Choroba jako pracownik tymczasowy w Holandii to sytuacja, która budzi wiele pytań i obaw. Czy zachowam pracę? Czy dostanę wynagrodzenie? Co się stanie z moim mieszkaniem? Zasady dotyczące choroby dla pracowników tymczasowych są bardziej skomplikowane niż dla pracowników stałych, głównie z powodu klauzuli agencyjnej (uitzendbeding) i specyfiki systemu fazowego. W tym artykule wyjaśniamy krok po kroku, jakie masz prawa i obowiązki gdy zachorujesz jako pracownik tymczasowy w Holandii.
Choroba pracownik tymczasowy – co się dzieje w fazie A?
W fazie A (lub fazie 1-2 według CAO NBBU) Twoja umowa o pracę często zawiera klauzulę agencyjną (uitzendbeding). Ta klauzula oznacza, że umowa o pracę kończy się automatycznie, gdy firma zatrudniająca (inlener) nie potrzebuje już Twojej pracy lub gdy sam nie możesz pracować, na przykład z powodu choroby. To ma istotne konsekwencje dla Twojej sytuacji w przypadku choroby jako pracownik tymczasowy. Jeśli zachorujesz w fazie A i Twoja umowa zawiera klauzulę agencyjną, agencja może zakończyć Twoją umowę. Sąd Najwyższy Holandii (Hoge Raad) potwierdził w wyroku z 17 marca 2023 roku, że klauzula agencyjna może być zastosowana podczas choroby. Oznacza to, że zakaz zwolnienia w czasie choroby (opzegverbod bij ziekte) nie ma tutaj zastosowania, ponieważ umowa kończy się z mocy prawa, a nie w wyniku wypowiedzenia.
Prawo do Ziektewet po zakończeniu umowy
Choć Twoja umowa o pracę może się zakończyć, nie zostajesz bez środków do życia. Po zakończeniu umowy w czasie choroby masz prawo do zasiłku chorobowego z UWV na podstawie Ziektewet. Zasiłek ten wynosi co do zasady 70 procent Twojego ostatniego wynagrodzenia. Musisz jednak zgłosić chorobę do UWV w ciągu dwóch dni od zakończenia umowy i spełnić warunki dotyczące dostępności i współpracy przy reintegracji.
Co się dzieje gdy zachorujesz w fazie B lub C?
W fazie B (faza 3 według NBBU) i fazie C (faza 4) Twoja sytuacja jest korzystniejsza. W tych fazach Twoja umowa o pracę nie zawiera klauzuli agencyjnej, co oznacza, że agencja nie może zakończyć Twojej umowy wyłącznie z powodu choroby. Obowiązuje zakaz zwolnienia w czasie choroby (opzegverbod bij ziekte), tak samo jak dla stałych pracowników. W fazie B i C agencja jest zobowiązana do kontynuowania wypłaty wynagrodzenia w czasie choroby. Przez pierwsze 52 tygodnie choroby agencja wypłaca co najmniej 90 procent wynagrodzenia (ale nie mniej niż wynagrodzenie minimalne), a przez następne
52 tygodnie co najmniej 70 procent wynagrodzenia. Te warunki mogą się różnić w
zależności od obowiązującego układu zbiorowego pracy.
Twoje obowiązki w czasie choroby
Choroba jako pracownik tymczasowy wiąże się nie tylko z prawami, ale także z obowiązkami. Niedopełnienie tych obowiązków może skutkować utratą prawa do wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku.
Zgłoszenie choroby
Musisz niezwłocznie zgłosić swoją chorobę agencji pracy. Zazwyczaj oznacza to zgłoszenie telefoniczne w pierwszym dniu choroby, przed rozpoczęciem godzin pracy. Sprawdź w swojej umowie lub regulaminie agencji, jaka jest dokładna procedura zgłaszania choroby. Jeśli nie zgłosisz choroby na czas, agencja może wstrzymać wypłatę wynagrodzenia chorobowego.
