Jeżeli wadliwy produkt spowodował uraz, roszczenie nie musi ograniczać się do naprawy urządzenia albo zwrotu ceny. Holenderskie przepisy przewidują odrębną odpowiedzialność producenta za szkody wywołane wadą bezpieczeństwa. Poszkodowany musi jednak wykazać szkodę, wadę oraz związek między nimi. Samo zepsucie produktu nie dowodzi automatycznie wszystkich tych elementów.
Sprawa może dotyczyć drabiny, urządzenia domowego, części pojazdu, akumulatora albo innego produktu. Ważne jest zabezpieczenie samego przedmiotu, oznaczeń i dokumentów, zanim zostanie naprawiony, wyrzucony lub przekazany bez śladu. Jednocześnie przedmiotu nie wolno przechowywać w sposób stwarzający dalsze zagrożenie.
Wada bezpieczeństwa i zwykła awaria to różne pojęcia
Według art. 6:186 BW istotne jest, czy produkt zapewnia bezpieczeństwo, którego można oczekiwać po uwzględnieniu wszystkich okoliczności. Znaczenie mają prezentacja, rozsądnie przewidywane użycie i moment wprowadzenia do obrotu. Późniejsze pojawienie się lepszego modelu nie dowodzi samo, że starszy był wadliwy.
Produkt może być niezgodny z umową, bo nie spełnia obiecanej funkcji, a nie spowodować żadnej szkody na osobie. Z kolei niebezpieczna wada może ujawnić się w urządzeniu, które wcześniej działało. Reklamacja jakości i roszczenie za uraz wymagają odrębnego opisania.
Warto ustalić, co konkretnie zawiodło i jaki był mechanizm zdarzenia. Nie zawsze poszkodowany potrafi sam wskazać techniczną przyczynę. Może być potrzebna opinia, ale powinna odpowiadać na określone pytanie i opierać się na zachowanym materiale. Burgerlijk Wetboek 6, art. 6:185–193.
Kogo przepisy traktują jako producenta?
Znaczenie może mieć producent gotowego wyrobu, części lub surowca, a także podmiot oznaczający produkt własnym imieniem lub marką. W określonych warunkach podobną odpowiedzialność ponosi importer wprowadzający produkt do Europejskiego Obszaru Gospodarczego w ramach działalności handlowej.
Sprzedawca nie zawsze jest producentem. Jeżeli jednak nie można ustalić właściwego producenta lub importera, przepisy przewidują szczególne zasady dotyczące dostawcy i wskazania przez niego odpowiedniego podmiotu w rozsądnym terminie. Nie należy akceptować ogólnego odesłania do anonimowej fabryki bez zbadania tych reguł.
Zachowaj nazwę prawną sprzedawcy, fakturę, dane importera, markę, numer modelu i partii. Sama nazwa platformy zakupowej nie zawsze identyfikuje stronę umowy ani podmiot odpowiedzialny za produkt. W przypadku zakupu internetowego warto zachować stronę zamówienia i dane rzeczywistego sprzedawcy.
Co trzeba udowodnić?
Art. 6:188 BW wskazuje szkodę, wadę i związek przyczynowy. W praktyce oznacza to konieczność połączenia informacji technicznych z dokumentacją urazu i przebiegu zdarzenia. Nie można zastąpić tego samym faktem późniejszej reklamacji albo otrzymania nowego urządzenia.
Przydatne są zdjęcia położenia produktu, uszkodzeń, miejsca używania i okoliczności wypadku. Zachowaj instrukcję oraz informacje o wcześniejszych naprawach i modyfikacjach. Jeśli ze sprzętu korzystało kilka osób, ustal, kto widział sam moment awarii.
Opisz sposób użytkowania zgodnie z faktami, również wtedy, gdy odbiegał od instrukcji. Nie każda nieprawidłowość automatycznie przekreśla wszystkie prawa, ale może mieć znaczenie dla przyczyny i własnego udziału. Ukrycie istotnej zmiany urządzenia utrudni prawidłową opinię.
Jak bezpiecznie zachować produkt?
Nie wyrzucaj przedmiotu wyłącznie dlatego, że jest uszkodzony. Jeśli jest to bezpieczne, zabezpiecz go wraz z częściami i opakowaniem. Zapisz, kto i kiedy miał do niego dostęp. Ogranicz dalsze zmiany stanu, które mogłyby utrudnić ustalenie przyczyny.
Przy pożarze, baterii lub innej niebezpiecznej sytuacji postępuj zgodnie z zaleceniami odpowiednich służb. Dowód nie jest ważniejszy od bezpieczeństwa. Można dokumentować stan i uzgodnić profesjonalne zabezpieczenie zamiast przechowywać niebezpieczny element w mieszkaniu.
