Dwóch ekspertów, dwa raporty, dwa kwoty różniące się o setki lub tysiące euro. Co wtedy? Wbrew częstym sugestiom, to nic nie zmienia w tym, kto co musi udowodnić. To, co się zmienia, to ocena dowodów: sędzia musi wybrać, który raport uważa za przekonujący — i właśnie na to masz wpływ.
Napisane przez Onur Arslan, adwokata w Arslan & Arslan Advocaten. Wpisany do rejestru dziedzin prawa Holenderskiej Izby Adwokackiej w zakresie prawa pracy i szkód osobowych. Ostatnia aktualizacja: 20 september 2026.
Ciężar dowodu a ocena dowodów to nie to samo
Podział ciężaru dowodu wynika z art. 150 Rv (holenderski Kodeks postępowania cywilnego): kto powołuje się na skutki prawne twierdzeń o faktach, ten ponosi ciężar ich udowodnienia. W sporze o zakres ochrony oznacza to: Ty twierdzisz i udowadniasz, że zdarzenie mieści się w zakresie ubezpieczenia oraz jaka jest wysokość Twojej szkody; ubezpieczyciel udowadnia fakty uzasadniające jego obronę — wyłączenie, zatajone informacje, umyślność.
Sprzeczne raporty nie przesuwają tego podziału. Nie dochodzi do odwrócenia ciężaru dowodu tylko dlatego, że Twój ekspert wyciąga inne wnioski. To, co się dzieje, dotyczy oceny dowodów: sędzia ma swobodę oceny i waży oba raporty pod kątem ich treści, uzasadnienia i sposobu sporządzenia. To istotna różnica, bo określa, na co masz kierować energię — nie na prawniczną debatę o ciężarze dowodu, lecz na jakość i weryfikowalność Twojego raportu.
Kryteria, według których waży się raporty
- Założenia wyjściowe. Jakie fakty przyjął ekspert i na czym je oparł? Raporty często się różnią, bo wychodzą z innych założeń faktycznych, a nie z odmiennej oceny merytorycznej.
- Badanie na miejscu. Czy ekspert widział szkodę osobiście i kiedy? Raport oparty na zdjęciach waży mniej niż własna obserwacja.
- Weryfikowalność. Czy ujęto kalkulację, zastosowane normy i źródła tak, aby osoba trzecia mogła je sprawdzić?
- Odpowiedź na pytanie. Czy raport odpowiada na postawione pytanie, czy na inne?
- Niezależność i fachowość. Jakie jest doświadczenie eksperta w tym konkretnym rodzaju szkody i jaki ma stosunek do zleceniodawcy?
Jeszcze słowo o ostatnim punkcie: w Niderlandach nie ma ustawowego obowiązku certyfikacji dla ekspertów ds. szkód. Wpis do rejestru NIVRE (holenderski rejestr rzeczoznawców ds. szkód) jest powszechny, ale dobrowolny, a dla organizacji eksperckich zrzeszonych w Verbond van Verzekeraars (holenderskie stowarzyszenie ubezpieczycieli) obowiązuje Gedragscode Expertiseorganisaties. Oceniaj więc eksperta po jego udokumentowanym doświadczeniu w tym typie szkody i po jakości raportu, a nie na podstawie założenia, że powinien być „ustawowo certyfikowany”.
Najpierw: w czym raporty się różnią?
Zestaw dwa raporty obok siebie i dokładnie ustal, gdzie leży różnica. To wyznacza dalszą ścieżkę.
