ZZP w Holandii: umowy, Wet DBA i spory

ZZP w Holandii to dla wielu polskich fachowców w budownictwie i logistyce codzienność, ale też źródło ryzyka: umowa mówi o samodzielnej działalności, a w praktyce pracujesz jak etatowy pracownik jednego zleceniodawcy. Od 2025 r. Belastingdienst znów w pełni kontroluje takie układy, a do tego dochodzą spory o zerwane zlecenia i niezapłacone faktury. Pomagamy zarówno samozatrudnionym, jak i polskim firmom, które same zatrudniają zzp’erów.

Autor: mr. Onur Arslan, adwokat w Arslan Advocaten. Od 2009 r. jest adwokatem prawa gospodarczego (bedrijfsrecht). Doświadczenie zdobywał jako adwokat i syndyk masy upadłości (curator) w dużych międzynarodowych kancelariach w Amsterdamie i Nowym Jorku. Ostatnia aktualizacja: 27 września 2026 r.

W skrócie

O tym, czy pracujesz jako przedsiębiorca, czy jako pracownik, decyduje sposób faktycznego wykonywania pracy, a nie nazwa umowy (Hoge Raad, wyrok Deliveroo z 24 marca 2023 r.).
Od 1 stycznia 2025 r. Belastingdienst nie stosuje już moratorium na egzekwowanie Wet DBA i może od razu nałożyć na zleceniodawcę dodatkowy wymiar podatku od wynagrodzeń oraz składek.
Od 31 grudnia 2026 r. zzp’er z niską stawką godzinową może powołać się na ustawowe domniemanie umowy o pracę, a wtedy to zleceniodawca musi udowodnić, że umowy o pracę nie ma.
Zleceniodawca może co do zasady w każdej chwili wypowiedzieć overeenkomst van opdracht (art. 7:408 BW), ale nie zawsze bez zapłaty części wynagrodzenia lub odszkodowania.
Za dodatkowe prace przy aanneming van werk możesz żądać wyższej ceny tylko wtedy, gdy w porę uprzedziłeś zleceniodawcę o wzroście kosztów (art. 7:755 BW).

Dla kogo

Polski zzp’er lub podwykonawca w Holandii (budowa, montaż, magazyn, transport), który ma problem: zleceniodawca nagle kończy współpracę, nie płaci faktur, grozi karą za „przejęcie klienta” albo sam zaczynasz się zastanawiać, czy w rzeczywistości nie jesteś pracownikiem.

Polska firma działająca w Holandii lub firma z siedzibą w Polsce, która korzysta z samozatrudnionych na holenderskich projektach i chce uniknąć dodatkowego wymiaru podatku oraz roszczeń pracowniczych.

Polska firma zarejestrowana w Niemczech, która wysyła ekipy na holenderskie budowy i rozlicza część ludzi jako podwykonawców.

Umowa o pracę, zlecenie czy dzieło: trzy różne umowy

Holenderski kodeks cywilny (Burgerlijk Wetboek, BW) rozróżnia trzy podstawowe formy pracy dla kogoś innego. Od tego, która z nich faktycznie łączy strony, zależą Twoje prawa, podatki i ryzyko.

Arbeidsovereenkomst (umowa o pracę) – art. 7:610 BW

Pracownik zobowiązuje się wykonywać pracę „w służbie” pracodawcy, za wynagrodzeniem, przez określony czas. Kluczowy jest stosunek podporządkowania (gezagsverhouding): ktoś inny decyduje, jak, kiedy i gdzie pracujesz.

Overeenkomst van opdracht (umowa o świadczenie usług) – art. 7:400 BW

Wykonujesz określone czynności poza stosunkiem pracy, na przykład montaż, obsługę magazynu czy doradztwo. Masz obowiązek działać ze starannością dobrego zleceniobiorcy (art. 7:401 BW).

Aanneming van werk (umowa o dzieło budowlane) – art. 7:750 BW

Wykonawca (aannemer) zobowiązuje się, poza stosunkiem pracy, wykonać i oddać dzieło materialne, na przykład wylać posadzkę czy postawić ścianę, za cenę w pieniądzu. To typowa umowa podwykonawcy w budownictwie.

Liczy się praktyka, nie nazwa umowy

W wyroku w sprawie Deliveroo (Hoge Raad, 24 marca 2023 r., ECLI:NL:HR:2023:443) sąd potwierdził, że jeżeli uzgodnione prawa i obowiązki odpowiadają definicji umowy o pracę, jest to umowa o pracę, nawet gdy strony chciały inaczej. Sąd ocenia wszystkie okoliczności łącznie, w tym:

rodzaj i czas trwania pracy,
kto ustala zadania i godziny pracy,
włączenie pracy i osoby w organizację zleceniodawcy (inbedding),
obowiązek osobistego wykonywania pracy,
sposób ustalenia umowy, sposób i wysokość wynagrodzenia,
czy ponosisz ryzyko handlowe,
czy zachowujesz się na rynku jak przedsiębiorca: masz własną renomę, pozyskujesz klientów, pracujesz dla kilku zleceniodawców.

