Fazy pracy tymczasowej A, B i C – umowa, CAO i prawa

System faz określa, na jakim etapie zatrudnienia znajduje się pracownik agencji pracy tymczasowej w Holandii i jakie prawa mu z tego wynikają. Od położenia w systemie zależy okres wypowiedzenia, ciągłość wynagrodzenia, prawo do umowy na czas nieokreślony oraz to, czy agencja może zakończyć współpracę z dnia na dzień. Ten artykuł wyjaśnia budowę systemu po zmianach z 2025 roku, sposób liczenia przepracowanego czasu i najczęstsze błędy, na których tracą pracownicy.

Autor: mr. Onur Arslan, adwokat — prawo pracy (rejestr dziedzin prawa NOvA). Ostatnia aktualizacja: 23 września 2026 r. Stan prawny opisany w artykule: 14 września 2026 r.; przy sprawach indywidualnych sprawdź aktualne przepisy albo skontaktuj się z kancelarią.

W skrócie

• System faz określa poziom ochrony pracownika agencji: faza A, B i C.
• Faza A obejmuje pierwsze 52 przepracowane tygodnie i zwykle zawiera klauzulę o wynajmie.
• Faza B trwa obecnie maksymalnie trzy lata i dopuszcza sześć umów; sam układ zbiorowy skraca ją do dwóch lat od 1 stycznia 2028.
• Faza C oznacza umowę na czas nieokreślony i pełną ochronę przed zwolnieniem.
• Przerwa nie dłuższa niż sześć miesięcy nie zeruje licznika przepracowanych tygodni.

Fazy A, B i C w jednej tabeli

Poniższa tabela odzwierciedla układ zbiorowy ABU dla pracowników tymczasowych obowiązujący od 1 stycznia 2026 roku. Stan na wrzesień 2026.

Przerwa nie dłuższa niż sześć miesięcy nie zeruje licznika. Dłuższa przerwa cofa cię na początek fazy A.

Zmiany przepisów i okres przejściowy

Tu trzeba uważać, bo w internecie krąży wiele nieaktualnych opisów. Rozdzielamy więc to, co obowiązuje dziś, od tego, co dopiero ma wejść w życie.

Obowiązuje dziś: faza B trwa maksymalnie trzy lata, a przerwa zerująca licznik wynosi sześć miesięcy.

Zmiana z konkretną datą: 1 stycznia 2028. Układ zbiorowy sam zapowiada, że z tym dniem artykuł 14 zostaje zastąpiony nowym brzmieniem: faza B skraca się z trzech lat do dwóch (maksymalna liczba sześciu umów pozostaje). Nie jest to zapowiedź warunkowa — data stoi w samym układzie.

Od tego samego dnia układ przestaje stosować własną, sześciomiesięczną przerwę zerującą i odsyła do przerwy ustawowej z art. 7:668a i 7:691 kodeksu cywilnego. Według przepisów obowiązujących dziś oznaczałoby to 36 miesięcy zamiast sześciu — czyli licznik faz zerowałby się dopiero po trzyletniej przerwie. Układ odsyła jednak do ustawy, a nie podaje własnej liczby, więc jeżeli ustawa do 2028 roku się zmieni, zmieni się i ten termin.

Przepis przejściowy. Umowa terminowa w fazie B zawarta przed 1 stycznia 2028 zachowuje dotychczasowy trzyletni okres fazy B. Skrócenie do dwóch lat dotyczy umów zawartych od tej daty.

Do 31 grudnia 2027 roku obowiązuje wyłącznie stan opisany w tabeli: faza B trwa trzy lata, a przerwa zerująca wynosi sześć miesięcy.

Uwaga na dwie różne daty z 2028 roku: 1 stycznia 2028 to dzień zmiany faz, a 31 grudnia 2028 to koniec obowiązywania całego układu. To nie jest to samo.

Skąd bierze się system faz

Praca przez agencję opiera się na trójkącie: ty podpisujesz umowę z agencją, a pracę wykonujesz u przedsiębiorcy, który cię wynajmuje. Ponieważ zlecenia bywają krótkie i zmienne, układ zbiorowy dla pracowników tymczasowych wprowadza stopniowe budowanie ochrony wraz z przepracowanym czasem.

Ten mechanizm to właśnie system faz. Im dłużej pracujesz przez tę samą agencję, tym mocniejsza jest twoja pozycja: rosną obowiązki agencji, a maleje możliwość natychmiastowego zakończenia współpracy.

