Czy Twoja umowa o pracę jest rozwiązywana i zastanawiasz się, czy przysługuje Ci odprawa przejściowa? Od wprowadzenia nowego prawa o zwolnieniach w 2015 r. niemal każdy pracownik ma przy zwolnieniu prawo do świadczenia pieniężnego. To świadczenie stanowi rekompensatę za zwolnienie oraz ułatwia przejście do nowej pracy.
W tym artykule nasi prawnicy prawa pracy wyjaśniają, kiedy przysługuje Ci odprawa przejściowa, jak oblicza się to świadczenie oraz w jakich sytuacjach prawo to wygasa.
Jaka jest różnica między odprawą przejściową a odszkodowaniem za zwolnienie?
Łatwo pomylić pojęcia odprawa przejściowa i odszkodowanie za zwolnienie, ale istnieje istotna różnica między nimi. Ta odprawa przejściowa jest ustawowym minimalnym świadczeniem, które otrzymuje każdy pracownik (bez ważnej przyczyny uzasadniającej zwolnienie) w przypadku zakończenia stosunku pracy z inicjatywy pracodawcy. Kwestia ta jest więc uregulowana w przepisach i niemal zawsze ma zastosowanie przy niedobrowolnym zwolnieniu.
Natomiast odszkodowanie za zwolnienie szersze pojęcie. Mamy na myśli wszystkie świadczenia, które mogą zostać przyznane przy zwolnieniu—więc także ewentualne dodatki ponad odprawę przejściową, na przykład po negocjacjach lub przy zawarciu ugody. Krótko mówiąc, każda odprawa przejściowa jest odprawą z tytułu zwolnienia, ale nie każda odprawa z tytułu zwolnienia jest automatycznie ustawową odprawą przejściową.
Uwaga: w razie rozwiązania umowy z inicjatywy pracownika prawo do odprawy przejściowej wygasa, chyba że zachodzą szczególne sytuacje, takie jak poważnie naganne postępowanie pracodawcy.
Kiedy przysługuje prawo do odprawy przejściowej?
Prawo do odprawy przejściowej przysługuje, gdy umowa o pracę:
- zostaje wypowiedziana lub rozwiązana przez pracodawcę, lub
- nie zostaje przedłużona po zakończeniu umowy na czas określony trwającej co najmniej dwa lata.
Nie ma przy tym znaczenia, czy była to umowa na czas nieokreślony czy na czas określony. Także przy zwolnieniu w trakcie reorganizacji lub długotrwałej niezdolności do pracy odprawa przejściowa może być należna.
Jakie warunki obowiązują w przypadku odprawy przejściowej przy częściowym zwolnieniu?
Również przy częściowym zwolnieniu można mieć prawo do odprawy przejściowej. Jednak obowiązują tu surowe warunki. Uprawnienie powstaje, gdy:
- Wymiar czasu pracy lub wynagrodzenie zostały trwale obniżone o co najmniej 20%;
- Ta redukcja jest według oczekiwań trwała, a więc nie ma charakteru tymczasowego;
- Zmiana została oficjalnie ujęta w nowej umowie, aneksie do Pana/Pani dotychczasowej umowy lub w innej pisemnej umowie.
Nie chodzi więc o tymczasowe zmniejszenie liczby godzin, lecz o trwałą i umownie potwierdzoną zmianę w Pana/Pani stosunku pracy. Czy ma Pan/Pani wątpliwości, czy Pana/Pani sytuacja spełnia te warunki? Proszę zlecić ocenę umowy i okoliczności prawnikowi prawa pracy, aby nie utracić przysługujących Panu/Pani praw.
Także przy umowach na czas określony i pracy tymczasowej
Zasady dotyczące odprawy obowiązują zarówno przy umowach stałych, jak i czasowych—a więc także, gdy pracuje Pan/Pani jako pracownik tymczasowy. Jeżeli Pana/Pani umowa na czas określony nie zostanie przedłużona, to co do zasady przysługuje Panu/Pani odprawa, niezależnie od liczby przepracowanych godzin czy rodzaju umowy. Uwaga: w pracy tymczasowej warto samemu zachować czujność i aktywnie wystąpić o wypłatę do agencji pracy tymczasowej, jeśli świadczenie nie zostanie przyznane automatycznie.
Ma Pan/Pani wątpliwości co do wysokości przysługującej odprawy? Za pomocą internetowego kalkulatora można łatwo obliczyć, do czego ma Pan/Pani prawo, aby nie stracić pieniędzy. Proszę nie zwlekać z wystąpieniem o odprawę; obowiązuje ustawowy termin, w którym należy to zrobić.
