Większość sporów z ubezpieczycielem kończy się nie w sądzie, lecz ugodą. To często rozsądne — pod warunkiem, że wiesz, co dokładnie odkupujesz. Istotą ugody jest bowiem nie kwota, lecz jej zakres: z czego rezygnujesz, a dla czego czynisz zastrzeżenie.
Autor: Onur Arslan, adwokat w Arslan & Arslan Advocaten. Wpisany do rejestru dziedzin prawa Niderlandzkiej Adwokatury w zakresie prawa pracy i szkód osobowych. Ostatnia aktualizacja: 17 września 2026 r.
Czym w sensie prawnym jest ugoda
Ugoda to vaststellingsovereenkomst (ugoda w rozumieniu prawa niderlandzkiego) w rozumieniu art. 7:900 BW: strony zobowiązują się, w celu zakończenia lub zapobieżenia niepewności lub sporu, do ustalenia tego, co między nimi obowiązuje — i to ustalenie obowiązuje także w zakresie, w jakim odbiega od wcześniej istniejącego stanu prawnego.
To ostatnie jest silniejsze, niż się wydaje. Art. 7:902 BW stanowi, że ustalenie w sferze prawa majątkowego jest ważne nawet wtedy, gdy okaże się sprzeczne z bezwzględnie obowiązującymi przepisami, chyba że treścią lub celem narusza dobre obyczaje lub porządek publiczny. Nie możesz więc później ot tak powołać się na przepis ustawowy, który był dla Ciebie korzystniejszy: właśnie nad tym postawiłeś kreskę.
Jedno uporczywe nieporozumienie: ustawa nie przewiduje ogólnego wymogu formy pisemnej dla vaststellingsovereenkomst. Również ustna umowa lub akceptacja e-mailem może skutkować wiążącą ugodą. Forma pisemna nie jest więc warunkiem ważności, ale ma duże znaczenie praktyczne: decyduje o tym, co możesz później udowodnić, i wymusza na stronach precyzyjne określenie zakresu. Uważaj zatem, aby w trakcie negocjacji nie wyrazić niechcący zgody — dodawaj do swoich wiadomości, że propozycje są składane z zastrzeżeniem zatwierdzenia i bez uznania odpowiedzialności.
Finale kwijting: z czego dokładnie rezygnujesz
Praktycznie każda vaststellingsovereenkomst od ubezpieczyciela zawiera klauzulę finale kwijting (ostateczne zwolnienie z odpowiedzialności/rozliczenie): po zapłacie nic już nie masz do dochodzenia, także za szkody, które ujawnią się później lub które w chwili zawarcia nie były znane. Właśnie to kupuje ubezpieczyciel.
Zwróć uwagę na trzy rzeczy.
- To opis określa zakres. „W związku ze zdarzeniem z dnia [data]” to co innego niż „w związku ze wszystkimi obecnymi i przyszłymi roszczeniami z jakiegokolwiek tytułu”. To drugie sformułowanie może objąć również trwające lub późniejsze, inne roszczenia.
- Co do zasady obejmuje szkody przyszłe. Jeśli szkoda okaże się później wyższa niż sądzono, to Twoje ryzyko — to cena kupowanej pewności. Odstąpienie od ugody z powodu błędu (dwaling) rzadko się udaje: co do tego, co właśnie było niepewne, z reguły nie da się skutecznie powołać na błąd.
- Tylko zastrzeżenie zostawia otwartą furtkę. Jeśli chcesz, aby określone ryzyko pozostało poza zakresem zwolnienia, musi to być wyraźnie zapisane.
Zastrzeżenia, które naprawdę działają
- Zastrzeżenie medyczne. Przy szkodach na osobie: opisane, obiektywnie ustalne pogorszenie konkretnej dolegliwości, w określonym terminie, daje prawo do ponownego otwarcia sprawy. Mgliste zastrzeżenie „na wypadek pogorszenia” jest w praktyce bezwartościowe; wskaż dolegliwość, kryterium i termin.