Współpraca przy reintegracji
Zarówno podczas trwania umowy o pracę, jak i po jej zakończeniu (gdy otrzymujesz zasiłek z UWV), masz obowiązek współpracy przy reintegracji. Oznacza to, że musisz stawiać się na wizyty u lekarza zakładowego (bedrijfsarts) lub lekarza UWV, wykonywać ich zalecenia i aktywnie uczestniczyć w procesie powrotu do zdrowia i pracy.
Dostępność
W czasie choroby musisz być dostępny pod adresem, który podałeś agencji lub UWV. Jeśli planujesz wyjazd za granicę w czasie choroby, na przykład do Polski, musisz uzyskać na to zgodę lekarza zakładowego lub UWV. Wyjazd bez zgody może skutkować wstrzymaniem wynagrodzenia lub zasiłku chorobowego.
Wizyta u lekarza zakładowego (bedrijfsarts)
W Holandii to nie Twój lekarz domowy, ale lekarz zakładowy (bedrijfsarts) decyduje o tym, czy jesteś zdolny do pracy z perspektywy pracodawcy. Lekarz zakładowy ocenia Twoje możliwości i ograniczenia i doradza agencji w sprawie reintegracji. Ważne jest, aby wiedzieć, że lekarz zakładowy nie musi zgadzać się z opinią Twojego lekarza domowego. Jeśli nie zgadzasz się z opinią lekarza zakładowego, możesz poprosić o second opinion u innego lekarza zakładowego lub zwrócić się do UWV o deskundigenoordeel (opinię eksperta). Ta opinia nie jest wiążąca, ale może być wykorzystana jako dowód w ewentualnym sporze.
Utrata zakwaterowania podczas choroby
Jednym z najbardziej stresujących aspektów choroby jako pracownik tymczasowy jest potencjalna utrata zakwaterowania zapewnianego przez agencję. Jeśli Twoja umowa o
pracę kończy się z powodu klauzuli agencyjnej podczas choroby, agencja może również wypowiedzieć umowę dotyczącą zakwaterowania. W takiej sytuacji agencja powinna dać Ci rozsądny termin na znalezienie innego mieszkania. Natychmiastowe wyrzucenie z mieszkania w dniu zakończenia umowy jest niedopuszczalne. Jeśli znajdziesz się w sytuacji, w której agencja próbuje Cię natychmiast eksmitować podczas choroby, skontaktuj się z prawnikiem. Możesz mieć prawo do ochrony najemcy, w zależności od rodzaju umowy dotyczącej zakwaterowania.
Choroba a powrót do Polski
Wielu polskich pracowników tymczasowych, którzy zachorują, rozważa powrót do Polski na czas leczenia. Jest to zrozumiałe, ale wymaga ostrożności. Jeśli otrzymujesz zasiłek chorobowy z Ziektewet za pośrednictwem UWV, wyjazd za granicę wymaga zgody UWV. Bez tej zgody ryzykujesz utratę zasiłku. Ponadto, jeśli wrócisz do Polski na stałe, możesz utracić prawo do zasiłku chorobowego z UWV. Zasady dotyczące eksportu zasiłków są skomplikowane i zależą od Twojej indywidualnej sytuacji. Przed podjęciem decyzji o powrocie do Polski podczas choroby, skonsultuj się z prawnikiem, który może ocenić wpływ takiej decyzji na Twoje uprawnienia.
Co robić gdy agencja narusza Twoje prawa w czasie choroby?
Jeśli agencja odmawia wypłaty wynagrodzenia chorobowego, wywiera presję na powrót do pracy mimo choroby lub próbuje Cię zwolnić z naruszeniem przepisów, masz prawo do obrony swoich interesów. Pierwszym krokiem powinno być pisemne zgłoszenie problemu do agencji. Jeśli to nie pomoże, skonsultuj się z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy. Prawnik może w Twoim imieniu prowadzić negocjacje z agencją, a w razie potrzeby wszcząć postępowanie sądowe. W sprawach dotyczących wynagrodzenia chorobowego sąd może przyznać ustawowe podwyższenie do 50 procent zaległego wynagrodzenia oraz odsetki.