| Czego dotyczy różnica | Ścieżka |
|---|---|
| Wysokości szkody — koszty naprawy, wartość rynkowa, amortyzacja, szkoda następstw | Regulacja z Twojej polisy: uzgodnienia między ekspertami, a w razie impasu trzeci ekspert wydający wiążące rozstrzygnięcie. |
| Przyczyny — wichura czy zaniedbane utrzymanie, włamanie czy własne działanie | Faktyczne i prawne. Często nadal przez ekspertów, ale gdy przyczyna decyduje o zakresie ochrony, decyzja należy do ubezpieczyciela, a w razie potrzeby do Kifid (holenderski organ rozpatrujący skargi konsumentów na usługi finansowe) lub sądu. |
| Zakresu ochrony — wyłączenie, klauzula, powołanie się na zatajone informacje | To nie jest kwestia ekspertyzy. Tu trzeci ekspert nie pomoże; ścieżka wiedzie przez odwołanie, Kifid lub sąd. |
Ten podział to nie tylko teoria. Akte van taxatie ustala rozmiar szkody i nie obliguje ubezpieczyciela automatycznie do wypłaty; może on nadal odmówić ochrony. Zobacz second opinion bij schade-expertise.
Trzeci ekspert z Twojej polisy
Prawie każda polisa przewiduje, że dwaj eksperci w razie impasu wspólnie powołują trzeciego. Ten zwykle wydaje bindend advies (wiążące rozstrzygnięcie) w rozumieniu art. 7:900 BW (holenderski Kodeks cywilny): strony są nim związane jak ugodą ustalającą.
To daleko idący krok. Bindend advies można podważyć tylko w ograniczonym zakresie: wyłącznie gdy związanie nim byłoby, ze względu na treść lub sposób powstania, rażąco sprzeczne z zasadami rozsądku i sprawiedliwości (art. 7:904 BW). Przykładowo przy poważnym braku uzasadnienia albo gdy ekspert nie wysłuchał jednej ze stron.
Nie myl tego z arbitrage (arbitraż). Arbitrage podlega art. 1020 i nast. Rv, prowadzi do wyroku arbitrażowego i ma własne podstawy uchylenia (art. 1065 Rv) oraz odrębny termin. Niektóre polisy nazywają trzeciego eksperta „arbitrem”, choć regulacja w istocie stanowi bindend advies. Czytaj więc, co jest napisane, i zwróć szczególną uwagę na sformułowanie zlecenia: czy trzeci ekspert rozstrzyga wyłącznie o rozmiarze szkody, czy także o zakresie ochrony? To określa, do czego się wiążesz.
Przed sądem: art. 194 Rv
Jeśli sprawa trafi do sądu, sąd może z urzędu lub na wniosek stron powołać niezależnego biegłego (art. 194 Rv). Strony mogą wypowiedzieć się co do osoby biegłego i co do treści pytań — i to jest moment, w którym masz największy wpływ. Precyzyjnie sformułowane pytanie daje użyteczny raport; ogólne pytanie — nie.
Raport biegłego powołanego przez sąd zwykle waży dużo, ale nie jest ostatecznym rozstrzygnięciem: strony mogą merytorycznie zakwestionować ustalenia, a sąd musi się do tych zarzutów odnieść. Jeśli chcesz jasności przed procesem, możesz wnieść o voorlopig deskundigenbericht (wstępna opinia biegłego zlecona przez sąd) (art. 202 Rv); to może zapobiec procesowi lub go wzmocnić.
Uzasadnione koszty, które ponosisz na ustalenie szkody, pozostają na mocy art. 7:959 ust. 1 BW po stronie ubezpieczyciela — także jeśli przez to przekroczona zostanie suma ubezpieczenia i niezależnie od wyniku.
Co robisz konkretnie
- Zażądaj pełnych obu raportów, łącznie z załącznikami, zdjęciami i kalkulacjami. Streszczenie nie wystarczy.
- Przygotuj listę różnic. Punkt po punkcie: jakie założenie, jaka kwota, jakie uzasadnienie. Często okazuje się, że różnica sprowadza się do dwóch–trzech pozycji.
- Zleć Twojemu ekspertowi ukierunkowaną odpowiedź na rozbieżne punkty, z podaniem źródeł, zamiast pisać drugi pełny raport.
- Nic nie naprawiaj, dopóki trwa spór, i zachowaj uszkodzony materiał.
- Sprawdź postanowienia polisy zanim zgodzisz się na trzeciego eksperta: bindend advies czy arbitrage oraz jaka jest treść zlecenia?
- Wszystko utrwalaj na piśmie. Telefoniczne obietnice dotyczące kosztów lub zakresu zlecenia później Ci nie pomogą.