Odprawa w przypadku częściowego zwolnienia
Zdarza się, że Pana/Pani umowa o pracę zostaje zmieniona i na stałe pracuje Pan/Pani mniej—na przykład traci Pan/Pani co najmniej 20% godzin pracy i nie jest to środek tymczasowy. W takim przypadku może Panu/Pani również przysługiwać odprawa za tę część pracy, która ulega likwidacji.
Ważne punkty są następujące:
- Powinni Państwo trwale (tj. najpewniej na stałe) pracować mniej godzin.
- Liczba godzin, które Państwo tracą, oraz zmiana Państwa umowy o pracę muszą być jasno ustalone.
Rekompensata jest wtedy liczona proporcjonalnie do godzin, które Państwo utracili. Dzięki temu nie stracą Państwo pieniędzy, gdy liczba Państwa godzin pracy zostanie zmniejszona, bez zakończenia całej umowy. Potrzebują Państwo pomocy w obliczeniu, co Państwu przysługuje? Proszę śmiało skorzystać z internetowego kalkulatora, na przykład tego z juridischloket.nl.
Kiedy odprawa nie jest należna?
Są sytuacje, w których nie mają Państwo prawa do odprawy. Na przykład:
- Rozwiązanie za porozumieniem stron: gdy Państwo i pracodawca sami ustalają warunki i uzgadniają odprawę.
- Poważnie naganne postępowanie: na przykład w przypadku kradzieży, oszustwa lub przemocy w miejscu pracy.
- Osiągnięcie wieku emerytalnego: w przypadku naturalnego zakończenia umowy o pracę.
- Upadłość lub restrukturyzacja zadłużenia pracodawcy: wówczas nie ma środków na wypłatę świadczeń.
- Równoważne świadczenie w układzie zbiorowym pracy: niektóre układy zbiorowe pracy zawierają rozwiązania, które zastępują odprawę przejściową.
Masz wątpliwości, czy masz do tego prawo? Zawsze skonsultuj to z adwokatem specjalizującym się w prawie pracy.
W jakich sytuacjach pracodawca może otrzymać zwrot odprawy przejściowej?
Istnieje kilka wyjątków, w których pracodawca może odzyskać wypłaconą odprawę przejściową w dużej części lub w całości. Dotyczy to m.in. następujących przypadków:
- Po długotrwałej niezdolności do pracy: jeśli pracownik po okresie co najmniej 2 lat choroby zostaje zwolniony, pracodawca może ubiegać się o rekompensatę.
- Zakończenie działalności małej firmy: jeśli mała firma kończy działalność z powodu śmierci właściciela lub jego przejścia na emeryturę, czasami przysługuje prawo do rekompensaty. Wymagane jest jednak, aby co najmniej jednemu pracownikowi formalnie udzielono wypowiedzenia za pośrednictwem UWV lub dokonano rozwiązania przez kantonrechter.
Czy chcą Państwo wiedzieć, czy Państwa sytuacja się do tego kwalifikuje? Prawnik prawa pracy może Państwu w tym doradzić.
Jak oblicza się odprawę przejściową?
Wysokość odprawy przejściowej zależy od:
- Państwa miesięcznego wynagrodzenia brutto (w tym dodatek urlopowy i stałe dodatki), oraz
- czasu trwania czas trwania Państwa stosunku pracy.
Wyliczenie jest następujące:
- Za pierwsze 10 lat zatrudnienia: 1/6 miesięcznego wynagrodzenia za każde pół roku zatrudnienia.
- Za lata zatrudnienia od 10. roku: 1/4 miesięcznego wynagrodzenia za każde pół roku zatrudnienia.
👉 Przykład:
Pracownik z miesięcznym wynagrodzeniem brutto w wysokości €3.000 i 12-letnim stażem pracy może mieć prawo do ponad €20.000 odprawy.
Odprawa przy zmniejszeniu wymiaru czasu pracy
Ale jak to wygląda, jeśli nie zostaną Państwo całkowicie zwolnieni, lecz będą Państwo pracować (znacznie) mniej? Także wtedy może powstać prawo do odprawy.
Dotyczy to sytuacji, w których:
- liczba przepracowywanych godzin została zmniejszona o co najmniej 20%,
- to ograniczenie ma charakter strukturalny (a więc najprawdopodobniej trwałe),
- oraz że to ograniczenie zostało oficjalnie zapisane w umowie.
W takich przypadkach odprawa przejściowa jest obliczana na podstawie liczby utraconych godzin. Załóżmy, że odtąd wymiar pracy jest o 20% mniejszy, wtedy przysługuje odprawa przejściowa od tej utraconej części stosunku pracy—według tej samej metody obliczeń, co przy całkowitym rozwiązaniu stosunku pracy. W ten sposób prawo kompensuje utratę dochodu spowodowaną mniejszą liczbą godzin pracy.
Uwaga: w razie wątpliwości co do wyliczeń lub sytuacji warto zasięgnąć porady prawnej, aby dokładnie wiedzieć, jakie prawa przysługują.
