Odprawa (transitievergoeding) w Holandii – komu przysługuje i ile wynosi

Transitievergoeding to ustawowa odprawa, która w Holandii przysługuje przy zakończeniu umowy z inicjatywy pracodawcy. Wielu pracowników jej nie otrzymuje, i to nie dlatego, że im się nie należy, lecz dlatego, że o nią nie wystąpili albo przyjęli wyliczenie oparte na zbyt krótkim stażu. Zasady są przy tym dość proste, a kwotę można policzyć samodzielnie. W tym artykule pokazujemy, komu odprawa przysługuje, jak ją obliczyć i jakich terminów pilnować, żeby jej nie stracić.

Autor: mr. Onur Arslan, adwokat — prawo pracy (rejestr dziedzin prawa NOvA). Ostatnia aktualizacja: 26 września 2026 r. Stan prawny opisany w artykule: 14 września 2026 r.; przy sprawach indywidualnych sprawdź aktualne przepisy albo skontaktuj się z kancelarią.

W skrócie

• Transitievergoeding przysługuje od pierwszego dnia pracy, także przy umowach terminowych.
• Wynosi co do zasady jedną trzecią miesięcznego wynagrodzenia za każdy przepracowany rok.
• Do podstawy wlicza się dodatek urlopowy oraz stałe dodatki, nie tylko pensję zasadniczą.
• Wcześniejsza praca przez agencję liczy się do stażu tylko pod warunkami następczego pracodawstwa: praca musi być ta sama lub podobna, a przerwa nie za długa.
• Przy porozumieniu stron nie należy się automatycznie i nie jest gwarantowanym minimum — bywa natomiast naturalnym punktem odniesienia w negocjacjach.
• Roszczenie trzeba zgłosić do sądu w ciągu trzech miesięcy od zakończenia umowy.

Komu przysługuje odprawa

Prawo do świadczenia, jakim jest transitievergoeding, powstaje, gdy umowa kończy się z inicjatywy pracodawcy: przez wypowiedzenie za zgodą urzędu, przez rozwiązanie przez sąd albo przez nieprzedłużenie umowy terminowej.

Nie ma znaczenia, jak długo pracowałeś: odprawa należy się od pierwszego dnia zatrudnienia. Nie ma też znaczenia rodzaj umowy ani wymiar godzin. Pracownik zatrudniony na pół etatu przez rok również ma do niej prawo, proporcjonalnie do swojego wynagrodzenia.

Jak obliczyć kwotę

Zasada jest jedna: za każdy przepracowany rok przysługuje jedna trzecia miesięcznego wynagrodzenia, a okresy krótsze niż rok liczy się proporcjonalnie, co do dnia. Najczęstszy błąd polega na przyjęciu samej pensji zasadniczej — dodatek urlopowy i stałe dodatki podnoszą podstawę o kilkanaście procent, a przy pracy zmianowej znacznie więcej.

Policz swoją odprawę krok po kroku

Wzór jest prosty, ale rozstrzygają szczegóły podstawy. Przejdź te pięć kroków po kolei.

• Krok 1. Data początkowa. Pierwszy dzień zatrudnienia, wliczając wcześniejsze umowy u tego samego pracodawcy oraz okres przez agencję, jeżeli spełnione są warunki następczego pracodawstwa.
• Krok 2. Data końcowa. Ostatni dzień trwania umowy, a nie ostatni dzień faktycznej pracy.
• Krok 3. Wynagrodzenie miesięczne brutto. Pensja zasadnicza plus dodatek urlopowy oraz stałe składniki, jak trzynasta pensja i stałe dodatki zmianowe.
• Krok 4. Składniki zmienne. Nadgodziny i dodatki zmianowe: średnia z dwunastu miesięcy przed zakończeniem umowy. Premie zmienne, prowizje i udział w zysku: średnia z trzech lat kalendarzowych poprzedzających rok zakończenia. Nigdy z ostatniego miesiąca.
• Krok 5. Wzór. Jedna trzecia miesięcznego wynagrodzenia za każdy pełny rok, a za okres niepełny — proporcjonalnie, co do dnia.

Przykład z niepełnym rokiem. Praca od 1 marca 2022 do 30 września 2025, czyli 3 lata i 7 miesięcy. Wynagrodzenie miesięczne z dodatkiem urlopowym: 2 700 euro. Za trzy pełne lata: 3 × (2 700 ÷ 3) = 2 700 euro. Za siedem miesięcy: (7 ÷ 12) × (2 700 ÷ 3) = 525 euro. Razem 3 225 euro brutto. Zwróć uwagę, że okres niepełny liczy się dokładnie, a nie zaokrągla w dół.

