CAO w Holandii decyduje o tym, ile naprawdę powinieneś zarabiać, jakie dodatki Ci się należą i co dzieje się w czasie choroby. Mimo to wielu Polaków pracujących w Holandii nie wie, który układ zbiorowy ich obejmuje, a pracodawcy rzadko o tym przypominają. W tym artykule wyjaśniamy, czym jest CAO, jak sprawdzić, który Cię dotyczy, i czym różnią się układy ABU i NBBU przy pracy przez agencję.
Autor: mr. Onur Arslan, adwokat – prawo pracy (rejestr dziedzin prawa NOvA). Ostatnia aktualizacja: 26 września 2026 r. Stan prawny opisany w artykule: 26 września 2026 r.; przy sprawach indywidualnych sprawdź aktualne przepisy albo skontaktuj się z kancelarią.
W skrócie
- CAO (collectieve arbeidsovereenkomst) to układ zbiorowy pracy: umowa między związkami zawodowymi a pracodawcami o płacach i warunkach pracy.
- Układ może obowiązywać całą branżę albo jedną firmę; uznany za powszechnie obowiązujący (AVV) dotyczy także firm, które go nie podpisały.
- Stawki z CAO są często wyższe od płacy minimalnej i zależą od grupy funkcyjnej.
- Przy pracy przez agencję obowiązuje zwykle CAO dla pracowników tymczasowych (ABU); dla członków NBBU obowiązuje układ NBBU o co do zasady tej samej treści.
- Pracownik tymczasowy ma prawo do równoważnego wynagrodzenia, więc znaczenie ma też CAO firmy, w której faktycznie pracujesz.
Czym jest CAO
CAO to pisemna umowa zawierana przez jeden lub kilka związków zawodowych z pracodawcą albo organizacją pracodawców. Określa między innymi tabele płac, dodatki za pracę w nadgodzinach, w nocy i w weekendy, liczbę dni urlopu, zasady wypłaty w czasie choroby, emeryturę pracowniczą oraz szczególne zasady zawierania i kończenia umów.
Układ nie może dawać mniej niż ustawa tam, gdzie ustawa jest bezwzględnie obowiązująca, na przykład przy płacy minimalnej. W niektórych sprawach ustawa pozwala jednak układowi zbiorowemu ustalić inne zasady, na przykład przy liczbie kolejnych umów terminowych. Dlatego przy wielu pytaniach o prawa pracownika odpowiedź brzmi: sprawdź swój CAO.
CAO branżowy, zakładowy i powszechnie obowiązujący
| Rodzaj | Kogo dotyczy | Na co uważać |
|---|---|---|
| Branżowy (bedrijfstak-cao) | Pracodawców z danej branży, którzy należą do organizacji zawierającej układ | Czy Twoja firma faktycznie działa w tej branży |
| Zakładowy (ondernemings-cao) | Jedną firmę lub grupę | Często ma własne tabele płac i dodatki |
| Powszechnie obowiązujący (AVV) | Wszystkich pracodawców w branży, także tych, którzy układu nie podpisali | Decyzję podejmuje minister na czas trwania układu |
| Brak CAO | Firmy bez układu | Obowiązuje ustawa i to, co ustalono w umowie |
Jak sprawdzić, który CAO Cię obejmuje
- Umowa i pisemna informacja o warunkach. Pracodawca ma obowiązek poinformować Cię na piśmie o najważniejszych warunkach zatrudnienia, w tym o układzie zbiorowym, jeżeli taki obowiązuje.
- Zapytaj na piśmie. Krótki e-mail z pytaniem, który CAO obowiązuje i do jakiej grupy funkcyjnej Cię zaliczono, jest w pełni normalny.
- Sprawdź branżę firmy. O tym, który branżowy układ obowiązuje, decyduje zwykle rzeczywista działalność pracodawcy, a nie nazwa stanowiska.
- Sprawdź, czy układ jest powszechnie obowiązujący. Rząd publikuje informacje o układach uznanych za powszechnie obowiązujące na rijksoverheid.nl.
- Przy pracy przez agencję: sprawdź, do jakiej organizacji należy agencja (ABU, NBBU) i jaki CAO obowiązuje w firmie, w której pracujesz.
