Ostatnia aktualizacja treści: 29 października 2026 r. Artykuł opisuje stan prawny na ten dzień; w sprawie indywidualnej sprawdź aktualne przepisy.
Jeśli masz z drugim rodzicem wspólną władzę rodzicielską (gezamenlijk gezag), nie możesz przeprowadzić się z dzieckiem z Holandii do Polski bez zgody drugiego rodzica. Gdy się nie zgadza, możesz poprosić holenderski sąd o zgodę zastępczą (vervangende toestemming). Wyjazd bez zgody i bez decyzji sądu może być uprowadzeniem dziecka, a sąd w Polsce może nakazać jego powrót do Holandii.
Co zrobić teraz
- Nie wyjeżdżaj na stałe, dopóki nie masz pisemnej zgody drugiego rodzica albo decyzji sądu.
- Sprawdź, kto ma władzę rodzicielską. W rejestrze władzy rodzicielskiej (gezagsregister) są tylko wpisy i orzeczenia sądu. Jeśli dziecka tam nie ma, o władzy decyduje ustawa: oboje rodzice mają ją np. wtedy, gdy byli małżeństwem przy narodzinach dziecka albo gdy ojciec uznał dziecko od 1 stycznia 2023 r. W razie wątpliwości zapytaj adwokata.
- Spisz plan: gdzie dziecko będzie mieszkać, do jakiej szkoły pójdzie, jak będą wyglądać kontakty z drugim rodzicem i kto zapłaci za podróże.
- Jeśli to drugi rodzic zabrał dziecko do Polski bez Twojej zgody, działaj od razu: policja, adwokat i Centrum IKO.
Wiele osób z Polski po rozstaniu chce wrócić do rodziny, do pracy lub do tańszego życia. To zrozumiałe. Prawo holenderskie i europejskie chroni jednak także więź dziecka z drugim rodzicem. Wyjaśniamy, kiedy potrzebujesz zgody, jak wygląda sprawa w sądzie i co się dzieje, gdy ktoś wyjedzie bez zgody.
Kto musi się zgodzić na przeprowadzkę?
To zależy od tego, kto ma władzę rodzicielską (gezag).
| Sytuacja | Czy potrzebna jest zgoda drugiego rodzica? |
|---|---|
| Małżeństwo lub zarejestrowane partnerstwo, także po rozwodzie | Tak, co do zasady oboje rodzice mają władzę |
| Dziecko uznane przez ojca od 1 stycznia 2023 r. | Zwykle tak, bo uznanie daje wtedy wspólną władzę |
| Dziecko uznane wcześniej, bez wpisu wspólnej władzy | Formalnie decyduje matka, ale ustalone kontakty nadal się liczą |
| Sąd przyznał Ci jednoosobową władzę | Formalnie decydujesz Ty, ale drugi rodzic może zwrócić się do sądu |
Przeprowadzka za granicę to jedna z najważniejszych decyzji w życiu dziecka. Przy wspólnej władzy rodzice muszą ją podjąć razem. Nawet gdy masz władzę sam lub sama, porozmawiaj z adwokatem przed wyjazdem, jeśli są ustalone kontakty. Więcej o władzy: jednoosobowa władza rodzicielska.
Zgoda drugiego rodzica: jak ją zapisać
Zgoda powinna być na piśmie i konkretna. Zapisz w niej:
- nowy adres lub miejscowość w Polsce i datę przeprowadzki;
- jak często i gdzie dziecko będzie się widzieć z drugim rodzicem, także w wakacje i święta;
- kto ponosi koszty podróży;
- jak będziecie się informować o szkole i zdrowiu dziecka;
- czy zmienia się wysokość alimentów.
Najbezpieczniej jest zmienić plan rodzicielski (ouderschapsplan) albo złożyć te ustalenia w sądzie. Sama wiadomość w WhatsAppie „ok, jedźcie” może później nie wystarczyć jako dowód. Zobacz też: plan rodzicielski.