Koszty przejścia i koszty podnoszenia zatrudnialności
Pracodawcy mogą odliczać od odprawy przejściowej niektóre koszty, takie jak:
- Koszty przejścia: koszty outplacementu lub szkoleń ukierunkowanych na znalezienie innej pracy.
- Koszty podnoszenia zatrudnialności: koszty poniesione w trakcie zatrudnienia w celu zwiększenia Pana/Pani ogólnej zatrudnialności na rynku pracy.
Ważne: jest to dozwolone tylko, jeśli pracownik został o tym wcześniej poinformowany na piśmie i wyraził zgodę.
Maksymalna wysokość odprawy przejściowej
Odprawa przejściowa jest limitowana. Maksymalna kwota jest corocznie aktualizowana. Obecnie obowiązuje:
- maksymalnie €81.000 brutto, lub
- jedno roczne wynagrodzenie brutto, jeśli jest ono wyższe niż €81.000.
Czy musi Pan/Pani zapłacić podatek od odprawy przejściowej?
Odprawa przejściowa jest przez Belastingdienst traktowana jako wynagrodzenie z pracy. Oznacza to, że musi Pan/Pani zapłacić od niej podatek od wynagrodzeń i składki – tak jak od zwykłej pensji. W związku z tym otrzyma Pan/Pani na swoje konto kwotę netto, po tym jak pracodawca potrąci i odprowadzi podatek.
Uwaga: Jeśli przeznaczy Pan/Pani (część) odprawy przejściowej bezpośrednio na szkolenie lub program outplacementu, może się okazać, że od tej części nie zapłaci Pan/Pani podatku. Jest to możliwe pod pewnymi warunkami. Proszę zasięgnąć rzetelnej informacji u specjalisty lub w Belastingdienst, aby uniknąć niespodzianek.
Kiedy nie płacisz podatku od odprawy przejściowej?
Nie musisz płacić podatku od odprawy przejściowej, jeśli całą kwotę przeznaczysz na kształcenie lub program outplacementu. Kwota, którą bezpośrednio wykorzystasz na nowe szkolenie lub profesjonalne wsparcie, jest wówczas zwolniona z opodatkowania.
Jak możesz wystąpić o odprawę przejściową w agencji pracy tymczasowej?
Pracownicy tymczasowi również mają prawo do odprawy przejściowej. Często jest ona jednak wypłacana dopiero, gdy sam o nią wystąpisz. Dlatego po zakończeniu stosunku pracy wyślij do agencji oficjalny wniosek, na przykład korzystając z przykładowego listu. Pamiętaj, aby zrobić to w terminie, ponieważ wniosek należy złożyć w ciągu trzech miesięcy od zakończenia umowy.
Chcesz wiedzieć, do jakiej kwoty masz prawo? Skorzystaj z internetowego kalkulatora odpraw przejściowych.
Jakie inne świadczenia są możliwe po rozwiązaniu umowy o pracę?
Po zakończeniu umowy o pracę mogą Państwo ubiegać się o różne świadczenia. Najczęstszym z nich jest zasiłek WW (Werkloosheidswet), który zapewnia tymczasowy dochód w czasie poszukiwania nowej pracy.
Ponadto, jeśli na przykład zakończyli Państwo zatrudnienie z powodu choroby, mogą mieć Państwo prawo do zasiłku na podstawie Ziektewet. W przypadku częściowej niezdolności do pracy można ewentualnie złożyć wniosek o świadczenie WIA lub WGA za pośrednictwem UWV.
Krótko mówiąc, w zależności od Państwa sytuacji możliwe są różne rozwiązania:
- Zasiłek WW: Dla osób poszukujących pracy bez natychmiastowego nowego zatrudnienia.
- Zasiłek z Ziektewet: Jeśli byłeś/byłaś chory/a przy zakończeniu umowy o pracę.
- WIA lub WGA: W przypadku (częściowej) niezdolności do pracy.
Dobrze się poinformuj o swoich możliwościach i w razie wątpliwości skontaktuj się z UWV lub doradcą prawnym.
Czy musisz wykazać transitievergoeding jako dochód przy ubieganiu się o zasiłek?
Wielu pracowników zastanawia się, czy muszą zgłaszać transitievergoeding jako dochód przy składaniu wniosku o świadczenie, takie jak WW, IOW, WIA, WAO, Wajong lub Ziektewet. Nie jest to konieczne: transitievergoeding nie jest traktowana jako dochód dla tych świadczeń. Nie musisz więc osobno podawać tej kwoty w UWV lub innej instytucji wypłacającej świadczenia. Twoje świadczenie nie będzie przez to niższe ani ustalone inaczej.