- Zastrzeżenie dla jeszcze nieznanych pozycji szkody, np. nieukończonego kosztorysu naprawy albo faktury, która dopiero zostanie wystawiona.
- Zastrzeżenie podatkowe lub gwarancja podatkowa, jeśli wypłata może mieć skutki podatkowe.
- Zastrzeżenie dotyczące regresu osób trzecich, np. zakładu ubezpieczeń zdrowotnych lub pracodawcy, którzy mogą jeszcze dochodzić zwrotu.
Lista kontrolna dla propozycji ugody
| Punkt | Co sprawdzasz |
|---|---|
| Kwota | Czy to kwota brutto czy netto? Jaki jest podział na pozycje szkody? Czy zawiera odsetki ustawowe (art. 6:119 BW) czy są one dodatkowo? |
| Zakres | Na co dokładnie działa zwolnienie: to zdarzenie, ta polisa czy wszystko? Czy obejmuje także inne podmioty, jak pośrednik czy współubezpieczony? |
| Koszty | Czy Twoje koszty pozasądowe (art. 6:96 ust. 2 BW) i koszty ustalania szkody (art. 7:959 ust. 1 BW) są uregulowane osobno, czy znikają w kwocie ugody? |
| Płatność | W jakim terminie, na jakie konto i co w razie opóźnienia? Ustal termin wymagalności i odsetki. |
| Zastrzeżenia | Czy są ujęte, czy są opisane konkretnie i czy wskazano termin? |
| Polisa | Czy ubezpieczenie pozostaje w mocy, czy jest rozwiązywane? Czy nastąpi rejestracja w Stichting CIS (holenderski rejestr ubezpieczeniowy zagrożeń i szkód)? |
| Rejestracje | Czy wcześniejsza rejestracja zostanie cofnięta lub skorygowana? Zapisz to; nie załatwiaj ustnie. |
| Poufność | Czy jest klauzula poufności i co wówczas wolno Ci jeszcze powiedzieć? |
Dwa punkty z tej listy są najczęściej pomijane: koszty i rejestracje. Ugoda, w której Twoje koszty adwokackie są milcząco rozliczone, daje netto znacznie mniej niż sugeruje wskazana kwota. A rejestracja w CIS, która pozostaje, podtrzymuje problem po tym, jak pieniądze już wpłynęły.
Czas do namysłu? Nie automatycznie
Ustawowy 14‑dniowy czas do namysłu, który wiele osób kojarzy, dotyczy rozwiązania arbeidsovereenkomst (umowy o pracę) za porozumieniem stron. Dla ugody z ubezpieczycielem nie obowiązuje. Jeśli chcesz czasu do namysłu, musisz go samodzielnie wynegocjować — na piśmie, z podanym terminem.
Nie daj się też poganiać komunikatem „ważne do piątku”. Oferta, która wygasa po krótkim terminie, to technika negocjacyjna, a nie konieczność prawna.
Ugoda czy dalsze postępowanie?
Porównuj ofertę z realistyczną alternatywą, a nie z ideałem.
- Za ugodą przemawia: pewność teraz, brak opłat sądowych i kosztów biegłych, brak ryzyka zasądzenia kosztów procesu oraz czas realizacji liczony w tygodniach zamiast lat.
- Przeciw ugodzie przemawia: kwota, która nie pokrywa szkody, mimo że Twoja pozycja dowodowa jest silna, albo ubezpieczyciel, który odmówił na wątpliwej podstawie — np. powołanie się na zatajanie (verzwijging), które nie mieści się w dwumiesięcznym terminie z art. 7:929 ust. 1 BW.
Jeśli nie dojdzie do porozumienia, droga pozostaje otwarta: najpierw wewnętrzna procedura skargowa, potem Kifid (holenderski organ ds. skarg na usługi finansowe) (dla konsumentów bezpłatnie), a w razie potrzeby sąd cywilny. Zwróć uwagę na jedną rzecz, którą musisz zadbać już teraz: verjaring (przedawnienie). Wynosi ona trzy lata od dnia następującego po dniu, w którym stałeś się świadomy wymagalności, i przerywa ją pisemne zgłoszenie roszczenia o wypłatę (art. 7:942 BW). W ubezpieczeniu OC każda negocjacja również przerywa bieg, a nowy termin zaczyna się dopiero po jednoznacznym zerwaniu negocjacji przez ubezpieczyciela (art. 7:942 ust. 3 BW).