Jeżeli producent chce zabrać produkt do badania, uzgodnij pisemnie identyfikację, stan, zakres badania, dostęp do wyników i dalsze przechowanie. Nie należy automatycznie odmawiać współpracy, ale oddanie jedynego egzemplarza bez żadnego potwierdzenia może stworzyć niepotrzebny problem dowodowy.
Naprawa, gwarancja i przyjęcie nowego produktu
Bezpłatna wymiana nie jest automatycznym pełnym odszkodowaniem za uraz. Sprawdź, czy dokument reklamacyjny zawiera tylko rozliczenie ceny lub naprawy, czy także oświadczenie o zamknięciu innych roszczeń. Nie podpisuj szerszego zwolnienia z odpowiedzialności bez zrozumienia jego skutków.
Upływ gwarancji handlowej nie oznacza sam w sobie końca wszystkich roszczeń. Gwarancja, odpowiedzialność za niezgodność z umową i produktowa odpowiedzialność za uraz mają różne podstawy oraz terminy. Trzeba ustalić, która droga jest właściwa.
Z drugiej strony nie należy żądać wartości samego uszkodzonego produktu w ramach każdej pozycji letselschade. Odpowiedzialność produktowa w tym reżimie odróżnia szkodę na osobie od szkody w innych rzeczach. Naprawa wadliwego wyrobu może wynikać z relacji ze sprzedawcą na innej podstawie.
Jakie szkody obejmuje ten reżim?
Art. 6:190 BW obejmuje szkodę przez śmierć lub uszkodzenie ciała oraz, pod określonymi warunkami, szkodę wyrządzoną innej rzeczy używanej głównie prywatnie. Wskazana w przepisie franczyza 500 euro dotyczy tej drugiej kategorii. Nie jest ogólnym potrąceniem 500 euro od każdego roszczenia za uraz.
Przy szkodzie na osobie trzeba rozliczyć odpowiednie następstwa: koszty leczenia, potrzebną pomoc, utratę dochodu i krzywdę. Każda pozycja wymaga związku z wadą i rozsądnego uzasadnienia. Nie istnieje jedna stała kwota za wypadek z drabiną lub akumulatorem.
W przypadku śmierci odrębnej oceny wymagają prawa bliskich i ewentualne roszczenia należące wcześniej do poszkodowanego. Nie powinno się traktować całej rodziny jako jednego automatycznie uprawnionego podmiotu. Pomocny jest artykuł o odszkodowaniu po śmierci bliskiego.
Produkt używany w pracy
Uraz na skutek urządzenia w pracy może wymagać równoległej analizy producenta i pracodawcy. Odpowiedzialność producenta nie zwalnia automatycznie pracodawcy z jego własnych obowiązków bezpieczeństwa. Nie oznacza też, że obaj odpowiadają w każdym przypadku bez sprawdzenia warunków.
Ustal właściciela sprzętu, podmiot dokonujący przeglądów, przekazane instrukcje i wcześniejsze zgłoszenia problemów. W przypadku wynajmu urządzenia dochodzi rola wynajmującego. Nie wystarczy ogólne stwierdzenie, że sprzęt był firmowy.
Jako ZZP również możesz potrzebować oceny kilku podstaw. Rodzaj umowy, zależność w zakresie bezpieczeństwa i rzeczywiste role mają znaczenie. Więcej wyjaśnia artykuł o samozatrudnieniu i wypadku.
Zwolnienie producenta z odpowiedzialności i własny udział
Przepisy przewidują konkretne podstawy obrony producenta, na przykład związane z momentem powstania wady lub niewprowadzeniem produktu do obrotu. Nie jest to jednak dowolna możliwość odmowy na podstawie zdania, że urządzenie przeszło kontrolę jakości.
Jeśli szkoda powstała zarówno przez wadę, jak i okoliczność przypisywaną poszkodowanemu, zakres odpowiedzialności może wymagać zmniejszenia lub innej oceny według właściwych reguł. Potrzebne jest wyjaśnienie związku, a nie automatyczne uznanie, że każdy błąd użytkownika usuwa wadę produktu.
Art. 6:192 BW przewiduje ochronę przed umownym wyłączeniem lub ograniczeniem tej odpowiedzialności wobec poszkodowanego. Nie oznacza to jednak, że nie trzeba wykazywać ustawowych warunków. Klauzula na opakowaniu i rzeczywista podstawa odpowiedzialności to odrębne zagadnienia.
Szczególne terminy: nie stosuj automatycznie pięciu lat
Produktowa odpowiedzialność z art. 6:185 BW ma własny reżim terminów. Art. 6:191 BW wskazuje trzy lata od dnia następującego po uzyskaniu lub powinności uzyskania wiedzy o szkodzie, wadzie i tożsamości producenta. Nie jest to identyczny początek jak przy ogólnej regule letselschade.