Ustawowy limit kwoty

Odprawa ma górną granicę. Na dzień publikacji wynosi ona 102 000 euro brutto, a jeżeli twoje roczne wynagrodzenie jest wyższe od tej kwoty — limitem jest wynagrodzenie za dwanaście miesięcy. Kwota jest waloryzowana z początkiem każdego roku, więc przy wyliczeniu sprawdź wartość obowiązującą w dniu zakończenia umowy.

Limit dotyczy wyłącznie odprawy ustawowej. Kwota uzgodniona w porozumieniu stron ani słuszne odszkodowanie przyznane przez sąd nie są nim ograniczone.

Trzy różne kwoty, których nie wolno mylić

Przy zakończeniu umowy pojawiają się trzy pojęcia, a każde ma inną podstawę prawną.

Odprawa ustawowa. Przysługuje z mocy prawa, gdy to pracodawca kończy umowę. Kwota wynika ze wzoru i nie podlega negocjacji co do zasady.

Kwota z porozumienia stron. Wynika wyłącznie z umowy między stronami. Nie jest gwarantowanym minimum: przy porozumieniu odprawa ustawowa formalnie nie przysługuje, więc wszystko zależy od negocjacji. W praktyce wzór ustawowy bywa punktem wyjścia, a przy słabej pozycji pracodawcy uzgadnia się kwoty wyższe.

Słuszne odszkodowanie. Przyznaje je sąd i tylko wtedy, gdy pracodawca postąpił poważnie nagannie, na przykład zwolnił bez wymaganej zgody albo w odwecie za uzasadnioną skargę. Jest to odrębne świadczenie obok odprawy, nie zamiast niej.

Co wchodzi do podstawy wyliczenia

Podstawą jest wynagrodzenie brutto wraz ze składnikami o stałym charakterze. To rozróżnienie decyduje o kwocie, dlatego warto je znać.

Przepisy wykonawcze wskazują nie tylko co się wlicza, ale też z jakiego okresu liczy się średnią. To drugie decyduje o kwocie i jest najczęściej pomijane.

Sprawdzalny przykład. Wynagrodzenie zasadnicze 2 400 euro; dodatek urlopowy 8 procent (192 euro miesięcznie); nadgodziny i dodatki zmianowe w ostatnich dwunastu miesiącach łącznie 3 600 euro (czyli 300 euro miesięcznie); premia zmienna 1 800 euro w trzech poprzednich latach (50 euro miesięcznie). Podstawa miesięczna: 2 400 + 192 + 300 + 50 = 2 942 euro. Przy stażu 4 lata i 73 dni odprawa wynosi: 4 × (2 942 ÷ 3) = 3 922,67 euro, plus 73 dni ≈ 196,10 euro, razem około 4 118,77 euro brutto.

Porównaj tę kwotę z propozycją pracodawcy. Różnica bierze się prawie zawsze z dwóch miejsc: pominiętych nadgodzin i dodatków zmianowych albo z zaniżonego stażu.

Jak rozpoznać poszczególne pozycje, wyjaśniamy w tekście o pasku wypłaty.

Staż pracy: najczęściej zaniżana pozycja

Do stażu liczy się cały nieprzerwany okres zatrudnienia u tego samego pracodawcy, także wtedy, gdy składał się z kilku kolejnych umów terminowych z krótkimi przerwami.

Wcześniejsza praca przez agencję może się wliczać do stażu, ale nie automatycznie. Warunkiem jest następcze pracodawstwo (opvolgend werkgeverschap): praca musi być ta sama lub podobna, a nowego pracodawcę trzeba rozsądnie uznać za następcę poprzedniego. Jeżeli te warunki są spełnione, trzy lata przez agencję i dwa lata na umowie bezpośredniej mogą dać podstawę pięciu lat, a nie dwóch. To często pomijany element wyliczenia, ale też częsty punkt sporu. Szczegóły w tekście o zaliczaniu wcześniejszego stażu.

Umowy terminowe i praca tymczasowa

Odprawa przysługuje również wtedy, gdy umowa terminowa po prostu nie została przedłużona. Nie musi dojść do zwolnienia w potocznym rozumieniu; wystarczy, że to pracodawca zdecydował o zakończeniu współpracy.

Dotyczy to także pracowników agencyjnych, choć przy klauzuli kończącej umowę wraz ze zleceniem sytuacja bywa bardziej złożona. Warto wtedy sprawdzić fazę zatrudnienia i łączny okres pracy. Piszemy o tym w tekście o prawach pracownika tymczasowego.