Hoge Raad wyjaśnił też, że swoboda przyjmowania zleceń lub możliwość zastępstwa same w sobie nie wykluczają umowy o pracę. Klauzula o zastępstwie, z której w praktyce nikt nie korzysta, ma niewielką wagę.

Wet DBA i kontrole Belastingdienst 2026 – co grozi?

Wet DBA (ustawa o ocenie stosunków pracy) nie zmieniła definicji umowy o pracę, ale przez lata jej egzekwowanie było zawieszone. To się skończyło: od 1 stycznia 2025 r. Belastingdienst stosuje zwykłe zasady.

Urząd nie wydaje już najpierw zaleceń (aanwijzingen). Gdy stwierdzi pozorne samozatrudnienie (schijnzelfstandigheid), może od razu nałożyć na zleceniodawcę obowiązek korekty i dodatkowy wymiar podatku od wynagrodzeń i składek (naheffingsaanslag loonheffingen).
Dodatkowy wymiar może sięgać wstecz, ale nie dalej niż do 1 stycznia 2025 r. Wyjątek to działanie w złej wierze (kwaadwillendheid) lub niewykonanie wcześniejszego zalecenia: wtedy nawet do 5 lat wstecz.
W 2025 r. urząd nie nakładał kar. Od 1 stycznia 2026 r. może nakładać kary za zawinione naruszenia (vergrijpboetes), natomiast kar za uchybienia formalne (verzuimboetes) w 2026 r. jeszcze nie stosuje.

Umowy wzorcowe (modelovereenkomsten)

Umowy wzorcowe zatwierdzone przez Belastingdienst nadal można stosować. Nie chronią one jednak, jeżeli współpraca w praktyce wygląda inaczej niż w umowie. Aktualny status konkretnej umowy wzorcowej sprawdzisz na stronie Belastingdienst.

Nowe przepisy: domniemanie umowy o pracę przy niskiej stawce

Rząd przygotował projekt ustawy Wet VBAR (doprecyzowanie oceny stosunków pracy i domniemanie prawne). W 2026 r. rząd wykreślił z projektu część „doprecyzowującą”, kiedy ktoś pracuje jako samodzielny przedsiębiorca. Uchwalono tylko domniemanie oparte na stawce godzinowej; Eerste Kamer przyjęła ustawę 16 czerwca 2026 r.

Nowy art. 7:610aa BW wchodzi w życie 31 grudnia 2026 r. (Staatsblad 2026, 207).
Kto pracuje dla firmy za stawkę niższą niż próg ustawowy, z mocy prawa uważa się za pracownika (domniemanie wzruszalne). Według rządowego portalu Ondernemersplein próg wynosi 38 euro za godzinę (stan na 1 stycznia 2026 r.). Kwota jest indeksowana razem z płacą minimalną.
Gdy zzp’er powoła się na domniemanie, to zleceniodawca musi wykazać, że nie ma umowy o pracę.

Dalsze zmiany przepisów dotyczących samozatrudnionych są przygotowywane, ale nie zostały uchwalone. Na dziś obowiązują kryteria z wyroku Deliveroo.

Czy jako ZZP mogę pracować dla jednego zleceniodawcy?

Tak, żaden przepis tego nie zakazuje. Liczba zleceniodawców jest jednak jednym z czynników, które bierze pod uwagę sąd i Belastingdienst. Dodatkowo art. 7:610a BW zawiera domniemanie umowy o pracę, gdy ktoś przez trzy kolejne miesiące pracuje dla tej samej firmy co tydzień lub co najmniej 20 godzin miesięcznie. Długa współpraca z jednym klientem, praca z jego narzędziami i w jego grafiku to sygnały ostrzegawcze.

Skutki pozornego samozatrudnienia

Jeżeli sąd uzna, że Twoja umowa zzp jest w rzeczywistości umową o pracę, stosuje się do niej holenderskie prawo pracy. Dla zzp’era może to oznaczać:

roszczenie o wynagrodzenie jak dla pracownika (art. 7:616 BW),
wynagrodzenie w czasie choroby,
ochronę przed zwolnieniem: pracodawca potrzebuje uzasadnionej przyczyny (art. 7:669 BW), nie może po prostu „zakończyć zlecenia”.

