uwagę?
Umowa o pracę w Holandii to dokument, który określa Twoje prawa i obowiązki jako pracownika. Dla polskich pracowników podpisanie umowy w obcym języku i w obcym systemie prawnym może być stresujące i mylące. Wiele osób podpisuje umowę, nie
rozumiejąc w pełni jej treści, co może prowadzić do poważnych problemów w
przyszłości. W tym artykule wyjaśniamy, na co zwrócić uwagę przy podpisywaniu
umowy o pracę w Holandii, jakie są rodzaje umów i jakie klauzule mogą być
problematyczne.
Rodzaje umów o pracę w Holandii
W Holandii istnieje kilka podstawowych rodzajów umów o pracę. Każdy z nich ma inne zasady dotyczące zakończenia, ochrony przed zwolnieniem i praw pracownika.
Umowa na czas określony (bepaalde tijd)
Umowa na czas określony ma z góry ustalony termin zakończenia. Po upływie tego terminu umowa wygasa automatycznie, chyba że zostanie przedłużona. Pracodawca jest zobowiązany powiadomić Cię na piśmie, co najmniej miesiąc przed zakończeniem umowy, czy zamierza ją przedłużyć czy nie (aanzegtermijn). Jeśli tego nie zrobi, masz prawo do odszkodowania w wysokości maksymalnie jednej miesięcznej pensji.
Na podstawie reguły łańcuchowej (ketenregeling) pracodawca może zawrzeć z Tobą
maksymalnie 3 kolejne umowy na czas określony w ciągu 36 miesięcy. Po przekroczeniu tego limitu umowa automatycznie staje się umową na czas nieokreślony.
Ta reguła chroni pracowników przed nieskończonym przedłużaniem umów
tymczasowych.
Umowa na czas nieokreślony (onbepaalde tijd)
Umowa na czas nieokreślony nie ma ustalonego terminu zakończenia i daje Ci
największą ochronę przed zwolnieniem. Pracodawca może rozwiązać taką umowę tylko za zgodą UWV (w przypadku przyczyn ekonomicznych lub długotrwałej choroby) lub za zgodą sądu rejonowego (w przypadku innych przyczyn). Jest to najbardziej stabilna forma zatrudnienia.
Umowa o pracę tymczasową (uitzendovereenkomst)
Umowa o pracę tymczasową to specjalny rodzaj umowy, w którym agencja pracy
(uitzendbureau) jest Twoim formalnym pracodawcą, ale pracujesz na rzecz innej firmy (inlener). Prawa pracowników tymczasowych zależą od fazy, w której się znajdujesz (A, B lub C) i od obowiązującego układu zbiorowego (CAO ABU lub NBBU).
Umowa zero-godzinowa (nulurencontract)
51
Umowa zero-godzinowa nie gwarantuje minimalnej liczby godzin pracy. Pracodawca wzywa Cię do pracy wtedy, gdy jest potrzeba, a Ty otrzymujesz wynagrodzenie tylko za faktycznie przepracowane godziny. Ten rodzaj umowy daje pracownikowi najmniejszą stabilność finansową, ale holenderskie prawo zapewnia pewną ochronę, na przykład poprzez prawne domniemanie wymiaru czasu pracy po 3 miesiącach regularnej pracy.
Kluczowe elementy umowy o pracę
Każda umowa o pracę w Holandii powinna zawierać określone elementy. Przed podpisaniem sprawdź, czy Twoja umowa obejmuje dane pracodawcy i pracownika, miejsce pracy, stanowisko i opis obowiązków, datę rozpoczęcia pracy, czas trwania umowy (jeśli na czas określony), wymiar czasu pracy (liczba godzin tygodniowo), wysokość wynagrodzenia brutto, termin i sposób wypłaty wynagrodzenia, liczbę dni
urlopowych, okres wypowiedzenia, obowiązujący układ zbiorowy pracy (CAO) oraz
ewentualne klauzule dodatkowe.
Jeśli którykolwiek z tych elementów brakuje w Twojej umowie, zwróć na to uwagę
pracodawcy. Brak pisemnej umowy nie oznacza jednak, że nie masz umowy o pracę. Jeśli faktycznie wykonujesz pracę pod kierownictwem pracodawcy i otrzymujesz za to wynagrodzenie, stosunek pracy istnieje nawet bez pisemnej umowy.