Kiedy odprawa nie przysługuje

Wyjątków jest kilka i warto je znać, żeby nie tracić czasu na roszczenie bez podstaw.

• Gdy sam wypowiedziałeś umowę bez winy pracodawcy.
• Przy zwolnieniu natychmiastowym z powodu poważnego, zawinionego zachowania.
• Gdy osiągnąłeś wiek emerytalny i umowa kończy się z tego powodu.
• Przy upadłości, odroczeniu płatności albo postępowaniu oddłużeniowym pracodawcy: wtedy odprawa przestaje być należna i nie zgłasza się jej jako wierzytelności (art. 7:673c ust. 1 holenderskiego kodeksu cywilnego, BW).
• Gdy w układzie zbiorowym przewidziano równoważne świadczenie zastępcze.

Drugi punkt bywa nadużywany. Sam zarzut zawinienia nie wystarcza: pracodawca musi wykazać poważne, zawinione zachowanie, a poprzeczka jest wysoko. Przy zwolnieniu natychmiastowym warto to sprawdzić, o czym piszemy w tekście o zwolnieniu dyscyplinarnym.

Odprawa przy porozumieniu stron

Formalnie przy rozwiązaniu umowy za porozumieniem odprawa ustawowa nie przysługuje automatycznie, bo umowa kończy się za zgodą obu stron. W praktyce traktuje się ją jednak jako punkt wyjścia negocjacji.

Logika jest prosta: gdyby pracodawca poszedł drogą urzędową albo sądową, i tak musiałby ją zapłacić. Propozycja niższa od wyliczenia ustawowego rzadko ma więc uzasadnienie, a przy słabym dossier można negocjować kwotę wyższą. Pełne omówienie w przewodniku o porozumieniu rozwiązującym umowę o pracę.

Termin trzech miesięcy

To najważniejsza informacja praktyczna. Roszczenie o odprawę trzeba zgłosić do sądu w ciągu trzech miesięcy od dnia zakończenia umowy. Jest to termin zawity: po jego upływie prawo wygasa i nie da się go przywrócić.

Nie przerywa go wysłanie pisma do pracodawcy ani prowadzenie rozmów. Jeżeli negocjacje się przeciągają, wniosek trzeba złożyć mimo wszystko. To najczęstsza przyczyna, dla której należna odprawa przepada.

Zestaw dwa terminy obok siebie, bo działają niezależnie. Termin zapłaty: odprawa jest wymagalna w ciągu miesiąca po zakończeniu umowy, a po tym terminie możesz żądać odsetek ustawowych. Termin sądowy: wniosek do sądu musisz złożyć w ciągu trzech miesięcy od dnia zakończenia umowy. Jest to termin zawity — po jego upływie uprawnienie przepada, a wezwanie do zapłaty go nie zachowuje.

Jeden wyjątek działa na korzyść pracowników agencji: układ zbiorowy dla pracowników tymczasowych (CAO voor Uitzendkrachten 2026–2028 zawarty przez ABU; układ NBBU ma co do zasady te same warunki) przewiduje, że po upływie ustawowego terminu trzech miesięcy nadal przysługuje świadczenie w tej samej wysokości, aż do dwunastu miesięcy po zakończeniu umowy. Sprawdź więc, który układ cię obejmuje.

Krok po kroku: jak jej dochodzić

Procedura jest prosta, a większość spraw kończy się wypłatą bez postępowania sądowego.

• Ustal dokładne daty rozpoczęcia i zakończenia zatrudnienia.
• Sprawdź, czy do stażu doliczono pracę przez agencję.
• Policz podstawę: wynagrodzenie ze wszystkimi stałymi składnikami.
• Wylicz kwotę i porównaj ją z tym, co zaproponował pracodawca.
• Wyślij pisemne wezwanie do zapłaty z wyliczeniem i terminem.
• Zapisz w kalendarzu datę upływu trzymiesięcznego terminu.
• Przy braku zapłaty złóż wniosek do sądu przed jego upływem.

Wezwanie z konkretnym wyliczeniem działa znacznie lepiej niż ogólne stwierdzenie, że kwota jest za niska. Naruszenie jest tu łatwe do wykazania, bo wzór jest ustawowy.

Choroba, ciąża i inne sytuacje szczególne

Długotrwała choroba nie odbiera prawa do odprawy. Jeżeli po dwóch latach niezdolności do pracy umowa zostaje zakończona za zgodą urzędu, transitievergoeding przysługuje na zwykłych zasadach, liczona od pełnego stażu, a nie od okresu sprzed choroby.