ABU czy NBBU: CAO przy pracy przez agencję
Dla większości agencji pracy obowiązuje CAO voor Uitzendkrachten, zawierany przez organizację agencji ABU. Obecny układ obowiązuje od 1 stycznia 2026 do 31 grudnia 2028 roku. Nie dotyczy on agencji należących do NBBU (Nederlandse Bond van Bemiddelings- en Uitzendondernemingen) ani do VvDN; dla członków NBBU obowiązuje własny układ NBBU, który według tekstu układu ABU zawiera te same warunki pracy. W praktyce Twoje prawa jako pracownika tymczasowego są więc co do zasady takie same, niezależnie od tego, czy agencja należy do ABU, czy do NBBU.
Jeżeli agencja nie należy do żadnej z tych organizacji, zwykle i tak obowiązuje ją układ dla pracowników tymczasowych, ponieważ jest on uznany za powszechnie obowiązujący. Wyjątki dotyczą między innymi agencji ze zwolnieniem (dyspensą) oraz agencji, dla których praca tymczasowa nie jest główną działalnością. Przynależność agencji sprawdzisz na stronach abu.nl i nbbu.nl.
Co w praktyce zależy od CAO dla pracowników tymczasowych
- Wynagrodzenie. Pracownik tymczasowy ma prawo do równoważnego wynagrodzenia (gelijkwaardige beloning) w porównaniu z pracownikami firmy, w której pracuje. Dlatego liczy się też CAO tej firmy. Więcej w tekście o równym wynagrodzeniu za taką samą pracę.
- Fazy A, B i C. Układ określa, jak długo trwają fazy i ile umów terminowych można zawrzeć. Szczegóły w tekście o systemie faz.
- Choroba. W czasie choroby umowa z klauzulą o wynajmie się nie kończy, a w fazie A układ przewiduje dopłatę do świadczenia z Ziektewet. Zobacz L4 przy pracy przez agencję.
- Odprawa. Układ przewiduje, że pracownik tymczasowy może dochodzić równowartości odprawy (transitievergoeding) do dwunastu miesięcy po zakończeniu umowy, dłużej niż ustawowe trzy miesiące. Zobacz odprawa (transitievergoeding).
- Zakwaterowanie i potrącenia. Układ zawiera zasady dotyczące mieszkania zapewnianego przez agencję i potrąceń z wynagrodzenia. Zobacz zakwaterowanie przez agencję i koszty agencji pracy.
Stawki z CAO: jak sprawdzić, czy zarabiasz tyle, ile trzeba
Tabele płac w CAO są zwykle ułożone według grup funkcyjnych i stopni doświadczenia. Stawka z tabeli jest minimum dla Twojej grupy, a nie kwotą do negocjacji w dół. Najczęstszy problem to przypisanie do zbyt niskiej grupy funkcyjnej, które zaniża wypłatę przez cały okres pracy.
- Ustal, który CAO obowiązuje i do jakiej grupy funkcyjnej Cię zaliczono.
- Porównaj opis grupy z tym, co faktycznie robisz.
- Porównaj stawkę godzinową z paska wypłaty z tabelą płac.
- Sprawdź dodatki: nocne, zmianowe, weekendowe, za nadgodziny.
- Upewnij się, że stawka nie jest niższa od płacy minimalnej.
Jak odczytać pozycje na pasku wypłaty, opisujemy w tekście o loonstrook. Jeżeli różnica się potwierdzi, przeczytaj, jak dochodzić zaległego wynagrodzenia.
Przykład ilustracyjny
Operator wózka widłowego pracował przez agencję w centrum dystrybucyjnym. Przez cały rok otrzymywał stawkę zbliżoną do płacy minimalnej, bo agencja zaliczyła go do najniższej grupy funkcyjnej. Tymczasem w firmie użytkowniku operatorzy wózków na tym samym stanowisku byli zaliczeni do wyższej grupy.
Po zestawieniu opisu stanowiska, pasków wypłaty i tabeli płac agencja skorygowała grupę i wypłaciła wyrównanie za przepracowany okres. Rozstrzygające było porównanie z pracownikami firmy użytkownika, bo to ich warunki wyznaczają równoważne wynagrodzenie.