Dzięki temu możesz przeznaczyć transitievergoeding na przykład na szkolenie albo jako poduszkę finansową, bez wpływu na twoje prawo do zasiłku. Masz w tej sprawie konkretne pytania lub wątpliwości co do swojej sytuacji? Skonsultuj się ze specjalistą lub skontaktuj się z UWV w celu uzyskania indywidualnej porady.
Co musisz wiedzieć o rozliczeniu końcowym po zakończeniu twojego stosunku pracy
Kiedy twój stosunek pracy się kończy, otrzymujesz od pracodawcy rozliczenie końcowe. Zawiera ono dokładne informacje o tym, do czego masz jeszcze prawo, takie jak:
- pozostałe wynagrodzenie za twoje ostatnie przepracowane dni,
- należny dodatek urlopowy,
- wartość niewykorzystanych dni urlopowych,
- oraz ewentualnie premia roczna, jeśli ją wypracowałeś(-aś).
Twój pracodawca musi dostarczyć i wypłacić to rozliczenie końcowe w ciągu miesiąca od zakończenia twojego stosunku pracy. Nie dotarło na czas? Wtedy warto w tym samym miesiącu pisemnie wskazać, że nadal oczekujesz rozliczenia końcowego. Dzięki temu masz jasny przegląd swoich pozostałych uprawnień i wiesz, na czym stoisz.
Co możesz zrobić, jeśli po zwolnieniu nie otrzymałeś(-aś) rozliczenia końcowego?
Jeżeli po zakończeniu stosunku pracy nie otrzyma Pan/Pani rozliczenia końcowego, obejmującego na przykład zaległe wynagrodzenie, dodatek urlopowy lub niewykorzystane dni urlopu, proszę w ciągu miesiąca wysłać do pracodawcy pisemny wniosek o wypłatę. Pracodawca ma obowiązek przekazać i wypłacić rozliczenie najpóźniej w ciągu miesiąca od Pana/Pani odejścia. Może Pan/Pani skorzystać z przykładowego pisma. Jeśli pracodawca nie zareaguje, może Pan/Pani rozważyć dalsze kroki, na przykład skorzystanie z pomocy prawnej.
Co obejmuje rozliczenie końcowe przy zwolnieniu?
Po zakończeniu stosunku pracy zazwyczaj otrzymują Państwo tzw. rozliczenie końcowe. Jest to zestawienie wszystkich kwestii finansowych, do których jako pracownik mają Państwo jeszcze prawo przy odejściu. Obejmuje ono m.in.:
- pozostała część miesięcznego wynagrodzenia,
- naliczony dodatek urlopowy,
- wartość niewykorzystanych dni urlopu, oraz
- ewentualne wypłaty roczne lub premie, które są Państwu jeszcze należne.
Nie otrzymali Państwo rozliczenia końcowego w terminie? W takim razie warto w ciągu miesiąca od zakończenia stosunku pracy skontaktować się z pracodawcą. Jest on bowiem zobowiązany przekazać i wypłacić rozliczenie końcowe najpóźniej w ciągu jednego miesiąca od zakończenia stosunku pracy. Krótkie, pisemne przypomnienie często rozwiązuje sprawę w takich sytuacjach.
Co może dla Państwa zrobić adwokat prawa pracy?
Zarówno pracodawcy, jak i pracownicy mogą skorzystać na fachowej poradzie. Nasi adwokaci prawa pracy w Rotterdamie, Amsterdamie, Utrechcie, Hadze i Eindhovenie mogą pomóc w:
- obliczeniu prawidłowej wysokości odprawy przejściowej;
- sprawdzeniu, czy pracodawca słusznie potrąca koszty;
- negocjowanie wyższej rekompensaty w ugodzie;
- prowadzenie postępowania, gdy Państwa prawo do rekompensaty jest kwestionowane.
Najczęściej zadawane pytania
Czy muszę samodzielnie wystąpić o odprawę przejściową?
Nie, pracodawca ma obowiązek wypłacić ją w ciągu jednego miesiąca od zakończenia umowy.
Czy mogę otrzymać wyższą rekompensatę niż odprawa przejściowa?
Tak, przy rozwiązaniu umowy za porozumieniem stron można uzgodnić wyższą rekompensatę.
Co jeśli mój pracodawca odmawia wypłaty?
Wówczas mogą Państwo w ciągu trzech miesięcy od zakończenia umowy o pracę wszcząć postępowanie przed sędzią kantonalnym.
Skontaktuj się
Czy mają Państwo pytania dotyczące odprawy za rozwiązanie umowy o pracę lub chcieliby Państwo, aby nasi adwokaci ocenili Państwa sytuację? Prosimy o niezobowiązujący kontakt z Arslan Advocaten. Wspieramy zarówno pracowników, jak i pracodawców, udzielając fachowych i praktycznych porad.