- Pilnuj przedawnienia: trzy lata od dnia po uzyskaniu wiedzy o wymagalności, do przerwania wystarczy pisemne zgłoszenie roszczenia o wypłatę (art. 7:942 BW). Tocząca się dyskusja ekspercka nie przerywa tego terminu automatycznie.
Najczęstsze pytania
Czy ciężar dowodu przesuwa się, gdy raporty sobie przeczą?
Nie. Podział ciężaru dowodu z art. 150 Rv pozostaje bez zmian: Ty udowadniasz zakres ochrony i rozmiar szkody, ubezpieczyciel udowadnia fakty uzasadniające jego obronę. Sprzeczne raporty wpływają na ocenę dowodów — sędzia rozstrzyga, który raport go przekonuje, biorąc pod uwagę założenia, uzasadnienie i weryfikowalność.
Czy ekspert ds. szkód musi być certyfikowany?
Nie ma ustawowego obowiązku certyfikacji. Wpis do rejestru NIVRE jest powszechny, ale dobrowolny, a dla organizacji eksperckich zrzeszonych obowiązuje Gedragscode Expertiseorganisaties Verbond van Verzekeraars. Oceniaj eksperta po udokumentowanym doświadczeniu w tym typie szkody i po jakości jego raportu.
Czy trzeci ekspert jest arbitrem czy wydaje bindend advies?
W typowej regulacji polisowej jest to bindend adviseur (art. 7:900 BW), możliwy do podważenia wąską kontrolą z art. 7:904 BW. Prawdziwe arbitrage podlega art. 1020 i nast. Rv, z własnymi podstawami uchylenia. Przeczytaj postanowienie polisy i zlecenie przed wyrażeniem zgody.
Czy sąd może powołać własnego biegłego?
Tak, z urzędu lub na wniosek stron (art. 194 Rv). Strony mogą wypowiedzieć się co do osoby i treści pytań. Raport waży dużo, ale strony mogą go merytorycznie kwestionować. Przed procesem możesz także wnioskować o voorlopig deskundigenbericht (art. 202 Rv).
Kto płaci przy sprzecznych ekspertyzach?
Uzasadnione koszty ustalania szkody, zgodnie z art. 7:959 ust. 1 BW, obciążają ubezpieczyciela — niezależnie od wyniku — o ile spełniają podwójny test rozsądku. Koszty biegłego powołanego przez sąd są zaliczkowane zgodnie z decyzją sądu i ostatecznie wchodzą w skład rozstrzygnięcia o kosztach procesu.
Ekspertyza przy Twoim ubezpieczeniu
Treść Twojego odwołania zależy od rodzaju ubezpieczenia i pytania, na które ekspert miał odpowiedzieć. Przy pożarze domu chodzi o ustalenie i wypłatę odszkodowania za szkodę pożarową. W przypadku auta spór może dotyczyć zbyt niskiej wartości rynkowej przy szkodzie całkowitej. Różnica między wartością rzeczywistą a sumą ubezpieczenia wymaga sprawdzenia potrącenia z tytułu niedoubezpieczenia.
Jeśli Twój spór dotyczy ubezpieczenia na wypadek niezdolności do pracy, przeczytaj, jak uzasadnić odwołanie od opinii lekarza orzecznika lub doradcy zawodowego przy AOV. Tam Twoje ograniczenia zdrowotne, czynności zawodowe i definicja z polisy odgrywają inną rolę niż przy wycenie szkody rzeczowej.
Przeczytaj także
- Second opinion bij schade-expertise
- Een civiele procedure tegen uw verzekeraar
- De Kifid-procedure uitgelegd
- Bezwaar tegen verzekeraar
Potrzebujesz pomocy?
Leżą przed Tobą dwa sprzeczne raporty? Nasza kancelaria analizuje, gdzie naprawdę leży różnica, ocenia, czy warto zgodzić się na trzeciego eksperta, i dobiera ścieżkę odpowiednią dla Twojej sprawy. Skontaktuj się z naszymi prawnikami od prawa ubezpieczeniowego.