Przepis przewiduje również dziesięcioletni termin wygaśnięcia prawa liczony w związku z wprowadzeniem przez producenta rzeczy do obrotu. Tego terminu nie należy traktować jak zwykłego przedawnienia, które zawsze można przedłużyć standardowym listem. Potrzebna jest terminowa analiza właściwych czynności i ewentualnych innych podstaw.
Data zakupu nie musi być datą wprowadzenia produktu do obrotu przez producenta. Dlatego zachowaj informacje o modelu, partii i historii pochodzenia. Przy zmianach przepisów dodatkowo sprawdza się właściwy reżim i reguły przejściowe dla konkretnego produktu. Ten tekst opisuje holenderskie przepisy sprawdzone 15 września 2026 r.
Przykład: załamanie drabiny
Osoba korzysta z drabiny podczas zwykłej czynności domowej i doznaje urazu po jej załamaniu. Trzeba ustalić model, stan, sposób rozstawienia, obciążenie, wcześniejsze uszkodzenia i techniczną przyczynę awarii. Samo złamanie elementu może być skutkiem wypadku albo jego przyczyną; tego nie należy zakładać z góry.
Producent może wskazać nieprawidłowe użycie, a poszkodowany wadę materiałową. Rzetelna ekspertyza powinna odnieść się do obu możliwości i dostępnych śladów. Warto uzgodnić badanie, zanim sprzęt zostanie naprawiony albo zniszczony.
Osobno trzeba udokumentować uraz i koszty. Przyjęcie nowej drabiny nie odpowiada na pytanie o stratę dochodu ani przyszłą pomoc. Rozliczenie reklamacji powinno jasno pozostawiać te kwestie w odpowiednim zakresie otwarte.
Pierwsze pismo i koszty badania
W zgłoszeniu wskaż zdarzenie, produkt, dane identyfikacyjne i opis szkody. Poproś o wskazanie odpowiedzialnego podmiotu, ubezpieczyciela i sposobu zabezpieczenia dowodów. Zachowaj potwierdzenie doręczenia. Nie ograniczaj się do telefonicznej reklamacji, jeśli sprawa obejmuje poważny uraz.
Przed zamówieniem ekspertyzy ustal jej zakres i koszt. Rozsądne wydatki na ustalenie odpowiedzialności mogą być częścią roszczenia, ale nie ma automatycznej gwarancji zwrotu każdego badania. Warto wyjaśnić, dlaczego opinia jest potrzebna i czy można uzgodnić wspólną ocenę.
Ostrzeżenie producenta i wycofanie produktu z rynku
Sprawdź, czy producent lub właściwy organ opublikował komunikat dotyczący bezpieczeństwa danego modelu lub partii. Zachowaj jego treść, datę i oznaczenia produktów, których dotyczy. Ogólna informacja o wycofaniu podobnego urządzenia nie dowodzi jeszcze, że Twój egzemplarz miał tę samą wadę, ale może wskazać ważny kierunek badania.
Również brak akcji przywoławczej nie przesądza bezpieczeństwa konkretnego produktu. W sprawie nadal trzeba wykazać wadę, szkodę i związek między nimi. Zgłoszenie do sprzedawcy albo organu nadzoru może służyć innemu celowi niż cywilne żądanie odszkodowania; nie zakładaj, że samo takie zgłoszenie zabezpiecza wszystkie terminy roszczenia.
Jeżeli producent proponuje odebranie urządzenia, uzgodnij dokumentację jego stanu i możliwość przeprowadzenia potrzebnych oględzin. Przy zagrożeniu bezpieczeństwo ma pierwszeństwo, ale sposób zabezpieczenia dowodu można ustalić bez dalszego używania produktu. Zachowaj korespondencję, potwierdzenie odbioru i informacje o dalszym losie egzemplarza, szczególnie gdy planowane jest jego zniszczenie.
Najczęstsze pytania
Czy brak paragonu zawsze wyklucza odszkodowanie?
Nie automatycznie. Tożsamość produktu i pochodzenie można wykazywać różnymi dowodami. Brak dokumentu może jednak utrudnić ustalenie stron, modelu i historii rzeczy.
Czy sklep zawsze jest jedynym adresatem?
Nie. Trzeba zbadać producenta, importera i rolę dostawcy oraz ewentualne roszczenia umowne. Właściwy adresat zależy od podstawy żądania.
Czy od urazu odejmuje się 500 euro?
Nie jako ogólną zasadę. Franczyza z art. 6:190 dotyczy określonej szkody w innych rzeczach, a nie automatycznej redukcji szkody na osobie.
Co przekazać kancelarii?
Zdjęcia, dane produktu, dokument zakupu, korespondencję i dokumenty medyczne. Arslan Advocaten może pomóc sprawdzić właściwe podmioty, dowody i szczególne terminy.
Źródła i stan informacji
Podstawowe źródła sprawdzono 15 września 2026 r. Przepisy i warunki świadczeń należy odnosić do daty zdarzenia oraz indywidualnej sytuacji.
