Szczególny kurator może reprezentować dziecko, gdy jego interes koliduje z interesem rodzica z władzą rodzicielską lub opiekuna. Sąd ocenia, czy taka reprezentacja jest potrzebna, i określa zakres zadań. Kurator dba o interes dziecka, a nie o interes któregoś z rodziców. W sprawach o pochodzenie dziecka istnieje odrębna ustawowa regulacja dotycząca reprezentacji małoletniego dziecka.
Autor: Öznur Batur, adwokat prawa osób i rodziny w Arslan & Arslan Advocaten. Wpisana do rejestru dziedzin prawa Niderlandzkiej Izby Adwokackiej w zakresie prawa osób i rodziny oraz prawa karnego. Ostatnia aktualizacja: 19 september 2026. Informacje ogólne nie stanowią porady prawnej w Twojej sytuacji.
Szczególny kurator nie jest więc automatycznym rozwiązaniem każdego konfliktu między rodzicami. Pytanie brzmi, jaki konflikt interesów dotyka dziecka, dlaczego zwykła reprezentacja zawodzi i co kurator ma konkretnie zrobić. Poniżej przeczytasz, jak wygląda ta ocena i jakie informacje mogą wesprzeć wniosek.
Dla kogo działa szczególny kurator?
Szczególny kurator występuje w imieniu dziecka w granicach zadania wyznaczonego przez sąd. Może to dotyczyć pieczy i wychowania, ale także majątku. Kurator może rozmawiać z dzieckiem i osobami zaangażowanymi, zbierać informacje i przedstawić stanowisko sądowi. W zależności od zadania konieczne mogą być także działania poza samym postępowaniem.
Rodzic, który składa wniosek o powołanie, nie decyduje tym samym, do jakiego wniosku kurator ma dojść. Opinia może różnić się od stanowiska obojga rodziców. To właśnie element niezależnej reprezentacji dziecka.
Kurator nie zastępuje też automatycznie rodziców w wykonywaniu władzy rodzicielskiej. Chodzi o wyraźnie ograniczoną reprezentację w sprawie, której dotyczy powołanie. Kto może podejmować istotne decyzje, należy ustalić na podstawie postanowienia i istniejącej sytuacji w zakresie władzy rodzicielskiej.
Kiedy można zastosować art. 1:250 BW?
Art. 1:250 BW dotyczy konfliktu interesów między małoletnim dzieckiem a rodzicem lub rodzicami sprawującymi władzę rodzicielską albo opiekunem, w sprawach dotyczących pieczy, wychowania lub majątku. Sąd ocenia, czy powołanie jest konieczne ze względu na interes dziecka, i bierze pod uwagę charakter tego konfliktu interesów.
Przykładem jest spór o pieniądze należne dziecku, gdy rodzic je reprezentujący sam rości sobie prawo do tych środków. Także przy poważnym konflikcie o opiekę lub miejsce pobytu własna pozycja dziecka może być niewystarczająco reprezentowana.
Nie każda kłótnia wychowawcza ani niezadowolenie z decyzji powoduje konieczność powołania kuratora. We wniosku trzeba wyjaśnić, dlaczego dana sytuacja wymaga więcej niż zwykła rozmowa z dzieckiem, uzgodnienia między rodzicami lub istniejące postępowanie. Ustawowe warunki muszą być rozpoznawalne w uzasadnieniu.
Co jest inne w sprawach o pochodzenie dziecka?
W sprawach o pochodzenie zastosowanie ma art. 1:212 BW. Małoletnie dziecko, które występuje jako wnioskodawca lub zainteresowany, jest w nich reprezentowane przez szczególnego kuratora powołanego przez sąd. Chodzi np. o postępowania dotyczące uznania, unieważnienia uznania lub sądowego ustalenia rodzicielstwa.
Tej reprezentacji nie należy mylić z wnioskiem na podstawie art. 1:250 BW. Podstawa prawna i cel są różne. W sprawach o pochodzenie trzeba chronić własną pozycję dziecka przy podejmowaniu decyzji o tym, kto jest prawnym rodzicem.
Rechtspraak (oficjalny portal holenderskiego wymiaru sprawiedliwości) wskazuje, że szczególny kurator w sprawach o pochodzenie jest adwokatem. Przy innych konfliktach interesów istotna może być również inna specjalistyczna wiedza. To, kogo się powoła, zależy od tematu i zakresu zadania.
O treści tych postępowań przeczytasz także w artykułach o zastępczej zgodzie na uznanie oraz sądowym ustaleniu rodzicielstwa.
Czy szczególny kurator to to samo co adwokat dziecka?
Pojęcia te bywają w rozmowach używane zamiennie, ale decyduje konkretna rola prawna. Szczególny kurator otrzymuje zadanie od sądu. Zadanie to może obejmować badanie, rozmowy, reprezentację i sporządzenie sprawozdania. Kurator może być adwokatem, ale przy określonych zadaniach może to być inny specjalista.
