Pilna sprawa karna? Zatrzymanie, przesłuchanie albo pismo z krótkim terminem: zadzwoń 06 30 17 26 52 lub napisz na WhatsApp. Możesz pisać po polsku. Przegląd: Prawo karne w Holandii
Ostatnia aktualizacja treści: 3 października 2026 r. Artykuł opisuje stan prawny na ten dzień; w sprawie indywidualnej sprawdź aktualne przepisy.
Co zrobić teraz
- Zdobądź pełny odpis polskiego wyroku z datą uprawomocnienia i ustal, ile kary zostało do odbycia.
- Zbierz dowody związków z Holandią: zameldowanie w BRP, umowy o pracę, umowę najmu, dane rodziny i okres pobytu.
- Nie zakładaj, że wniosek o przeniesienie kary chroni Cię przed zatrzymaniem. Samo wystąpienie nie wstrzymuje postępowania wykonawczego w Polsce.
- Jeżeli zatrzymano Cię na podstawie europejskiego nakazu aresztowania (ENA), nie zgadzaj się na natychmiastowe przekazanie bez rozmowy z adwokatem. Taka zgoda jest nieodwołalna.
Mieszkasz i pracujesz w Holandii, a polski sąd prawomocnie skazał Cię na karę pozbawienia wolności? Taką karę można w określonych warunkach odbyć w Holandii. Podstawą jest unijna decyzja ramowa 2008/909/WSiSW, którą Holandia wdrożyła w ustawie Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging vrijheidsbenemende en voorwaardelijke sancties (WETS).
Czym jest przeniesienie kary (WETS)?
Przeniesienie kary (strafoverdracht) oznacza, że wyrok wydany w jednym państwie UE jest uznawany i wykonywany w innym. Celem jest resocjalizacja tam, gdzie skazany ma rzeczywiste życie.
W Holandii obowiązuje to od 1 listopada 2012 r. WETS obejmuje dwie decyzje ramowe: 2008/909/WSiSW dla kar pozbawienia wolności oraz 2008/947/WSiSW dla kar w zawieszeniu, warunkowego zwolnienia i kar alternatywnych. Według zestawienia DJI obie decyzje ramowe stosuje się w relacjach z Polską. W Polsce zasady zawiera Kodeks postępowania karnego (art. 611t i nast.).
Skazany może wnioskować o przeniesienie, ale taki wniosek nie zobowiązuje państwa wydania do przekazania wyroku.
Warunki: kiedy kara z Polski może być wykonana w Holandii
Wyrok musi być prawomocny, a kara musi nadawać się do wykonania. Skazany musi przebywać w Polsce albo w Holandii. Dla obywatela Polski mieszkającego w Holandii kluczowe są dwie zgody: holenderskiego ministra i, co do zasady, samego skazanego.
| Sytuacja | Zgoda Holandii | Zgoda skazanego |
|---|---|---|
| Obywatel Holandii mieszkający w Holandii | Niewymagana | Niewymagana |
| Obywatel Polski mieszkający w Holandii | Wymagana; minister może się zgodzić przy wykazanym i wystarczającym związku z Holandią | Wymagana |
| Skazany uciekł lub wrócił do Holandii z powodu postępowania karnego albo po skazaniu w Polsce | Wymagana, jeśli skazany nie jest obywatelem Holandii | Niewymagana |
Holandia może odmówić uznania wyroku między innymi wtedy, gdy w chwili otrzymania wyroku do odbycia zostało mniej niż sześć miesięcy kary. Uznanie jest wyłączone, jeżeli czyn nie byłby przestępstwem według prawa holenderskiego (z wyjątkiem opisanym przy ENA), gdy Holandia miała jurysdykcję co do czynu, a wykonanie kary uległoby według prawa holenderskiego przedawnieniu, lub gdy sprawa została już osądzona (zasada ne bis in idem).
Kto decyduje i jak przebiega procedura
Po stronie polskiej
Wystąpienie kieruje sąd okręgowy, w którego okręgu wydano orzeczenie. Może to zrobić z urzędu albo na wniosek Ministra Sprawiedliwości, organu państwa wykonania lub skazanego. Do państwa, którego skazany nie jest obywatelem, sąd występuje tylko za zgodą tego państwa. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu, w którym mogą uczestniczyć prokurator, skazany (jeśli przebywa w Polsce) i obrońca. Na postanowienie nie przysługuje zażalenie.