Zasady wynikają z układu zbiorowego, a nie bezpośrednio z ustawy, ale układ ten jest powszechnie obowiązujący w branży. Dotyczy więc także agencji, które nie należą do żadnej organizacji branżowej.

Faza A

Faza A to etap początkowy. Obejmuje pierwsze pięćdziesiąt dwa przepracowane tygodnie; we wcześniejszych wersjach układu zbiorowego faza A była dłuższa. Liczy się każdy tydzień, w którym wykonano choćby jedną godzinę pracy.

W tej fazie zwykle obowiązuje klauzula o wynajmie, oznaczająca, że umowa kończy się automatycznie, gdy przedsiębiorca rezygnuje z twoich usług. To najsłabszy poziom ochrony, ale i tu obowiązują ustawowe minimum wynagrodzenia oraz zasada równego traktowania.

Liczba umów w fazie A jest nieograniczona, natomiast przerwa dłuższa niż sześć miesięcy powoduje, że licznik rusza od zera. Krótsze przerwy są wliczane, a to często decyduje o tym, czy przechodzisz do kolejnej fazy.

Faza B

Po zakończeniu fazy A wchodzisz do fazy B. Trwa ona obecnie maksymalnie trzy lata i pozwala na zawarcie do sześciu umów na czas określony. Klauzula o wynajmie już nie obowiązuje.

Oznacza to istotną zmianę: jeżeli przedsiębiorca kończy zlecenie, twoja umowa z agencją trwa dalej do uzgodnionego terminu, a agencja ma obowiązek wypłacać wynagrodzenie i szukać innej pracy. Brak zlecenia jest ryzykiem agencji, a nie twoim.

W praktyce agencje niekiedy zawierają w fazie B bardzo krótkie umowy, dopasowane do długości zlecenia. Jest to dopuszczalne w granicach sześciu umów w obecnym trzyletnim okresie fazy B, ale każde takie zakończenie musi respektować uzgodniony termin i obowiązek uprzedzenia.

Uwaga na zmianę: układ zbiorowy skraca fazę B z trzech lat do dwóch od 1 stycznia 2028 roku i od tego samego dnia odsyła do ustawowej przerwy zerującej zamiast własnej sześciomiesięcznej. Do 31 grudnia 2027 roku obowiązują dotychczasowe terminy — sprawdź datę, zanim policzysz swój staż.

Faza C

Po przekroczeniu granic fazy B trafiasz do fazy C, czyli umowy na czas nieokreślony z agencją. Zyskujesz wtedy pełną ochronę przed zwolnieniem: zakończenie umowy wymaga zezwolenia UWV albo orzeczenia sądu.

Także tutaj obowiązuje ciągłość wynagrodzenia. Brak zlecenia nie zwalnia agencji z wypłaty, a propozycja innej pracy musi być odpowiednia pod względem kwalifikacji, odległości i wymiaru godzin.

Przejście do fazy C następuje automatycznie z mocy układu zbiorowego. Nie jest potrzebna żadna dodatkowa umowa, a brak nowego dokumentu nie oznacza, że faza C nie powstała.

Jak liczy się przepracowany czas

Podstawą jest liczba przepracowanych tygodni u jednej agencji, niezależnie od tego, u ilu różnych przedsiębiorców pracowałeś. Zmiana miejsca pracy nie zeruje licznika.

Liczą się tygodnie, w których faktycznie pracowałeś, oraz opłacone tygodnie urlopu. Tydzień z jedną przepracowaną godziną liczy się tak samo jak tydzień pełnoetatowy — dlatego przy nieregularnym grafiku licznik rośnie szybciej, niż się wydaje. Tygodnie bez pracy i bez wypłaty się nie liczą, ale też nie zerują licznika, dopóki przerwa nie przekracza sześciu miesięcy.

Jeszcze jedna zasada bywa pomijana: umowa zawarta w ciągu miesiąca po poprzedniej, u tej samej agencji i u tego samego przedsiębiorcy, musi trwać co najmniej cztery tygodnie (art. 14 układu zbiorowego). Łańcuszek umów „na kilka dni” jest w takiej sytuacji niezgodny z układem.

Licznik biegnie dalej również wtedy, gdy przechodzisz do innej agencji w ramach tej samej grupy kapitałowej — chyba że agencja wykaże, że przejście nastąpiło z Twojej inicjatywy.

Znaczenie ma też przejście między agencjami. Jeżeli nowa agencja kieruje cię do tego samego przedsiębiorcy i do tej samej pracy, może obowiązywać zasada następczego pracodawstwa, która nakazuje zaliczyć wcześniejszy okres. Opisujemy ją w artykule o następczym pracodawstwie.