Klauzule, na które należy uważać
Wiele umów o pracę w Holandii zawiera dodatkowe klauzule, które mogą ograniczać
Twoje prawa. Oto najważniejsze z nich.
Klauzula agencyjna (uitzendbeding)
Ta klauzula występuje w umowach o pracę tymczasową w fazie A i pozwala agencji na zakończenie umowy w dowolnym momencie, w tym w przypadku choroby. Jest to legalna klauzula, ale musisz być świadomy jej konsekwencji, szczególnie w przypadku zachorowania.
Klauzula o zakazie konkurencji (concurrentiebeding)
Klauzula o zakazie konkurencji ogranicza Twoją możliwość podjęcia pracy u
konkurencyjnego pracodawcy po zakończeniu umowy. W przypadku umów na czas
określony klauzula ta jest co do zasady nieważna, chyba że pracodawca pisemnie
uzasadni, dlaczego jest ona konieczna. Nawet w przypadku umów na czas nieokreślony
sąd może klauzulę uchylić lub ograniczyć, jeśli uzna ją za nieproporcjonalnie
ograniczającą.
Klauzula o potrąceniach
Sprawdź, jakie potrącenia od wynagrodzenia przewiduje Twoja umowa. Klauzule dotyczące potrąceń za zakwaterowanie, transport, ubezpieczenie zdrowotne czy odzież roboczą mogą być problematyczne, jeśli nie spełniają wymogów prawnych. Pamiętaj, że nawet podpisanie zgody na potrącenia nie oznacza, że są one legalne.
52
Okres próbny (proeftijd)
Okres próbny musi być zapisany na piśmie i nie może przekraczać określonych limitów. Przy umowie krótszej niż 6 miesięcy okres próbny jest niedozwolony. Przy umowie od 6 miesięcy do 2 lat okres próbny może wynosić maksymalnie 1 miesiąc. Przy umowie na czas nieokreślony lub na czas dłuższy niż 2 lata maksymalnie 2 miesiące. Jeśli okres próbny w Twojej umowie przekracza te limity, jest nieważny w całości.
Język umowy
Umowa o pracę w Holandii nie musi być sporządzona w języku niderlandzkim. Jeśli
Twoja umowa jest w języku, którego nie rozumiesz, masz prawo poprosić o
tłumaczenie. W praktyce wiele agencji pracy oferuje umowy przetłumaczone na język polski. Jeśli jednak otrzymałeś umowę wyłącznie w języku niderlandzkim i podpisałeś ją nie rozumiejąc treści, w pewnych okolicznościach możesz powołać się na nieznajomość języka jako argument przy kwestionowaniu niekorzystnych klauzul.
Niezależnie od języka umowy, zawsze warto przed podpisaniem skonsultować się z
prawnikiem, szczególnie jeśli umowa zawiera złożone klauzule dotyczące potrąceń, zakazu konkurencji czy klauzuli agencyjnej.
Co zrobić przed podpisaniem umowy?
Zanim podpiszesz umowę o pracę w Holandii, warto podjąć kilka kroków. Przeczytaj umowę uważnie i upewnij się, że rozumiesz wszystkie postanowienia. Sprawdź, czy
wszystkie warunki ustalone ustnie (wynagrodzenie, godziny, obowiązki) są
odzwierciedlone w umowie. Zwróć uwagę na klauzule dotyczące potrąceń, okresu próbnego i zakazu konkurencji. Zapytaj o obowiązujący układ zbiorowy pracy (CAO) i sprawdź, jakie dodatkowe prawa Ci on daje. Zachowaj kopię podpisanej umowy. Nie podpisuj umowy pod presją czasu. Pracodawca powinien dać Ci rozsądny czas na zapoznanie się z umową. Jeśli pracodawca naciska na natychmiastowe podpisanie i nie pozwala Ci zabrać umowy do domu, to powinno wzbudzić Twoją czujność.