Dla zleceniodawcy, także polskiej firmy, która zatrudnia zzp’erów w Holandii, skutkiem jest dodatkowy wymiar podatku i składek, ewentualne kary oraz roszczenia pracownicze. Przeczytaj też nasz artykuł o tym, kiedy zzp w Holandii to w rzeczywistości praca na etacie.

Zleceniodawca zerwał umowę z ZZP – jakie mam prawa?

Przy overeenkomst van opdracht zleceniodawca może wypowiedzieć umowę w każdej chwili (art. 7:408 ust. 1 BW). Nie oznacza to jednak, że odchodzisz z pustymi rękami:

Jeśli wynagrodzenie zależało od wykonania zlecenia lub upływu czasu, masz prawo do rozsądnej części wynagrodzenia, a do pełnej kwoty tylko wtedy, gdy koniec umowy obciąża zleceniodawcę i jest to uzasadnione okolicznościami (art. 7:411 BW).
Umowa między firmami może inaczej regulować wypowiedzenie, na przykład przewidywać okres wypowiedzenia. Sprawdź to w swojej umowie.
Nagłe zakończenie wieloletniej współpracy może w wyjątkowych sytuacjach rodzić obowiązek zachowania okresu wypowiedzenia lub zapłaty odszkodowania, na podstawie zasad rozsądku i słuszności (redelijkheid en billijkheid, art. 6:248 BW).

Ty sam jako zzp’er, działający zawodowo, możesz wypowiedzieć umowę zawartą na czas nieokreślony, a w pozostałych przypadkach tylko z ważnych powodów (art. 7:408 ust. 2 BW). Przy aanneming van werk zleceniodawca również może wypowiedzieć umowę w każdej chwili, ale płaci wtedy pełną cenę pomniejszoną o oszczędności wykonawcy (art. 7:764 BW). Co wolno Ci jeszcze zafakturować, wyjaśniamy w artykule o zakończeniu zlecenia zzp.

Umowa ZZP w praktyce: płatności, meerwerk, odpowiedzialność

Holenderski wykonawca nie płaci faktur

Wyślij pisemne wezwanie do zapłaty z terminem i zbierz dowody wykonania pracy: protokoły, zdjęcia, WhatsApp, listy godzin. Gdy to nie działa, pozostaje incasso (windykacja), a w razie potrzeby zajęcie zabezpieczające i pozew. Szczegóły znajdziesz w artykule o tym, co zrobić, gdy generalny wykonawca nie płaci podwykonawcy.

Meerwerk, czyli prace dodatkowe

Przy umowie o dzieło podwyższenia ceny za zmiany i dodatki zamówione przez zleceniodawcę możesz żądać tylko wtedy, gdy w porę uprzedziłeś go, że podniosą one cenę, chyba że powinien był to zrozumieć sam (art. 7:755 BW). Każde dodatkowe zlecenie potwierdzaj więc na piśmie, z opisem i ceną.

Relatiebeding i concurrentiebeding

Klauzula zakazująca pracy dla klientów zleceniodawcy (relatiebeding) lub działalności konkurencyjnej (concurrentiebeding) jest w umowie zzp co do zasady dopuszczalna. Surowe wymogi z art. 7:653 BW dotyczą tylko umów o pracę. Sąd może jednak nie zastosować klauzuli, jeśli w danych okolicznościach byłoby to nie do przyjęcia według zasad rozsądku i słuszności (art. 6:248 ust. 2 BW), a przy pozornym samozatrudnieniu wchodzą w grę reguły prawa pracy.

Odpowiedzialność za szkodę

Jako zzp’er odpowiadasz za szkodę wynikającą z niestarannego wykonania pracy. Ograniczenie odpowiedzialności w umowie lub w ogólnych warunkach oraz ubezpieczenie OC to podstawowa ochrona. Gdy klient zgłasza roszczenie, nie przyznawaj od razu winy na piśmie.

Ogólne warunki (algemene voorwaarden)

Postanowienie ogólnych warunków można unieważnić, jeżeli jest nadmiernie uciążliwe albo gdy nie miałeś rozsądnej możliwości zapoznania się z warunkami (art. 6:233 BW). Z tej ochrony nie korzystają duże firmy, które publikują sprawozdania finansowe lub zatrudniają co najmniej 50 osób (art. 6:235 BW), ale zzp’er zwykle tak.

KvK, btw i wybór formy działalności

ZZP nie jest formą prawną, tylko sposobem pracy. Rejestrujesz w Izbie Handlowej (Kamer van Koophandel, KvK) formę prawną, zwykle jednoosobową działalność (eenmanszaak) albo BV. KvK przekazuje dane do Belastingdienst, który ocenia, czy jesteś przedsiębiorcą dla celów VAT (btw), i nadaje numer btw. W budownictwie podwykonawca często nie nalicza btw, tylko stosuje odwrotne obciążenie (btw verlegd). To informacje ogólne, nie porada podatkowa.