To jeden z najczęstszych punktów sporu, ponieważ przenoszenie pracowników między spółkami bywa sposobem na utrzymywanie ich w fazie A. Zbieraj więc dokumenty ze wszystkich okresów: umowy, paski wynagrodzenia i grafiki.

Emerytura i dodatkowe świadczenia

Pracownicy tymczasowi objęci są branżowym funduszem emerytalnym. Do niedawna obowiązywał okres oczekiwania, po którym dopiero rozpoczynało się gromadzenie kapitału; obecnie składki naliczane są zasadniczo od pierwszego dnia pracy.

Sprawdź na pasku wynagrodzenia, czy widnieje pozycja dotycząca składki emerytalnej. Jej brak przy dłuższym zatrudnieniu jest sygnałem, że agencja nie zgłosiła cię do funduszu, a takie zaległości można dochodzić wstecz.

Poza emeryturą układ zbiorowy przewiduje dni wolne, dodatek urlopowy, wynagrodzenie za dni świąteczne oraz prawo do szkoleń. Uprawnienia te obowiązują niezależnie od fazy, choć ich zakres rośnie wraz ze stażem.

Wynagrodzenie i zasada równego traktowania

Pracownikowi tymczasowemu przysługuje wynagrodzenie takie samo jak pracownikowi zatrudnionemu bezpośrednio u tego samego przedsiębiorcy na porównywalnym stanowisku. Obejmuje to stawkę podstawową, dodatki zmianowe, dodatki za nadgodziny, podwyżki okresowe i zwrot kosztów.

Zasada ta obowiązuje od pierwszego dnia pracy, niezależnie od fazy. W praktyce bywa naruszana przez stosowanie stawki minimalnej zamiast stawki z układu zbiorowego obowiązującego u przedsiębiorcy. Sposób sprawdzenia opisujemy w artykule o minimalnym wynagrodzeniu w Holandii.

Uważaj też na potrącenia za zakwaterowanie, transport i ubezpieczenie. Są dopuszczalne tylko w wąskim zakresie i na podstawie pisemnej zgody, a nigdy poniżej ustawowego minimum. Szerzej omawiamy to w artykule o pracy tymczasowej w Holandii.

Choroba w trakcie zatrudnienia przez agencję

Zgłoszenie choroby kieruje się do agencji, ponieważ to ona jest pracodawcą. W fazie A z klauzulą o wynajmie agencja nie może powołać się na tę klauzulę z powodu choroby (art. 18 ust. 1 układu zbiorowego dla pracowników tymczasowych). Od 1 lipca 2023 roku zachorowanie nie kończy umowy: trwa ona dalej, a agencja wypłaca wynagrodzenie chorobowe. Umowa może się skończyć z innego powodu, na przykład z upływem uzgodnionej daty; dopiero wtedy w grę wchodzi świadczenie z Ziektewet wypłacane przez UWV.

W fazach B i C wynagrodzenie chorobowe wypłaca agencja, tak jak każdy inny pracodawca. Obowiązki obu stron w zakresie reintegracji opisujemy w artykule o chorobie w pracy.

Zgłoś chorobę tego samego dnia i na piśmie, choćby wiadomością tekstową. Późniejsze zgłoszenie bywa podstawą do wstrzymania wypłaty, a przy sporze liczy się data i forma zawiadomienia.

Zakwaterowanie zapewniane przez agencję

Wielu pracowników mieszka w lokalach organizowanych przez agencję. Prawo pracy i prawo najmu pozostają jednak odrębne: zakończenie umowy o pracę nie kończy automatycznie prawa do mieszkania.

Jeżeli płacisz za korzystanie z lokalu i masz go do wyłącznej dyspozycji, mowa o najmie, a wyprowadzka wymaga zachowania procedury wypowiedzenia. Wyjątek dla lokalu nierozerwalnie związanego z funkcją jest wąski i rzadko obejmuje zwykłe zakwaterowanie pracownicze.

W praktyce liczy się dokumentacja: umowa zakwaterowania, potwierdzenia potrąceń i korespondencja o terminie opuszczenia lokalu. Zbierz je, zanim stracisz dostęp do skrzynki służbowej.

Zakończenie współpracy

W fazie A z klauzulą o wynajmie zakończenie zlecenia przez przedsiębiorcę kończy umowę, z terminem uprzedzenia zależnym od przepracowanego okresu. Wyjątek dotyczy choroby: na klauzulę nie wolno powołać się dlatego, że zachorowałeś. W fazie B umowa trwa do uzgodnionego terminu, a wcześniejsze zakończenie wymaga klauzuli o wypowiedzeniu. W fazie C konieczna jest droga przez UWV albo sąd.

