać wynagrodzenie w czasie choroby?
W razie choroby Twój pracodawca musi nadal wypłacać Twoje wynagrodzenie maksymalnie przez 2 lata. W tym okresie otrzymujesz co najmniej 70% swojej pensji miesięcznie. Zostało to uregulowane ustawowo, aby chronić Twój dochód podczas powrotu do zdrowia.Dla pracowników, którzy osiągnęli już AOW-wiek, obowiązuje wyjątek. W takim przypadku pracodawca musi wypłacać wynagrodzenie w czasie choroby jedynie przez 6 tygodni.Uwaga: Czasem w Twojej cao lub umowie o pracę ustalono wyższy procent lub dłuższy okres, więc zawsze sprawdź swój kontrakt albo zapytaj pracodawcę o dokładne zasady w Twojej sytuacji.
Co się dzieje z umową na czas określony, która wygasa podczas choroby?
Czy Twoja umowa na czas określony wygasa, gdy jesteś chory/a? W takiej sytuacji pracodawca nie musi jej przedłużać. Stosunek pracy kończy się w uzgodnionym terminie. Pracodawca musi jednak zgłosić Twoje odejście z pracy w czasie choroby w UWV. Dzięki temu po zakończeniu umowy może Pan/Pani kwalifikować się do świadczenia z Ziektewet.Uwaga: w czasie choroby nie zachowuje Pan/Pani zatem automatycznie prawa do przedłużenia swojej umowy na czas określony, ale jest Pan/Pani chroniony(-a) przed utratą dochodu za pośrednictwem Ziektewet.
Obowiązki w przypadku długotrwałej choroby i reintegracji
W przypadku długotrwałej choroby zarówno pracodawca, jak i pracownik mają jasne obowiązki dotyczące reintegracji. Cel? Zapewnienie, aby Pan/Pani tak szybko, jak to możliwe, (częściowo) wrócił(a) do pracy.
- Plan reintegracji: Pana/Pani pracodawca musi wspólnie z Panem/Panią sporządzić plan reintegracji. Zawiera on krok po kroku opis, jakie działania są potrzebne, aby wrócić do Pana/Pani dotychczasowej pracy lub – jeśli to się nie uda – do odpowiedniej innej pracy w firmie lub ewentualnie poza nią.
- Aktywna współpraca: Oczekuje się od Pana/Pani aktywnego udziału w tym procesie. Obejmuje to stosowanie się do rozsądnych zaleceń lekarza medycyny pracy, uczestniczenie w spotkaniach oraz wykonywanie zadań, które jest Pan/Pani w stanie wykonywać.
- Kontrola przez lekarza medycyny pracy: Czasami zostaje Pan/Pani wezwany/a przez lekarza medycyny pracy. Jest Pan/Pani zobowiązany/a do współpracy w tym zakresie, aby uzyskać jasność co do Pana/Pani możliwości i ograniczeń.
A co, jeśli jedna ze stron nie przestrzega zasad?
- Pracownik: Nie współpracuje Pan/Pani w procesie reintegracji, na przykład ignorując instrukcje lub nie stawiając się na umówione spotkania? Wówczas pracodawca może tymczasowo wstrzymać wypłatę wynagrodzenia. W przypadku uporczywego przeciwstawiania się może nawet wygasnąć Pana/Pani ochrona przed zwolnieniem.
- Pracodawca: Czy Pana/Pani pracodawca nie przestrzega zasad – na przykład podejmując niewystarczające działania reintegracyjne? Wówczas może UWV nałożyć ‘sankcję płacową’: pracodawca musi wypłacać Panu/Pani wynagrodzenie do jednego roku dłużej, a zwolnienie nadal nie będzie możliwe.
Sankcje za nieprzestrzeganie obowiązków reintegracyjnych
Reintegracja w razie choroby jest odpowiedzialnością zarówno pracownika, jak i pracodawcy. Jeżeli któraś ze stron nie dotrzymuje ustaleń, mogą się z tym wiązać konsekwencje.Dla pracownikówJeśli nie współpracuje Pan/Pani aktywnie przy swojej reintegracji (lub na przykład przy kontrolach lekarza medycyny pracy), pracodawca może czasowo wstrzymać lub zawiesić wypłatę wynagrodzenia. Jeśli będzie Pan/Pani uporczywie odmawiać, Pana/Pani ochrona przed zwolnieniem może wygasnąć. W takim przypadku pracodawca może – po uzyskaniu zgody UWV – nawet w czasie choroby wystąpić o zwolnienie z pracy.Dla pracodawcówOd pracodawcy również oczekuje się, że maksymalnie zaangażuje się w Pana/Pani reintegrację. Jeśli tego nie zrobi, wówczas może UWV nałożyć jako sankcję obowiązek dalszej wypłaty wynagrodzenia przez maksymalnie jeszcze rok. Ponadto zakaz wypowiedzenia zostaje przedłużony: będzie Pan/Pani dłużej chroniony/a przed zwolnieniem.Krótko mówiąc: dobra współpraca przy reintegracji jest kluczowa, aby uniknąć nieprzyjemnych sankcji dla obu stron.
Ochrona przed zwolnieniem w czasie ciąży i urlopu
Nie można Pani/Pana zwolnić podczas:
-
ciąży;
-
urlopu macierzyńskiego;
-
urlopu rodzicielskiego.