Prawa przy braku pisemnej umowy
Jeśli pracujesz bez pisemnej umowy, nie oznacza to, że nie masz praw. Holenderskie prawo uznaje istnienie stosunku pracy na podstawie trzech elementów: wykonywania pracy, pod kierownictwem pracodawcy, za wynagrodzeniem. Jeśli te trzy elementy są
spełnione, masz takie same prawa jak pracownik z pisemną umową, w tym prawo do
wynagrodzenia minimalnego, dodatku wakacyjnego, dni urlopowych i ochrony przed
zwolnieniem.
Praktyczne wskazówki przed podpisaniem umowy
Zanim podpiszesz umowę o pracę w Holandii, warto podjąć kilka praktycznych kroków, które mogą uchronić Cię przed problemami w przyszłości. Poproś o egzemplarz umowy
53
przed spotkaniem, abyś mógł ją przeczytać w spokoju, najlepiej z pomocą osoby
znającej język holenderski lub prawnika. Nie podpisuj umowy pod presją czasu.
Pracodawca, który nalega na natychmiastowe podpisanie i nie daje Ci czasu na
zapoznanie się z treścią, może mieć coś do ukrycia. Sprawdź, czy wszystkie ustne ustalenia dotyczące wynagrodzenia, godzin pracy, obowiązków i miejsca pracy są odzwierciedlone w umowie. Jeśli pracodawca obiecał Ci coś ustnie, ale tego nie ma w umowie, poproś o dopisanie tego. Ustne ustalenia, które nie znalazły się w umowie, mogą być trudne do udowodnienia w przypadku sporu. Zrób kopię podpisanej umowy i zachowaj ją w bezpiecznym miejscu.
Układ zbiorowy pracy (CAO) – dlaczego jest ważny?
Układ zbiorowy pracy (CAO) to porozumienie między organizacjami pracodawców a
związkami zawodowymi, które określa warunki pracy w danym sektorze lub firmie. CAO
może przewidywać lepsze warunki niż minimalne wymogi prawne, na przykład wyższe
wynagrodzenie, więcej dni urlopowych, wyższe dodatki za nadgodziny czy lepsze
warunki wynagrodzenia chorobowego. Jako pracownik tymczasowy podlegasz pod CAO
ABU lub NBBU, ale na podstawie zasady inlenersbeloning masz również prawo do
warunków wynagrodzenia przewidzianych przez CAO firmy, w której pracujesz. Sprawdź, jaki CAO obowiązuje w Twoim przypadku. Informacja ta powinna znajdować się w Twojej umowie o pracę. Jeśli nie wiesz, jaki CAO obowiązuje, zapytaj agencję lub firmę, w której pracujesz. Możesz również sprawdzić to na stronie internetowej ministerstwa spraw społecznych (uitvoeringsinstituutwerknemersverzekeringen.nl). Znajomość swojego CAO pozwala Ci sprawdzić, czy pracodawca przestrzega wszystkich ustalonych warunków.
Najczęstsze pułapki w umowach o pracę tymczasową
Umowy o pracę tymczasową zawierają specyficzne klauzule, które mogą być
niekorzystne dla pracownika, jeśli ich nie rozumie. Najczęstszą pułapką jest klauzula agencyjna (uitzendbeding), która pozwala agencji na zakończenie umowy w dowolnym momencie, w tym podczas choroby. Inną pułapką jest klauzula o potrąceniach, która upoważnia agencję do potrącania z wynagrodzenia kwot za zakwaterowanie, transport i inne koszty, bez wyraźnego określenia maksymalnych kwot.
Kolejną problematyczną klauzulą jest postanowienie o zakazie konkurencji
(concurrentiebeding), które w umowach na czas określony jest co do zasady nieważne, ale mimo to bywa zawierane. Pracownicy, nieświadomi nieważności tej klauzuli, rezygnują z atrakcyjnych ofert pracy u konkurencji. Wreszcie, niektóre umowy zawierają klauzulę o jednostronnej zmianie warunków (eenzijdig wijzigingsbeding), która daje pracodawcy prawo do zmiany warunków pracy bez zgody pracownika. Ta
klauzula jest ważna, ale pracodawca może z niej skorzystać tylko w wyjątkowych
okolicznościach.