Adwokat rodzica działa na rzecz tego rodzica i dlatego nie może równocześnie reprezentować przeciwstawnego interesu dziecka. Pracownik ochrony młodzieży ma z kolei inną rolę. Także mediator lub terapeuta nie jest automatycznie przedstawicielem dziecka w postępowaniu.
W razie wątpliwości zapytaj, kto kogo reprezentuje i jakie zadanie zostało przyznane. To zapobiega oczekiwaniom, które nie pasują do roli, np. że kurator ma wzmocnić sprawę jednego rodzica lub samodzielnie zmienić obowiązującą regulację kontaktów.
Kto może złożyć wniosek o powołanie?
Wniosek o powołanie może złożyć zainteresowany. To, czy ktoś jest zainteresowanym, zależy od jego pozycji i tematu sprawy. Sąd w toczącym się postępowaniu może także z urzędu powołać szczególnego kuratora.
Dziecko może – według Rechtspraak – samo wysłać do sądu list z prośbą o zwrócenie uwagi na potrzebę powołania szczególnego kuratora. Do tego listu dziecko nie musi najpierw angażować własnego adwokata. Nie oznacza to, że dziecko musi samodzielnie wykonywać wszystkie dalsze czynności procesowe.
Jako rodzic lub inny zainteresowany powinnaś/powinieneś zlecić ocenę, jak w Twojej sytuacji złożyć wniosek i jaka reprezentacja jest potrzebna. Jeśli postępowanie już trwa, podaj sygnaturę akt i dostosuj wniosek do tej procedury. W sprawie majątkowej rolę może mieć kantonrechter (sędzia wydziału kantonowego sądu rejonowego).
Jak konkretnie wykazać konflikt interesów?
Użyteczny wniosek najpierw opisuje daną sprawę: np. regulację kontaktów, przeprowadzkę lub roszczenie do pieniędzy dziecka. Następnie wyjaśnia, gdzie interes ustawowego przedstawiciela odbiega od interesu dziecka. Potem wskaż, dlaczego ten przedstawiciel nie może wystarczająco reprezentować dziecka w tym punkcie.
Uzasadnij wniosek odpowiednimi faktami i dokumentami. Może to być postanowienie, dokument własności lub płatności czy korespondencja, z której wynikają sprzeczne stanowiska. Unikaj akt składających się głównie z ogólnych oskarżeń wobec drugiego rodzica.
Zakończ propozycją zakresu zadania. Co kurator ma zbadać lub zrobić? Jaka decyzja jest do podjęcia i kiedy? Precyzyjne zadanie pomaga uniknąć oczekiwań wykraczających poza postępowanie.
Przykład dotyczący majątku dziecka
Małoletnie dziecko otrzymało sumę pieniędzy. Rodzic zarządza tą kwotą i twierdzi, że część należy się jemu samemu z tytułu wcześniej poniesionych kosztów. Dziecko nie może po prostu powierzyć oceny swojej własnej pozycji temu samemu rodzicowi.
W takiej sytuacji kwestie zarządu, rozliczeń i reprezentacji mogą stanowić osobne zagadnienia. Szczególny kurator może być możliwą ścieżką, jeśli spełnione są warunki. Właściwy sąd i zakres zadania zależą od sprawy. To przykład fikcyjny i nie stanowi oceny konkretnego rozliczenia majątkowego.
Przykład konfliktu dotyczącego regulacji opieki
Dwoje rodziców toczy spór o poważną zmianę regulacji opieki. Oboje twierdzą, że wiedzą, czego chce dziecko, ale dziecko nie ma odwagi swobodnie wypowiedzieć się przed żadnym z nich. Może istnieć powód, by zbadać, czy potrzebny jest niezależny przedstawiciel.
To jeszcze nie przesądza o powołaniu szczególnego kuratora. Sąd może ocenić, czy rozmowa z dzieckiem i inne dostępne informacje są wystarczające. Wniosek musi jasno wskazać, dlaczego konkretny konflikt interesów wymaga więcej. Również ten przykład jest fikcyjny.
Co dzieje się po powołaniu?
Postanowienie określa zakres zadania. Kurator może prowadzić rozmowy z dzieckiem, rodzicami i innymi istotnymi osobami. Metoda pracy musi odpowiadać wiekowi, rozwojowi i sytuacji dziecka. Nie każde dziecko może lub chce wyrażać swoje życzenia w ten sam sposób.
Kurator bada zarówno to, czego chce dziecko, jak i to, co leży w jego interesie. Nie zawsze są to te same kwestie. Końcowe sprawozdanie musi jasno wskazywać sądowi, jakie informacje zebrano i jakie wnioski z nich wynikają.
Rodzice zazwyczaj mogą odnieść się do sprawozdania w granicach zasad postępowania. Różnica zdań z kuratorem nie unieważnia automatycznie powołania. Konkretne nieścisłości lub niejasne uzasadnienie można jednak przedstawić sądowi.