Praktyczne przykłady z naszej praktyki
W naszej kancelarii regularnie pomagamy polskim pracownikom tymczasowym w sprawach dotyczących choroby. Typowy przypadek dotyczy pracownika, który doznał urazu pleców w pracy w magazynie. Agencja zakończyła jego umowę na podstawie klauzuli agencyjnej i jednocześnie kazała mu opuścić mieszkanie w ciągu trzech dni. Pracownik nie znał swoich praw i nie wiedział, że przysługuje mu zasiłek z Ziektewet. Po interwencji naszego prawnika pracownik uzyskał zasiłek chorobowy z UWV, a sąd nakazał agencji przedłużenie zakwaterowania na rozsądny okres.
Inny przypadek dotyczył pracownicy, która zachorowała psychicznie z powodu
mobbingu w miejscu pracy. Agencja naciskała na szybki powrót do pracy, ignorując zalecenia lekarza zakładowego. Nasz prawnik wystąpił o deskundigenoordeel z UWV, który potwierdził niezdolność pracownicy do pracy. Agencja została zmuszona do kontynuowania wypłaty wynagrodzenia chorobowego i zaprzestania nacisków na powrót do pracy.
Różnice między wynagrodzeniem chorobowym a zasiłkiem z Ziektewet
Ważne jest, aby rozumieć różnicę między wynagrodzeniem chorobowym wypłacanym przez pracodawcę a zasiłkiem chorobowym z Ziektewet wypłacanym przez UWV. Wynagrodzenie chorobowe przysługuje Ci, gdy Twoja umowa o pracę trwa i pracodawca kontynuuje wypłatę. Wynosi ono zazwyczaj 90 procent w pierwszym roku i 70 procent w drugim roku. Zasiłek z Ziektewet przysługuje Ci, gdy umowa o pracę się skończyła podczas choroby i wynosi 70 procent ostatniego wynagrodzenia. W obu przypadkach obowiązuje maksymalna kwota dziennego wynagrodzenia. Dla pracowników tymczasowych w fazie A, których umowa kończy się z powodu klauzuli agencyjnej, przejście z wynagrodzenia chorobowego na zasiłek z Ziektewet następuje automatycznie. Jednak administracja tego procesu nie zawsze przebiega bezproblemowo. Mogą wystąpić opóźnienia w wypłacie zasiłku lub nieporozumienia dotyczące daty rozpoczęcia choroby. Dlatego ważne jest, aby śledzić cały proces i w razie opóźnień kontaktować się zarówno z agencją, jak i z UWV.
Zwolnienie lekarskie a utrata zakwaterowania – szczegółowy przewodnik
Utrata mieszkania w trakcie choroby to jedna z najbardziej stresujących sytuacji, z jaką mogą spotkać się polscy pracownicy tymczasowi. Jeśli Twoja umowa o pracę kończy się z powodu klauzuli agencyjnej podczas choroby, agencja może wypowiedzieć również umowę dotyczącą zakwaterowania. Jednak nie może to nastąpić z dnia na dzień. Agencja powinna dać Ci rozsądny termin na znalezienie alternatywnego miejsca zamieszkania, zazwyczaj co najmniej cztery tygodnie. Jeśli agencja próbuje Cię natychmiast eksmitować podczas choroby, masz prawo do obrony. Sąd może nakazać agencji przedłużenie zakwaterowania, jeśli uzna, że natychmiastowa eksmisja jest nieuzasadniona, szczególnie gdy jesteś chory i nie masz możliwości szybkiego znalezienia innego mieszkania. Prawnik może złożyć wniosek o zabezpieczenie tymczasowe (kort geding), aby zapobiec bezdomności w trakcie choroby.