Przy umowie zawartej na co najmniej sześć miesięcy obowiązuje ponadto pisemne uprzedzenie na miesiąc przed końcem. Jego brak oznacza dodatkową rekompensatę. Zasady liczenia terminów przy pracy przez agencję opisujemy w artykule o okresie wypowiedzenia przez agencję, a cały proces zakończenia w tekście o końcu umowy przez agencję.

Które CAO cię obejmuje i jakie dokumenty zebrać

W Holandii działają dwa układy zbiorowe dla agencji: ABU i NBBU. Nie są to wymienne etykiety i nie można z góry zakładać, że którykolwiek cię obejmuje.

Sprawdź to w trzech miejscach: w samej umowie, gdzie układ zwykle jest wymieniony z nazwy, na pasku wynagrodzeń oraz w rejestrze handlowym pod numerem KvK agencji. Jeżeli agencja nie należy do żadnej organizacji, mogą obowiązywać zasady wynikające z powszechnie obowiązującego układu; przy wątpliwościach zapytaj pisemnie i zachowaj odpowiedź.

Do ustalenia fazy przygotuj: wszystkie umowy i aneksy, potwierdzenia skierowania do przedsiębiorców, paski wynagrodzeń z całego okresu, własną ewidencję przepracowanych tygodni oraz korespondencję o przerwach i zakończeniu zleceń. Bez tych dokumentów spór o fazę sprowadza się do słowa przeciwko słowu.

Najczęstsze błędy i jak ich uniknąć

Pierwszy błąd to brak własnej ewidencji. Bez zapisu tygodni i godzin trudno wykazać, że osiągnąłeś kolejną fazę. Wystarczy prosty arkusz albo notatki w telefonie.

Drugi to podpisywanie nowej umowy „na start” po przerwie nie dłuższej niż sześć miesięcy. Taka umowa nie zeruje licznika, choć bywa tak przedstawiana.

Trzeci to godzenie się na status samozatrudnionego przy tej samej pracy. Zmiana formy prawnej pozbawia ochrony wynikającej z faz, a przy rzeczywistym podporządkowaniu może chodzić o pozorne samozatrudnienie, opisane w artykule o pozornym samozatrudnieniu.

Praca przez agencję a stałe zatrudnienie u przedsiębiorcy

Agencje stosują niekiedy klauzulę zakazującą przejścia do przedsiębiorcy, u którego wykonywałeś pracę, albo uzależniającą je od opłaty. Prawo europejskie i holenderskie ograniczają takie zapisy: nie mogą one utrudniać podjęcia stałego zatrudnienia.

Oznacza to, że przedsiębiorca może cię zatrudnić bezpośrednio, a wynagrodzenie za pośrednictwo obciąża relację między firmami, a nie ciebie. Klauzula żądająca zapłaty od pracownika jest z reguły nieskuteczna, co opisujemy w artykule o zakazie utrudniania podjęcia pracy.

Przy przejściu na stałe zatrudnienie warto sprawdzić, czy okres pracy przez agencję zalicza się do stażu u nowego pracodawcy. Ma to znaczenie dla okresu wypowiedzenia, odprawy i liczby umów terminowych.

Przykład ilustracyjny

Pracownik przepracował przez agencję czternaście miesięcy w tym samym zakładzie produkcyjnym, z jedną dziesięciotygodniową przerwą. Po zakończeniu zlecenia agencja poinformowała go, że umowa kończy się natychmiast, bo obowiązuje klauzula o wynajmie.

Po zsumowaniu tygodni okazało się, że przerwa nie przekroczyła sześciu miesięcy, więc licznik biegł dalej, a pracownik znajdował się już w fazie B. Klauzula o wynajmie nie miała zastosowania, a agencja musiała wypłacać wynagrodzenie do końca uzgodnionego okresu. Rozstrzygnęły paski wynagrodzenia z całego okresu.

Co zrobić, gdy agencja nie chce uznać fazy

Zacznij od pisemnego zestawienia: daty umów, liczba tygodni, przerwy i nazwa przedsiębiorcy. Wyślij je agencji z prośbą o potwierdzenie fazy, w której się znajdujesz, wyznaczając termin czternastu dni.

Jeśli agencja odmawia, możesz zwrócić się do branżowej komisji rozjemczej działającej przy układzie zbiorowym albo do sądu. Postępowanie przed komisją jest szybsze i tańsze, a jej rozstrzygnięcia mają realne znaczenie w branży.