Po stronie holenderskiej
Ustawowo decyzję podejmuje Minister Sprawiedliwości i Bezpieczeństwa (Minister van Justitie en Veiligheid). W praktyce w jego imieniu działa dział Internationale Overdracht Strafvonnissen (IOS) w Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI). Jeśli minister nie widzi od razu podstaw do odmowy, wyrok trafia przez prokuratora przy sądzie apelacyjnym (advocaat-generaal) do specjalnej izby sądu apelacyjnego Arnhem-Leeuwarden (bijzondere kamer van het gerechtshof). Izba ta w ciągu sześciu tygodni ocenia podstawy odmowy, podwójną karalność i ewentualne dostosowanie kary. Minister decyduje w ciągu 90 dni od otrzymania zaświadczenia; termin może się wydłużyć, na przykład gdy brakuje tłumaczenia.
Po uznaniu wyroku karę wykonuje się według prawa holenderskiego, także w zakresie warunkowego zwolnienia. Czas spędzony już w areszcie lub więzieniu zalicza się na poczet kary. Jeżeli skazany przebywa w Polsce, przekazanie następuje co do zasady najpóźniej 30 dni po decyzji o uznaniu. Postępowanie wykonawcze w Polsce zostaje zawieszone dopiero wtedy, gdy skazany rozpocznie odbywanie kary w Holandii.
Czy kara zostanie zmieniona?
Co do zasady nie. Są dwa wyjątki. Jeśli kara jest dłuższa niż maksymalna kara przewidziana za ten czyn w Holandii, obniża się ją do tego maksimum. Jeżeli rodzaj kary jest nie do pogodzenia z prawem holenderskim, zamienia się ją na najbliższą karę lub środek znany prawu holenderskiemu. Dostosowanie nigdy nie może prowadzić do zaostrzenia kary.
Kara w zawieszeniu, dozór i prace społeczne
Dla kar w zawieszeniu, warunkowego zwolnienia i obowiązków takich jak dozór, zakaz kontaktu czy prace społeczne (taakstraf) WETS przewiduje odrębny rozdział. Tu decyduje prokuratura (Openbaar Ministerie), w ciągu 60 dni od otrzymania zaświadczenia. Zgoda prokuratury nie jest potrzebna, jeśli skazany ma stałe miejsce zamieszkania w Holandii i wrócił do niej lub chce wrócić.
Prokuratura może odmówić, gdy prace społeczne wynoszą mniej niż 80 godzin albo obowiązek lub okres próby trwa krócej niż sześć miesięcy. Nadzór nad obowiązkami może sprawować holenderska kuratela (reclassering).
Europejski nakaz aresztowania a odbycie kary w Holandii
Polska może wydać ENA w celu wykonania kary pozbawienia wolności wynoszącej co najmniej cztery miesiące. W Holandii o przekazaniu (overlevering) orzeka sąd w Amsterdamie (rechtbank Amsterdam). Ogólnie procedurę opisujemy w artykule o europejskim nakazie aresztowania.
Dla obywatela Polski ważny jest art. 6a Overleveringswet. Sąd może odmówić przekazania i jednocześnie nakazać wykonanie kary w Holandii, jeżeli cudzoziemiec wykaże podczas przesłuchania przed sądem, że co najmniej pięć lat nieprzerwanie i legalnie przebywał w Holandii. Dla obywateli UE chodzi o pobyt na podstawie unijnego prawa swobodnego przemieszczania się. Musi też istnieć oczekiwanie, że skazany nie straci prawa pobytu wskutek kary. Dowody trzeba złożyć z wyprzedzeniem przed przesłuchaniem. Od 1 października 2024 r. sąd bada dodatkowo, czy wykonanie kary w Holandii przyczyni się do resocjalizacji.
Gdy ENA dotyczy ścigania, a nie wykonania kary, sąd może przy tych samych pięciu latach pobytu postawić warunek, że ewentualna bezwzględna kara pozbawienia wolności zostanie odbyta w Holandii (gwarancja powrotu). Osoby z krótszym legalnym pobytem nie korzystają z tych przepisów. Dla nich warto wcześniej rozważyć wniosek o przeniesienie kary na podstawie WETS.
Odwrotnie: holenderska kara w Polsce
Holandia może przekazać wyrok do Polski. Zgoda skazanego i polskich organów nie jest potrzebna, jeśli skazany jest obywatelem Polski i mieszka w Polsce. Gdy obywatel Polski mieszka w Holandii, potrzebna jest co do zasady jego zgoda i zgoda Polski. Skazany w Holandii, który sam nie wnioskował o przekazanie, może w ciągu 14 dni od zawiadomienia o zamiarze przekazania złożyć sprzeciw (bezwaarschrift) do izby w Arnhem-Leeuwarden. Więzień, który nie jest Holendrem, może sam złożyć wniosek do DIZ IOS. W Polsce takim wyrokiem zajmuje się sąd okręgowy właściwy dla miejsca stałego lub czasowego pobytu skazanego.