Zwolnienie w tym okresie jest zazwyczaj nieważne. Tylko w wyjątkowych przypadkach, takich jak upadłość pracodawcy, zwolnienie jest dozwolone.
Czy umowy na czas określony nie można przedłużyć w czasie ciąży?
Jest dopuszczalne, aby umowa na czas określony wygasła w trakcie ciąży i nie została przedłużona. Pracodawca nie ma bowiem obowiązku automatycznie przekształcać umowy na czas określony w umowę na czas nieokreślony, także w czasie ciąży.Jest jednak jeden ważny warunek: decyzja o nieprzedłużaniu umowy nie może być podyktowana ciążą. Oznaczałoby to bowiem dyskryminację ze względu na ciążę, co jest zabronione. Pracodawca musi więc mieć inną, obiektywną przyczynę zakończenia umowy, taką jak przyczyny ekonomiczne w firmie lub zakończenie projektu.Ma Pan/Pani wątpliwości co do motywacji pracodawcy? Zawsze proszę poprosić o wyjaśnienie powodu nieprzedłużenia. Podejrzewa Pan/Pani, że ciąża była czynnikiem decydującym? Wówczas można rozważyć kroki prawne lub zgłosić to do College voor de Rechten van de Mens.
Zwolnienie w wyniku reorganizacji
W przypadku reorganizacji lub zwolnienia z przyczyn ekonomicznych pracodawca musi zawsze uzyskać zgodę od UWV. Przy tym bierze się pod uwagę:
-
konieczność zwolnienia;
-
stosowanie zasady odzwierciedlenia (sprawiedliwy podział zwolnień między grupami wiekowymi);
-
czy istnieją możliwości przeniesienia na inne stanowisko w obrębie przedsiębiorstwa.
Czasem pracodawca zamiast tego oferuje porozumienie o rozwiązaniu umowy (VSO) . Wtedy mogą Państwo samodzielnie negocjować warunki.
Zwolnienie dyscyplinarne
Zwolnienie dyscyplinarne jest możliwe tylko w przypadku poważnej przyczyny, na przykład:
-
kradzież lub oszustwo;
-
przemoc lub groźba;
-
poważna odmowa pracy.
Pracodawca musi wręczyć wypowiedzenie niezwłocznie i jednoznacznie. Jako pracownik może Pan/Pani zaskarżyć to zwolnienie w sądzie pracy. Czy ma Pan/Pani pytania dotyczące ochrony przed zwolnieniem, albo wątpliwości, czy zwolnienie jest zasadne? Również jeśli nie ma Pan/Pani pewności, czy zostały dochowane właściwe procedury, lub jeśli chce Pan/Pani wiedzieć, jakie ma Pan/Pani prawa, warto zasięgnąć porady prawnej. Może Pan/Pani uzyskać informacje o swoich możliwościach, na przykład czy warto wnieść sprzeciw lub negocjować warunki odejścia.
Zwolnienie poprzez ugodę (VSO)
Wielu pracodawców próbuje uregulować zwolnienie za pomocą ugody.
-
W ten sposób wspólnie ustala się zasady zakończenia stosunku pracy. Proszę zwrócić uwagę:Powód zwolnienia musi neutralny
-
być (w przeciwnym razie UWV może odmówić przyznania zasiłku dla bezrobotnych).Często zachowuje Pan/Pani prawo do odprawy
-
.
Możesz negocjować dodatkowe ustalenia, takie jak wyższe odszkodowanie lub zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy.
👉 Podpisujesz VSO? Zawsze skonsultuj ją z prawnikiem prawa pracy.
-
Lista kontrolna ochrony przed zwolnieniem
-
📑 Czy Twój pracodawca ma ważny powód do zwolnienia?
-
⚖️ Czy konieczne jest zwolnienie za pośrednictwem UWV lub kantonrechter?⏳ Czy jesteś w ketenregeling
-
lub przy następującym po sobie zatrudnieniu u kolejnych pracodawców?
-
👩⚕️ Jeśli jesteś chory/chora lub w ciąży, często obowiązuje zakaz wypowiedzenia.
📝 Otrzymałeś(-aś) VSO, zleć jego weryfikację prawną.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
1. Czy mój pracodawca może mnie tak po prostu zwolnić?
Nie, zawsze musi istnieć podstawa prawna.
2. Kiedy automatycznie otrzymam umowę na czas nieokreślony?
Po trzech umowach na czas określony lub po trzech latach zatrudnienia, chyba że wystąpiła przerwa dłuższa niż 6 miesięcy.
3. Czy praca przez agencję liczy się, jeśli później zostanę zatrudniony(-a) w tej samej firmie?
Tak, często tak. Nazywa się to następstwem pracodawców.
4. Czy mój pracodawca może mnie zwolnić podczas choroby lub ciąży?
Zasadniczo nie. W takich sytuacjach obowiązują zakazy wypowiedzenia.
5. Co mam zrobić, gdy otrzymam propozycję VSO?
Niech to zawsze sprawdzi adwokat prawa pracy, aby chronić Państwa prawa.
-
Dlaczego Arslan Advocaten?Specjalizujemy się w
-
prawie pracy i sprawach dotyczących zwolnieńDoświadczeni w
-
zasadzie łańcucha umów, następstwie pracodawców i reorganizacjachNegocjujemy o
-
wyższe odszkodowania i lepsze warunkiZawsze skupiamy się na ochronie Państwa
Uprawnienia z WW i ochrona przed zwolnieniem
Wniosek