Profilaktyka – jak się przygotować na wypadek choroby
Najlepszą ochroną przed problemami w przypadku choroby jako pracownik tymczasowy jest prewencja i przygotowanie. Sprawdź, w jakiej fazie zatrudnienia się znajdujesz (A, B
czy C) i jakie masz prawa w przypadku choroby w tej fazie. Przeczytaj swoją umowę o pracę i sprawdź, czy zawiera klauzulę agencyjną. Zapamiętaj procedurę zgłaszania choroby u swojego pracodawcy. Prowadź rejestr przepracowanych godzin i zachowuj paski wynagrodzeń, ponieważ będą one potrzebne do obliczenia zasiłku. Upewnij się, że Twój adres w rejestrze gminy (BRP) jest aktualny, ponieważ UWV kontaktuje się z Tobą na ten adres. Jeśli pracujesz w zawodzie wiążącym się z ryzykiem urazu lub choroby zawodowej, na przykład w budownictwie, logistyce czy przemyśle, zwracaj szczególną uwagę na bezpieczeństwo w pracy. Pracodawca jest zobowiązany do zapewnienia bezpiecznych warunków pracy, odpowiedniego szkolenia i środków ochrony osobistej. Jeśli warunki pracy są niebezpieczne, masz prawo odmówić wykonywania niebezpiecznej pracy bez ponoszenia konsekwencji.
Choroba a prawo do zasiłku dla bezrobotnych
Ważne jest, aby wiedzieć, jak choroba wpływa na Twoje prawo do zasiłku dla bezrobotnych (WW-uitkering). Jeśli po zakończeniu choroby jesteś zdolny do pracy, ale nie możesz znaleźć zatrudnienia, możesz ubiegać się o zasiłek WW. Okres pobierania zasiłku z Ziektewet nie wlicza się do okresu trwania zasiłku WW, co oznacza, że zachowujesz pełne prawo do WW po zakończeniu choroby. Jednak warunki dotyczące stażu pracy (wekeneis) muszą być spełnione na dzień pierwszego dnia choroby, a nie na dzień złożenia wniosku o WW. Jeśli zachorujesz podczas pobierania zasiłku WW, Twój zasiłek WW zostaje zamieniony na zasiłek z Ziektewet. Po wyzdrowieniu wracasz do zasiłku WW na pozostały okres. W takiej sytuacji nie tracisz prawa do zasiłku WW, ale okres choroby nie wydłuża czasu trwania zasiłku WW.
Bezpłatna pomoc prawna
Choroba to trudny czas, a problemy prawne z agencją pracy mogą go jeszcze pogorszyć. Nie musisz jednak radzić sobie sam. Jeśli Twoje dochody są ograniczone, możesz ubiegać się o dofinansowaną pomoc prawną za pośrednictwem Rady Pomocy Prawnej (Raad voor Rechtsbijstand). W naszej kancelarii mamy wieloletnie doświadczenie w pomaganiu polskim pracownikom tymczasowym w sprawach dotyczących choroby i prawa pracy.
Chroń się w czasie choroby
Choroba jako pracownik tymczasowy nie musi oznaczać utraty wszystkich praw. Holenderskie prawo zapewnia Ci ochronę, choć zasady są bardziej skomplikowane niż dla stałych pracowników. Kluczowe jest, aby znać swoje prawa, dopełnić obowiązków i w razie problemów szybko skonsultować się z prawnikiem. Zachorowałeś jako pracownik tymczasowy i masz problemy z agencją? Skontaktuj się z nami w celu bezpłatnej konsultacji. Pomożemy Ci ustalić, jakie masz prawa i jak je
skutecznie wyegzekwować.
Lees ook: zasiłek chorobowy (Ziektewet) w Holandii en umowa o pracę w Holandii.