Gdy drugi rodzic się nie zgadza: zgoda zastępcza sądu
Gdy rodzice ze wspólną władzą nie mogą się porozumieć, sąd może na wniosek jednego z nich zdecydować za nich (art. 1:253a Burgerlijk Wetboek). Wniosek składa adwokat w holenderskim sądzie pierwszej instancji (rechtbank).
Sąd nie ma gotowej reguły „zawsze tak” lub „zawsze nie”. Waży interesy dziecka i obojga rodziców. W praktyce sądy patrzą m.in. na to:
- dlaczego przeprowadzka jest potrzebna, na przykład praca, rodzina, mieszkanie lub sytuacja finansowa;
- czy plan jest przemyślany i przygotowany: szkoła, opieka, dom;
- czy są rozwiązania w Holandii, które osiągają ten sam cel;
- jaka jest więź dziecka z drugim rodzicem i jak często się dziś widują;
- jak będą wyglądać kontakty po przeprowadzce i kto pokryje koszty;
- wiek dziecka i jego zdanie. Dzieci od 12 lat sąd zaprasza na rozmowę; mogą też napisać list do sądu.
Sprawa trwa zwykle kilka miesięcy. Zacznij odpowiednio wcześnie, na przykład przed nowym rokiem szkolnym. Nie przeprowadzaj się, zanim zapadnie decyzja. Jeśli drugi rodzic złoży apelację, omów z adwokatem, czy wyjazd przed końcem sprawy jest bezpieczny.
Który sąd: polski czy holenderski?
W sprawach władzy rodzicielskiej i kontaktów w Unii Europejskiej decyduje rozporządzenie Bruksela IIb (UE 2019/1111). Co do zasady właściwy jest sąd państwa, w którym dziecko ma zwykły pobyt (habitual residence).
- Przed przeprowadzką: dziecko mieszka w Holandii, więc o zgodzie na wyjazd decyduje sąd holenderski.
- Po zgodnej z prawem przeprowadzce: gdy dziecko zadomowi się w Polsce, właściwe stają się sądy polskie. Wyjątek: przez trzy miesiące holenderski sąd może jeszcze zmienić swoje wcześniejsze orzeczenie o kontaktach, jeśli drugi rodzic nadal mieszka w Holandii.
- Po wyjeździe bez zgody: sądy holenderskie pozostają co do zasady właściwe. Sam wyjazd nie przenosi sprawy do Polski.
Orzeczenia holenderskiego sądu w tych sprawach są w Polsce uznawane bez osobnej procedury.
Wyjazd bez zgody: uprowadzenie dziecka
Jeśli zabierzesz dziecko do Polski bez zgody drugiego rodzica z władzą i bez decyzji sądu, może to być międzynarodowe uprowadzenie dziecka. Tak samo jest, gdy po wakacjach nie wrócisz z dzieckiem do Holandii.
Drugi rodzic może wtedy złożyć wniosek o powrót dziecka na podstawie Konwencji haskiej z 1980 r. Sąd w Polsce bada tylko, czy dziecko ma wrócić. Nie decyduje, z którym rodzicem dziecko ma mieszkać. Główna zasada: dziecko wraca, chyba że zachodzi wyjątek, na przykład poważne ryzyko szkody. Rozporządzenie Bruksela IIb wymaga, by sąd rozstrzygał takie sprawy szybko.
W Holandii zabranie dziecka spod władzy drugiego rodzica może być też przestępstwem (art. 279 Wetboek van Strafrecht). Uprowadzenie osłabia Twoją pozycję w późniejszej sprawie o miejsce zamieszkania dziecka. Więcej: międzynarodowe uprowadzenie dziecka.
Gdy to drugi rodzic wywiózł dziecko do Polski
Nie czekaj. Im szybciej działasz, tym większa szansa na szybki powrót.
- Jeśli nie wiesz, gdzie jest dziecko, zgłoś to policji.
- Skontaktuj się z adwokatem. Wniosek o powrót można złożyć przez organ centralny (Centrale autoriteit) w Holandii.
- Centrum IKO (Centrum Internationale Kinderontvoering) doradza i może zorganizować mediację transgraniczną z drugim rodzicem.