BV czy ZZP – co wybrać?

Wybór zależy od skali działalności, ryzyka odpowiedzialności i planów na przyszłość. Spółka BV ogranicza osobistą odpowiedzialność, ale nie rozwiązuje problemu pozornego samozatrudnienia: liczy się faktyczny sposób pracy. Porównanie form znajdziesz na stronie o spółce BV i VOF w Holandii.

Jak pracujemy

Analiza dokumentów: umowa, ogólne warunki, faktury, listy godzin, korespondencja i ewentualne pismo z Belastingdienst.
Ocena: jak sąd i Belastingdienst mogą ocenić Twoją współpracę, jakie masz roszczenia albo jakie ryzyko ponosisz jako zleceniodawca.
Strategia: negocjacje, wezwanie do zapłaty, zmiana umowy i sposobu współpracy albo postępowanie sądowe.
Działanie: piszemy pisma, prowadzimy rozmowy z drugą stroną i reprezentujemy Cię przed sądem w Holandii.
Zabezpieczenie na przyszłość: umowy i ogólne warunki, które odpowiadają faktycznej współpracy.

Koszty

Koszty zależą od rodzaju sprawy oraz od jej wartości i znaczenia finansowego dla Ciebie. Zanim zaczniemy, otrzymasz szacunek kosztów i ocenę szans, a przy niezapłaconych fakturach także ocenę ściągalności należności. W postępowaniu sądowym dochodzą koszty procesu, takie jak opłata sądowa (griffierecht). Pierwsza rozmowa jest bezpłatna i niezobowiązująca.

Najczęstsze błędy

Przekonanie, że wystarczy mieć KvK i słowo „opdracht” w umowie, żeby nie być pracownikiem.
Podpisanie umowy wzorcowej, a potem praca na zupełnie innych zasadach: w grafiku, pod nadzorem i narzędziami zleceniodawcy.
Wykonywanie prac dodatkowych bez pisemnego potwierdzenia zakresu i ceny.
Akceptowanie zakończenia współpracy bez sprawdzenia umowy i rozliczenia wykonanej pracy.
Ignorowanie klauzuli relatiebeding i przejście do klienta bez oceny ryzyka kary umownej.
Polska firma, która przez lata wystawia „faktury” od tych samych ludzi na tych samych budowach i nie sprawdza ryzyka dodatkowego wymiaru podatku.

Najczęstsze pytania

Czy zleceniodawca może zakończyć umowę z dnia na dzień?

Przy umowie o świadczenie usług co do zasady tak (art. 7:408 BW), chyba że umowa przewiduje okres wypowiedzenia. Masz jednak prawo do wynagrodzenia za wykonaną pracę, a czasem do dalszej zapłaty lub odszkodowania. Jeśli w rzeczywistości byłeś pracownikiem, obowiązują zasady ochrony przed zwolnieniem.

Czy Belastingdienst może ukarać mnie jako zzp’era?

Dodatkowy wymiar podatku od wynagrodzeń i składek nakładany jest na zleceniodawcę. Uznanie Cię za pracownika może jednak mieć skutki także dla Twojego własnego rozliczenia podatkowego. Tę część warto omówić z doradcą podatkowym.

Czy umowa wzorcowa Belastingdienst mnie chroni?

Tylko wtedy, gdy rzeczywiście pracujesz tak, jak w niej opisano. Sama umowa na papierze nie wystarczy.

Czy mogę po zakończeniu zlecenia pracować bezpośrednio dla klienta zleceniodawcy?

Zależy od treści relatiebeding w Twojej umowie. Takie klauzule są w umowach zzp co do zasady ważne, ale sąd może ocenić je jako nieproporcjonalne. Zanim zmienisz zleceniodawcę, daj nam przejrzeć umowę.

Jestem polską firmą i zatrudniam zzp’erów w Holandii. Od czego zacząć?

Od uczciwej oceny, jak ci ludzie faktycznie pracują: kto ustala grafik, czyje są narzędzia, czy mają innych klientów. Na tej podstawie decydujesz, czy zmienić sposób współpracy, czy zatrudnić ich na umowę o pracę.

Źródła urzędowe

Powiązane artykuły

Porozmawiaj z nami o swojej sprawie

Prześlij nam umowę ze zleceniodawcą, faktury, listy godzin i korespondencję, a ocenimy Twoją sytuację.

Telefon i WhatsApp: 06 30 17 26 52 · E-mail: prawnik@arslan.nl · formularz kontaktowy

Pierwsza rozmowa jest bezpłatna i niezobowiązująca. Kontakt możliwy po polsku.

ZZP w Holandii – umowy, Wet DBA i spory ze zleceniodawcą