Nie zwlekaj z reakcją. Roszczenie o wynagrodzenie za okres, w którym agencja powinna była płacić mimo braku zlecenia, jest łatwiejsze do wykazania, gdy zgłoszenie nastąpiło od razu, a nie po kilku miesiącach.

Gdzie sprawdzić zasady

Ogólne informacje o pracy przez agencję i o prawach pracowników tymczasowych publikuje Rijksoverheid. Szczegółowe zasady faz wynikają natomiast z obowiązującego układu zbiorowego dla pracowników tymczasowych.

Najczęstsze pytania

Czym jest system faz?

System faz to mechanizm z układu zbiorowego dla pracowników tymczasowych, który stopniowo zwiększa ochronę wraz z przepracowanym czasem u jednej agencji. Wyróżnia fazę A, B i C, a od fazy zależą okres wypowiedzenia, ciągłość wynagrodzenia i rodzaj umowy.

Ile trwa faza A?

Faza A obejmuje pierwsze 52 przepracowane tygodnie; wcześniej było to 78 tygodni. Liczy się każdy tydzień, w którym wykonano choćby jedną godzinę pracy, a liczba umów w tej fazie jest nieograniczona.

Czy agencja musi płacić, gdy nie ma zlecenia?

W fazie B i C tak. Po ustaniu klauzuli o wynajmie umowa trwa dalej, a agencja ma obowiązek wypłacać wynagrodzenie i szukać innej odpowiedniej pracy. Brak zlecenia jest ryzykiem agencji, a nie pracownika.

Czy przerwa w pracy zeruje fazy?

Tylko przerwa dłuższa niż sześć miesięcy powoduje, że licznik rusza od zera. Krótsze przerwy są wliczane, dlatego nowa umowa podpisana po kilku tygodniach przerwy nie cofa cię do początku fazy A.

Czy zmiana agencji cofa mnie do fazy A?

Nie zawsze. Jeżeli nowa agencja kieruje cię do tego samego przedsiębiorcy i do tej samej pracy, może obowiązywać zasada następczego pracodawstwa, która nakazuje zaliczyć wcześniejszy przepracowany okres.

Czy choroba kończy umowę w fazie A?

Nie. Od 1 lipca 2023 roku agencja nie może powołać się na klauzulę o wynajmie dlatego, że zachorowałeś. Umowa trwa dalej, a agencja wypłaca wynagrodzenie chorobowe. Świadczenie z Ziektewet wchodzi w grę dopiero, gdy umowa skończy się z innego powodu.

Czy wcześniejsza praca w innej agencji się liczy?

Może się liczyć. Jeżeli nowa agencja kieruje cię do tego samego przedsiębiorcy i do tej samej pracy, obowiązuje zasada następczego pracodawstwa i wcześniejszy okres trzeba zaliczyć. Zbierz umowy i paski z obu okresów, bo to najczęstszy punkt sporu.

Powiązane artykuły

• Praca tymczasowa w Holandii
• Opvolgend werkgeverschap
• Ziektewet w Holandii

Podsumowanie

System faz decyduje o zakresie twojej ochrony jako pracownika agencji: faza A oznacza etap początkowy z klauzulą o wynajmie, faza B ciągłość wynagrodzenia mimo braku zlecenia, a faza C umowę na czas nieokreślony. Licznik liczy przepracowane tygodnie u jednej agencji, a przerwy nie dłuższe niż sześć miesięcy go nie zerują. Prowadź własną ewidencję i sprawdzaj, w której fazie faktycznie się znajdujesz.

Nie wiesz, w której fazie jesteś, albo agencja zakończyła współpracę z dnia na dzień? Skontaktuj się z nami, a przeanalizujemy twoje umowy i wskażemy przysługujące ci prawa.

Więcej o pozostałych tematach z zakresu zatrudnienia: prawa pracownika w Holandii.

---

O autorze

Mr. Onur Arslan — adwokat w Rotterdamie, w zawodzie od 2009 roku, założyciel kancelarii Arslan & Arslan Advocaten. W rejestrze dziedzin prawa Holenderskiej Izby Adwokackiej (NOvA) ma zarejestrowane prawo pracy oraz szkody osobowe; jest też ekspertem rejestru NIVRE (NIVRE-RE) w zakresie szkód osobowych. Odpowiada merytorycznie za treści z zakresu prawa pracy publikowane przez kancelarię i prowadzi sprawy o zwolnienia, porozumienia rozwiązujące, odprawy, zaległe wynagrodzenie i spory z pracodawcą — po polsku i niderlandzku.

Profil i rejestracje · Kontakt z kancelarią