Jak współpracować jako rodzic, nie sugerując dziecku odpowiedzi?
Przekazuj istotne dokumenty i odpowiadaj na pytania rzeczowo. Wyjaśnij dziecku, że kurator jest po to, by zrozumieć i przedstawić jego własny interes. Unikaj instrukcji, co dziecko ma powiedzieć lub który rodzic ma „mieć rację”.
Pozwól na stanowisko, które jest dla Ciebie trudne. Dziecko może czuć lojalność wobec obojga rodziców lub chcieć innego rozwiązania niż Ty. Traktując rozmowę nie jak przesłuchanie na potrzeby Twojej sprawy, zwiększasz szansę, że dziecko wypowie się swobodnie.
Omów kwestie proceduralne ze swoim adwokatem. Oceni on, jak zareagować na sprawozdanie czy propozycję. Szczególny kurator nie musi przejmować roli doradcy rodziców.
Koszty i pomoc prawna
Wynagrodzenie szczególnego kuratora i koszty Twojej własnej pomocy prawnej to różne zagadnienia. Rechtspraak podaje informacje o procedurze i kosztach. Czy dla Twojego wniosku może zostać przyznana toevoeging (dopłata do kosztów pomocy prawnej), należy zbadać oddzielnie.
Zapytaj z góry, kto wykonuje jakie czynności i jak zostaną rozliczone koszty. Nie zakładaj, że powołanie obejmuje wszystkie przyszłe postępowania lub badania. Zakres zadania może zostać zakończony, mimo że między rodzicami istnieją jeszcze inne spory.
Aby poznać możliwości finansowania pomocy prawnej, przeczytaj o kosztach adwokata rodzinnego i toevoeging.
Co jeśli sąd nie powoła kuratora?
Oddalenie wniosku nie oznacza automatycznie, że zdanie lub interes dziecka się nie liczą. Sąd może uwzględnić je w zwykłym postępowaniu w inny sposób. Zapytaj swojego adwokata o przyczynę oddalenia i czy właściwa jest inna droga lub uzupełnienie.
Możliwości zaskarżenia decyzji zależą od jej rodzaju i trybu postępowania. Zleć to od razu do oceny, jeśli może biec termin. Nowy wniosek oparty na tych samych ogólnych twierdzeniach nie jest automatycznym rozwiązaniem.
Także po powołaniu to sąd pozostaje organem rozstrzygającym złożone do niego wnioski. Opinia kuratora nie zastępuje orzeczenia sądu.
Najczęstsze pytania
Czy każde dziecko przy rozwodzie otrzymuje szczególnego kuratora?
Nie. W zwykłej sprawie rozwodowej nie dochodzi do automatycznego powołania tylko dlatego, że są dzieci. Dla powołania z powodu konfliktu interesów konieczna jest ocena potrzeby.
Czy moje dziecko może samo poprosić o kuratora?
Według Rechtspraak dziecko może wysłać w tej sprawie list do sądu. Sąd ocenia sytuację. Dziecko nie musi najpierw samodzielnie organizować pełnego postępowania.
Czy mogę samodzielnie wskazać, kogo powołać?
Możesz zaproponować kandydata, ale o powołaniu i zadaniu decyduje sąd. Osoba ta musi być odpowiednia do niezależnej reprezentacji dziecka.
Czy kurator musi zrobić to, co mówi moje dziecko?
Kurator bada zarówno życzenia, jak i interes dziecka oraz składa z tego rozliczenie w ramach zadania. Nie jest jedynie przekaźnikiem jednego zdania dziecka.
Czy przez powołanie utracę władzę rodzicielską?
Powołanie nie kończy automatycznie Twojej władzy rodzicielskiej. Kurator reprezentuje dziecko w sprawie opisanej przez sąd. Przeczytaj postanowienie, by poznać dokładny zakres.
Czy przy uznaniu zawsze potrzebny jest najpierw osobny wniosek?
Dla małoletniego dziecka występującego w sprawie o pochodzenie jako wnioskodawca lub zainteresowany art. 1:212 BW przewiduje własną regulację. Sąd powołuje kuratora w tym postępowaniu. Omów ze swoim adwokatem, jaka sytuacja występuje w Twojej sprawie.
Chcesz wiedzieć, czy niezależna reprezentacja Twojego dziecka jest potrzebna? Skontaktuj się z Arslan & Arslan Advocaten i podaj, jakie postępowanie się toczy oraz na czym – Twoim zdaniem – polega konflikt interesów.
Przeczytaj także
- Nieprzestrzeganie regulacji kontaktów
- Przeprowadzka z dzieckiem po rozwodzie
- Zgoda na wyjazd z dzieckiem na wakacje
- Wniosek o władzę rodzicielską jednego rodzica
- Wszystkie informacje o prawie rodzinnym
Źródła i podstawa prawna
- Burgerlijk Wetboek Boek 1, art. 250 i 212.
- Rechtspraak o szczególnym kuratorze oraz procedura wniosku.