Praktyczne kroki dla Polaka mieszkającego w Holandii
- Ustal status sprawy w Polsce: czy wyrok jest prawomocny, ile kary pozostało i czy wydano list gończy albo ENA.
- Poproś polskiego obrońcę o złożenie wniosku do sądu okręgowego o wystąpienie do Holandii na podstawie art. 611t k.p.k.
- Równolegle przygotuj dokumenty dla strony holenderskiej. Minister musi wyrazić zgodę, a wymaga wykazanego i wystarczającego związku z Holandią. Dowodem mogą być na przykład zameldowanie, praca, mieszkanie i rodzina.
- Pamiętaj, że do rozpoczęcia odbywania kary w Holandii polskie postępowanie wykonawcze toczy się dalej, więc ryzyko zatrzymania na podstawie listu gończego lub ENA nie znika.
- Jeśli dojdzie do zatrzymania na podstawie ENA, wskaż od razu adwokata. Przy pięciu latach legalnego pobytu przygotujcie dowody na potrzeby art. 6a Overleveringswet.
Przykład hipotetyczny: Marek od siedmiu lat mieszka i pracuje w Tilburgu. Polski sąd prawomocnie skazał go na rok pozbawienia wolności. Trzeba wtedy ocenić obie drogi: wystąpienie polskiego sądu na podstawie WETS oraz możliwość odmowy przekazania z nakazem wykonania kary w Holandii.
Zobacz też teksty o wezwaniu jako podejrzany w obcym wniosku o pomoc prawną, VOG i polskim KRK oraz kosztach adwokata karnego.
Najczęstsze pytania
Czy mogę odbyć w Holandii karę orzeczoną w Polsce bez mojej zgody?
Zgoda obywatela Polski mieszkającego w Holandii jest co do zasady wymagana. Nie jest potrzebna, jeżeli skazany uciekł lub wrócił do Holandii z powodu postępowania karnego albo po skazaniu w Polsce. W przypadku obywatela Polski Holandia musi ponadto wyrazić zgodę na przyjęcie wyroku.
Kto w Holandii decyduje o przejęciu kary pozbawienia wolności?
Minister Sprawiedliwości i Bezpieczeństwa, w praktyce dział IOS w DJI, po ocenie izby sądu apelacyjnego Arnhem-Leeuwarden. Termin na decyzję wynosi co do zasady 90 dni od otrzymania zaświadczenia.
Czy w Holandii kara będzie krótsza?
Kara jest obniżana tylko wtedy, gdy przekracza holenderską karę maksymalną za ten czyn. Nigdy nie może zostać zaostrzona. Czas już spędzony w areszcie zalicza się na poczet kary.
Czy wniosek o przeniesienie kary chroni mnie przed europejskim nakazem aresztowania?
Nie. Wystąpienie polskiego sądu nie wstrzymuje postępowania wykonawczego w Polsce; zostaje ono zawieszone dopiero po rozpoczęciu odbywania kary w Holandii. Przy co najmniej pięciu latach legalnego pobytu holenderski sąd może jednak odmówić przekazania i nakazać wykonanie kary w Holandii.
Co, jeśli zostało mi mniej niż sześć miesięcy kary?
Holandia może wtedy odmówić uznania wyroku. Liczy się pozostała część kary w chwili otrzymania wyroku, a nie pierwotna długość.
Czy karę w zawieszeniu z Polski można wykonać w Holandii?
Tak, na podstawie decyzji ramowej 2008/947 i rozdziału 3 WETS. Decyduje prokuratura w ciągu 60 dni.
Oficjalne źródła
Stan informacji: 3 października 2026 r.
- Wet wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging vrijheidsbenemende en voorwaardelijke sancties (WETS)
- Overleveringswet, art. 6, 6a i 7
- Decyzja ramowa Rady 2008/909/WSiSW
- Decyzja ramowa Rady 2008/947/WSiSW
- Kodeks postępowania karnego, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 490 (art. 611t-611th)
- DJI: Strafoverdracht (WOTS en WETS)
- Rijksoverheid: buitenlandse straf uitzitten in Nederland
- Ewaluacja WETS (WODC/DSP-groep)