Elektroniczny podpis umowy
54
Coraz więcej agencji pracy oferuje podpisywanie umów drogą elektroniczną, na
przykład za pomocą tabletu przy rozpoczęciu pracy. Elektroniczny podpis jest tak samo ważny jak podpis własnoręczny, ale istnieje ryzyko, że podpiszesz dokument, którego nie zdążyłeś przeczytać. Zanim złożysz podpis elektroniczny, poproś o przesłanie Ci kopii umowy e-mailem, abyś mógł ją przeczytać w spokoju. Nie pozwól, aby pośpiech przy rozpoczęciu pracy doprowadził do podpisania niekorzystnych warunków.
Umowa w języku polskim – Twoje prawo
Holenderskie prawo nie wymaga, aby umowa o pracę była sporządzona w języku
niderlandzkim. Jako polski pracownik masz prawo poprosić o umowę w języku polskim lub przynajmniej o polskie tłumaczenie. Wiele dużych agencji pracy oferuje umowy przetłumaczone na język polski. Jeśli Twoja agencja tego nie oferuje, poproś o pisemne wyjaśnienie kluczowych postanowień umowy przed jej podpisaniem. Jeśli podpisałeś umowę w języku holenderskim, którego nie rozumiesz, i okazało się, że
umowa zawiera niekorzystne klauzule, o których nie wiedziałeś, możesz w pewnych
okolicznościach powołać się na brak zrozumienia. Sądy holenderskie w niektórych
sprawach uznawały, że klauzule, których pracownik nie mógł zrozumieć z powodu
bariery językowej, nie są wobec niego skuteczne. Wymaga to jednak wykazania, że pracodawca wiedział o barierze językowej i nie podjął kroków, aby ją przezwyciężyć.
Bezpłatna pomoc prawna
Jeśli masz wątpliwości dotyczące swojej umowy o pracę i Twoje dochody są
ograniczone, możesz ubiegać się o dofinansowaną pomoc prawną za pośrednictwem
Rady Pomocy Prawnej. W naszej kancelarii regularnie pomagamy polskim pracownikom w analizie umów o pracę i identyfikacji problematycznych klauzul.
Co zrobić jeśli pracodawca zmienia warunki umowy bez
Twojej zgody?
Zdarza się, że pracodawca jednostronnie zmienia warunki umowy o pracę, na przykład obniża wynagrodzenie, zmienia godziny pracy lub przenosi Cię na inne stanowisko. Co do zasady pracodawca nie może zmieniać warunków umowy bez Twojej zgody.
Wyjątkiem jest sytuacja, gdy umowa zawiera klauzulę o jednostronnej zmianie
(eenzijdig wijzigingsbeding) i gdy pracodawca ma ważny powód do zmiany, który
przeważa nad Twoim interesem w utrzymaniu dotychczasowych warunków. Jeśli pracodawca zmienia warunki umowy bez Twojej zgody i bez ważnego powodu,
masz prawo odmówić przyjęcia nowych warunków i domagać się kontynuacji pracy na
dotychczasowych warunkach. Nie podpisuj żadnych dokumentów potwierdzających zmianę, jeśli się z nią nie zgadzasz. Skonsultuj się z prawnikiem, który oceni, czy zmiana jest legalna i jakie masz opcje.
Nie podpisuj w ciemno
55
Umowa o pracę w Holandii to fundament Twojej relacji z pracodawcą. Zrozumienie jej treści przed podpisaniem może uchronić Cię przed wieloma problemami w przyszłości. Nie podpisuj umowy, której nie rozumiesz, i nie wahaj się prosić o wyjaśnienia lub tłumaczenie.
Najczęściej zadawane pytania – zwolnienie pracownik tymczasowy
Potrzebujesz pomocy w zrozumieniu swojej umowy o pracę? Skontaktuj się z nami w
celu bezpłatnej konsultacji. Nasi prawnicy przeanalizują Twoją umowę i wyjaśnią Ci wszystkie postanowienia w zrozumiały sposób.
Najważniejsze elementy: umowa o pracę Holandia
Powyżej przedstawiliśmy najważniejsze informacje. Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej, skontaktuj się z nami.