Podstawą wyliczenia jest wtedy wynagrodzenie sprzed okresu choroby, a nie obniżona wypłata chorobowa. To ważne rozróżnienie, bo pracodawcy liczą czasem od siedemdziesięciu procent, co zaniża kwotę o niemal jedną trzecią. Sprawdź to zawsze, gdy zakończenie umowy następuje po długim zwolnieniu.

Podobnie przy ciąży i urlopie rodzicielskim: okresy te wliczają się do stażu, a podstawą pozostaje normalne wynagrodzenie. Gdyby zaś zakończenie umowy miało związek właśnie z ciążą albo z chorobą, obok odprawy w grę wchodzi dodatkowe odszkodowanie za naruszenie zakazu wypowiedzenia.

Przykład ilustracyjny

Pracownik produkcji przepracował dwa i pół roku przez agencję na tej samej linii, a następnie dwa lata na umowie bezpośredniej u pracodawcy użytkownika. Po nieprzedłużeniu ostatniej umowy pracodawca wyliczył odprawę od dwóch lat i od samej pensji zasadniczej.

Prawidłowe wyliczenie objęło pełne cztery i pół roku, ponieważ praca przez agencję dotyczyła tego samego stanowiska w tej samej firmie i spełnione były warunki następczego pracodawstwa, a do podstawy doliczono dodatek urlopowy i stały dodatek zmianowy za pracę na trzy zmiany. Końcowa kwota była ponad dwukrotnie wyższa od pierwotnej propozycji. Rozstrzygające okazały się paski wypłat z okresu pracy przez agencję.

Podatek i wypłata

Odprawa jest traktowana jak przychód ze stosunku pracy i podlega opodatkowaniu według zwykłych zasad, dlatego kwota brutto i netto potrafią się znacznie różnić, zwłaszcza przy jednorazowej wypłacie wyższej sumy.

Negocjuj więc zawsze w kwotach brutto i osobno sprawdzaj skutek podatkowy. Ustal też konkretny termin wypłaty i to, czy zostanie rozliczona razem z ostatnim wynagrodzeniem, czy osobno.

Odprawa a inne roszczenia

Transitievergoeding jest roszczeniem samodzielnym i nie wyklucza innych. Możesz ją łączyć z rozliczeniem dni urlopu, dodatku urlopowego, zaległych nadgodzin, odszkodowania za brak zawiadomienia przy umowie terminowej oraz z dodatkowym odszkodowaniem przy rażących naruszeniach.

Przy zakończeniu współpracy warto sprawdzić wszystkie naraz, bo klauzula zrzeczenia się roszczeń w porozumieniu zamyka je jednocześnie. O dodatkowym odszkodowaniu piszemy w tekście o dodatkowym odszkodowaniu przy zwolnieniu.

Najczęstsze błędy pracowników

Transitievergoeding przepada zwykle nie dlatego, że nie przysługiwała, lecz z kilku powtarzalnych powodów. Pierwszy i najkosztowniejszy błąd to przekroczenie trzymiesięcznego terminu podczas rozmów z pracodawcą. Drugi to przyjęcie wyliczenia opartego wyłącznie na okresie bezpośredniego zatrudnienia, bez pracy przez agencję. Trzeci to liczenie odprawy od samej pensji zasadniczej.

Czwarty błąd to przekonanie, że przy umowie terminowej odprawa nie przysługuje. Piąty to podpisanie porozumienia z klauzulą zrzeczenia się roszczeń, zanim ktokolwiek policzył należną kwotę. Szósty to rezygnacja po usłyszeniu, że „u nas się takich rzeczy nie wypłaca”.

Terminy i przedawnienie

Dla samej odprawy obowiązuje trzymiesięczny termin zawity liczony od zakończenia umowy. Inne roszczenia mają własne terminy: dwa miesiące na zaskarżenie zwolnienia i zwykle pięć lat na roszczenia czysto pieniężne, na przykład o zaległe wynagrodzenie.

Ta różnica bywa myląca. Fakt, że o zaległe godziny możesz upomnieć się po roku, nie oznacza, że tyle samo czasu masz na odprawę. Sprawdź więc terminy osobno dla każdego roszczenia.

Gdzie sprawdzić oficjalne informacje

Zasady dotyczące zakończenia umowy o pracę i odprawy opisuje rijksoverheid.nl. Warunki przyznania zasiłku po zakończeniu zatrudnienia wyjaśnia uwv.nl. Sprawdź też układ zbiorowy obowiązujący w firmie, bo bywa, że przewiduje świadczenia wyższe niż ustawowe.