Błędy, które najczęściej kończą się żalem
- Podpisywanie zanim szkoda jest oszacowana. Przy szkodach na osobie: zanim osiągnięto stan końcowy leczenia lub zanim uzgodniono zastrzeżenie.
- Patrzenie wyłącznie na kwotę. To klauzula zwolnienia decyduje, z czego rezygnujesz; zasługuje na więcej uwagi niż sama liczba.
- Ustne „tak”. Nie ma wymogu formy pisemnej, więc zgoda telefoniczna może już wiązać.
- Brak osobnego uregulowania kosztów. Koszty pozasądowe i koszty ustalania szkody mają własną podstawę ustawową; nie pozwól, by przepadły milcząco.
- Zapominanie o rejestracjach. Ureguluj na piśmie, co stanie się z ewentualną rejestracją.
- Liczenie na powołanie się na błąd (dwaling). Co do tego, co było niepewne, z reguły nie da się skutecznie powołać na błąd.
Najczęściej zadawane pytania
Czy ugoda musi być na piśmie, aby była ważna?
Nie. Ustawa nie przewiduje ogólnego wymogu formy pisemnej dla vaststellingsovereenkomst (art. 7:900 i 7:901 BW); wiążąca może być także umowa ustna lub zawarta e‑mailem. Warto jednak spisać porozumienie, bo decyduje to o tym, co później da się udowodnić, i zmusza strony do precyzyjnego określenia zakresu.
Czy mogę wrócić do sprawy, jeśli moja szkoda okaże się wyższa?
Co do zasady nie. Finale kwijting obejmuje także szkody, które ujawnią się później, chyba że zrobiono wprost odpowiednie zastrzeżenie. Powołanie się na błąd rzadko się udaje, bo nie możesz błądzić co do tego, co było niepewne — to właśnie zakończyłeś ugodą.
Czy mam czas do namysłu po podpisaniu?
Nie automatycznie. Ustawowy 14‑dniowy czas do namysłu dotyczy rozwiązania arbeidsovereenkomst (umowy o pracę) za porozumieniem stron, a nie ugody z ubezpieczycielem. Jeśli chcesz czasu do namysłu, zastrzeż go na piśmie.
Czy muszę przyjąć propozycję?
Nie, do niczego nie jesteś zobowiązany. Jeśli odmówisz, pozostają wewnętrzna procedura skargowa, Kifid i sąd. Pamiętaj jednak o terminie przedawnienia z art. 7:942 BW i zadbaj o pisemne zgłoszenie roszczenia o wypłatę.
Kto płaci moje koszty przy ugodzie?
To musisz uregulować osobno. Uzasadnione koszty ustalenia szkody obciążają ubezpieczyciela na podstawie art. 7:959 ust. 1 BW, a koszty pozasądowe mogą podlegać zwrotowi na podstawie art. 6:96 ust. 2 BW. Jeśli nie są wskazane oddzielnie, zwykle „znikają” w kwocie ugody.
Przeczytaj także
- Sprzeciw wobec ubezpieczyciela: co możesz zrobić po odmowie?
- Procedura Kifid wyjaśniona
- Postępowanie cywilne przeciwko Twojemu ubezpieczycielowi
- Przedawnienie roszczenia ubezpieczeniowego
Potrzebujesz pomocy adwokata?
Masz propozycję ugody? Zanim podpiszesz, sprawdź, co dokładnie obejmuje zwolnienie, czy koszty są dobrze uregulowane i czy potrzebne jest zastrzeżenie. Nasi adwokaci specjalizują się w prawie ubezpieczeniowym. Skontaktuj się, aby sprawdzić propozycję.