Najczęstsze błędy
Pierwszy błąd to przekonanie, że płaca minimalna jest „normalną” stawką, choć CAO może przewidywać znacznie więcej. Drugi to brak pytania, który układ obowiązuje. Trzeci to porównywanie się z innymi pracownikami agencji zamiast z pracownikami firmy, w której faktycznie pracujesz. Czwarty to przyjęcie grupy funkcyjnej bez sprawdzenia opisu stanowiska. Piąty to zwlekanie z roszczeniem, choć dokumenty z czasem coraz trudniej zdobyć.
Gdzie sprawdzić oficjalne informacje
- Rijksoverheid: CAO i układy powszechnie obowiązujące
- ABU: CAO voor Uitzendkrachten
- NBBU: układ zbiorowy NBBU
Najczęstsze pytania
Co to jest CAO w Holandii?
To układ zbiorowy pracy (collectieve arbeidsovereenkomst): umowa między związkami zawodowymi a pracodawcami, która ustala płace, dodatki, urlop, zasady na czas choroby i inne warunki pracy w branży albo w firmie.
Skąd mam wiedzieć, który CAO mnie obejmuje?
Sprawdź umowę i pisemną informację o warunkach zatrudnienia, zapytaj pracodawcę na piśmie i ustal branżę firmy. Przy pracy przez agencję sprawdź dodatkowo, czy agencja należy do ABU lub NBBU.
Czym różni się CAO ABU od CAO NBBU?
Układ ABU obowiązuje większość agencji, a układ NBBU agencje należące do NBBU. Według tekstu układu ABU oba zawierają te same warunki pracy, więc prawa pracownika tymczasowego są co do zasady takie same.
Czy CAO obowiązuje, jeśli pracodawca go nie podpisał?
Tak, jeżeli układ został uznany za powszechnie obowiązujący (AVV) dla branży, w której działa pracodawca. Wtedy obowiązuje wszystkich pracodawców w tej branży przez okres, na który go uznano.
Czy stawka z CAO może być niższa od płacy minimalnej?
Nie. Płaca minimalna jest ustawowym minimum, a stawka z układu zbiorowego nie może być niższa. W wielu branżach stawki z CAO są wyraźnie wyższe.
Powiązane artykuły
- Prawa pracownika tymczasowego
- Fazy pracy tymczasowej A, B i C
- Płaca minimalna w Holandii
- L4 przy pracy przez agencję
Kiedy skorzystać z pomocy prawnej
Pomoc ma sens, gdy pracodawca nie chce podać, który CAO obowiązuje, gdy stawka odbiega od tabeli płac, gdy zaliczono Cię do zbyt niskiej grupy funkcyjnej albo gdy agencja płaci mniej niż firma swoim pracownikom na tym samym stanowisku. Przegląd wszystkich spraw pracowniczych znajdziesz na stronie prawo pracy w Holandii, a swoją sprawę możesz opisać przez formularz kontaktowy.
Podsumowanie
CAO w Holandii ustala płace i warunki pracy w branży lub firmie, a układ uznany za powszechnie obowiązujący dotyczy także firm, które go nie podpisały. Przy pracy przez agencję obowiązuje zwykle układ dla pracowników tymczasowych ABU, a dla członków NBBU układ NBBU o co do zasady tej samej treści. Ustal swój układ i grupę funkcyjną, porównaj stawkę z tabelą płac i z wynagrodzeniem pracowników firmy, w której pracujesz.
O autorze
Mr. Onur Arslan — adwokat w Rotterdamie, w zawodzie od 2009 roku, założyciel kancelarii Arslan & Arslan Advocaten. W rejestrze dziedzin prawa Holenderskiej Izby Adwokackiej (NOvA) ma zarejestrowane prawo pracy oraz szkody osobowe; jest też ekspertem rejestru NIVRE (NIVRE-RE) w zakresie szkód osobowych. Odpowiada merytorycznie za treści z zakresu prawa pracy publikowane przez kancelarię i prowadzi sprawy o zwolnienia, porozumienia rozwiązujące, odprawy, zaległe wynagrodzenie i spory z pracodawcą — po polsku i niderlandzku.
Profil i rejestracje · Kontakt z kancelarią