Najczęstsze pytania

Czy odprawa należy się przy umowie na czas określony?

Tak. Transitievergoeding przysługuje również wtedy, gdy umowa terminowa nie została przedłużona z inicjatywy pracodawcy. Prawo powstaje od pierwszego dnia zatrudnienia, niezależnie od rodzaju umowy i wymiaru godzin.

Ile dokładnie wynosi?

Co do zasady jedną trzecią miesięcznego wynagrodzenia za każdy przepracowany rok, a okresy krótsze liczy się proporcjonalnie co do dnia. Do podstawy wchodzi wynagrodzenie wraz z dodatkiem urlopowym i stałymi dodatkami, a nie sama pensja zasadnicza.

Ile mam czasu, żeby się o nią upomnieć?

Trzy miesiące od dnia zakończenia umowy na złożenie wniosku do sądu. Jest to termin zawity, którego nie przerywa ani pismo do pracodawcy, ani prowadzone negocjacje. Po jego upływie prawo do odprawy wygasa.

Czy odprawa jest opodatkowana?

Tak, jak przychód ze stosunku pracy. Przy jednorazowej wypłacie wyższej kwoty różnica między brutto a netto bywa znaczna, dlatego negocjuj zawsze w kwotach brutto i osobno sprawdź skutek podatkowy.

Czy staż przez agencję wlicza się do odprawy?

Może się wliczać, ale nie automatycznie. Warunkiem jest następcze pracodawstwo: nowy pracodawca musi w odniesieniu do wykonywanej pracy być rozsądnie uznany za następcę poprzedniego, a praca musi być ta sama lub podobna. Zbierz umowy i paski z obu okresów, bo to najczęstszy punkt sporu.

Czy transitievergoeding należy się przy VSO?

Formalnie nie. Przy rozwiązaniu za porozumieniem stron ustawowa odprawa nie powstaje, bo umowa kończy się za obopólną zgodą, a nie z inicjatywy pracodawcy. Wzór ustawowy bywa jednak naturalnym punktem odniesienia w negocjacjach. Nie podpisuj porozumienia bez wyliczenia, ile wynosiłaby odprawa ustawowa.

Powiązane artykuły

• Zwolnienie z pracy w Holandii – najczęstsze pytania
• VSO – przewodnik przed podpisaniem
• Okres wypowiedzenia

Kiedy skorzystać z pomocy prawnej

Przy prostym, bezspornym wyliczeniu zwykle wystarczy samodzielne wezwanie z wyliczeniem. Pomoc ma sens, gdy pracodawca odmawia, gdy sporny jest staż albo podstawa wyliczenia, gdy zbliża się koniec trzymiesięcznego terminu albo gdy odprawa jest częścią szerszej propozycji porozumienia.

Warto też sprawdzić prawo do dofinansowanej pomocy prawnej przyznawanej przez Radę Pomocy Prawnej oraz ochronę z polisy ochrony prawnej lub członkostwa w związku zawodowym. Jeżeli Twoja umowa właśnie się skończyła, skontaktuj się z naszą kancelarią i prześlij dokumenty.

Przegląd wszystkich spraw pracowniczych, w których pomagamy, znajdziesz na stronie prawo pracy w Holandii.

Podsumowanie

Transitievergoeding przysługuje od pierwszego dnia pracy przy zakończeniu umowy z inicjatywy pracodawcy, także przy umowach terminowych. Wynosi jedną trzecią miesięcznego wynagrodzenia za każdy rok, liczoną od podstawy obejmującej dodatek urlopowy i stałe dodatki. Sprawdź przede wszystkim dwie rzeczy: czy do stażu doliczono wcześniejszą pracę przez agencję i czy nie liczono wyłącznie pensji zasadniczej. I pilnuj trzymiesięcznego terminu, bo po nim roszczenie przepada bezpowrotnie.

---

O autorze

Mr. Onur Arslan — adwokat w Rotterdamie, w zawodzie od 2009 roku, założyciel kancelarii Arslan & Arslan Advocaten. W rejestrze dziedzin prawa Holenderskiej Izby Adwokackiej (NOvA) ma zarejestrowane prawo pracy oraz szkody osobowe; jest też ekspertem rejestru NIVRE (NIVRE-RE) w zakresie szkód osobowych. Odpowiada merytorycznie za treści z zakresu prawa pracy publikowane przez kancelarię i prowadzi sprawy o zwolnienia, porozumienia rozwiązujące, odprawy, zaległe wynagrodzenie i spory z pracodawcą — po polsku i niderlandzku.

Profil i rejestracje · Kontakt z kancelarią