- Jeśli drugi rodzic w Polsce wystąpił do polskiego sądu o ograniczenie Twojej władzy, ważne jest, gdzie dziecko miało zwykły pobyt przed wyjazdem. Polski sąd może być niewłaściwy. Współpracujemy wtedy z adwokatem w Polsce.
Wakacje w Polsce to nie przeprowadzka
Na wakacje za granicą również potrzebujesz zgody drugiego rodzica z władzą. Na granicy kontrola może poprosić o pisemną zgodę. Zobacz: wakacje z dzieckiem po rozstaniu. Zgoda na wakacje nie jest zgodą na przeprowadzkę.
Alimenty i kontakty po przeprowadzce
Po przeprowadzce zmieniają się koszty utrzymania dziecka i koszty kontaktów. Może to być powód do zmiany alimentów. Gdy dziecko mieszka już w Polsce, o zmianie alimentów orzeka zwykle sąd w Polsce. Więcej: alimenty z polskiego wyroku a Holandia.
Koszty podróży dziecka do drugiego rodzica warto podzielić z góry. Sąd bierze to pod uwagę przy decyzji o przeprowadzce.
Przykład hipotetyczny
Marta mieszka z córką (6 lat) w Tilburgu. Rodzice mają wspólną władzę i dzielą opiekę: córka jest co drugi weekend u ojca. Marta dostała pracę w Poznaniu, a jej rodzice mogą pomóc przy opiece. Ojciec się nie zgadza.
Adwokat Marty składa w lutym wniosek o zgodę zastępczą. Dołącza umowę o pracę, potwierdzenie zapisu do szkoły i plan kontaktów: jeden weekend w miesiącu i połowa wakacji u ojca, koszty podróży dzielone. Sąd waży interesy i wydaje decyzję przed wakacjami. To przykład ilustracyjny; w prawdziwej sprawie wynik zależy od faktów.
Najczęstsze pytania
Czy mogę wyjechać z dzieckiem do Polski bez zgody ojca?
Nie, jeśli macie wspólną władzę rodzicielską. Potrzebujesz jego pisemnej zgody albo zgody zastępczej holenderskiego sądu. Wyjazd bez zgody może być uprowadzeniem dziecka.
Jak długo trwa sprawa o zgodę na przeprowadzkę?
Zwykle kilka miesięcy, w zależności od sądu i tego, czy potrzebne jest badanie Raad voor de Kinderbescherming. Zacznij wcześnie, najlepiej pół roku przed planowaną przeprowadzką.
Czy sąd w Polsce może zdecydować o przeprowadzce?
Dopóki dziecko mieszka w Holandii, o zgodzie na wyjazd decyduje sąd holenderski. Polski sąd staje się właściwy dopiero wtedy, gdy dziecko zgodnie z prawem zamieszka w Polsce.
Co, jeśli ojciec zabrał dziecko do Polski i nie wrócił?
Działaj szybko: policja, adwokat i wniosek o powrót dziecka na podstawie Konwencji haskiej. Centrum IKO doradza i może zorganizować mediację. Sąd w Polsce bada wtedy tylko, czy dziecko ma wrócić.
Mam jednoosobową władzę. Czy mogę się przeprowadzić?
Formalnie decydujesz Ty. Jeśli jednak są ustalone kontakty z drugim rodzicem, może on zwrócić się do sądu. Omów plan z adwokatem przed wyjazdem.
Czy mogę dostać toevoeging na taką sprawę?
Tak, przy niższym dochodzie możesz mieć prawo do pomocy prawnej finansowanej przez państwo. Za adwokata płacisz wtedy tylko wkład własny (eigen bijdrage). Zobacz: ile kosztuje adwokat rodzinny.
Oficjalne źródła
Stan informacji: 29 października 2026 r.
- Rechtspraak: międzynarodowe uprowadzenie dziecka
- Centrum Internationale Kinderontvoering (IKO)
- Burgerlijk Wetboek Boek 1: art. 1:253a (spory między rodzicami z władzą)
- Wetboek van Strafrecht: art. 279
- Rozporządzenie Bruksela IIb (UE 2019/1111): art. 7, 8 i 9
- Rechtspraak: ouderlijk gezag i rejestr gezagsregister
