Potrzebujesz szybkiej pomocy?

3 października, 2026

Komisja ds. sporów w opiece zdrowotnej (geschilleninstantie): odszkodowanie bez sądu

Ostatnia aktualizacja treści: 3 października 2026 r. Artykuł opisuje stan prawny na ten dzień; w sprawie indywidualnej sprawdź aktualne przepisy i regulamin właściwej komisji.

Autor: mr. Onur Arslan, adwokat od 2009 r., wpisany do rejestru dziedzin prawa Niderlandzkiej Izby Adwokackiej (NOvA) w zakresie szkód osobowych (letselschade) i prawa pracy; ekspert rejestru NIVRE (NIVRE-RE) w zakresie szkód osobowych. Kancelaria Arslan Advocaten: 28 adwokatów i 10 prawników.

W skrócie

Każdy świadczeniodawca w Holandii musi należeć do uznanej komisji ds. sporów (geschilleninstantie). Komisja wydaje wiążące rozstrzygnięcie i może przyznać odszkodowanie w każdym razie do 25 000 euro.
Najpierw składasz pisemną skargę u lekarza lub w placówce. Dopiero gdy odpowiedź Cię nie zadowala, idziesz do komisji. W komisjach De Geschillencommissie Zorg masz na to co do zasady 12 miesięcy.
Opłata dla pacjenta wynosi zwykle od 50 do 127,50 euro i wraca do Ciebie, jeżeli wygrasz. Komisja powinna orzec w ciągu sześciu miesięcy.
Rozstrzygnięcie jest ostateczne: nie ma odwołania, a sąd bada je tylko pod kątem rażącej niesprawiedliwości. Przy szkodzie powyżej 25 000 euro lub sporze o związek przyczynowy zwykle lepsza jest droga do ubezpieczyciela i sądu.

Po błędzie medycznym wielu pacjentów szuka drogi tańszej i szybszej niż sąd. W Holandii taką drogą jest komisja ds. sporów w opiece zdrowotnej, czyli geschilleninstantie. Podstawą jest ustawa o jakości, skargach i sporach w opiece zdrowotnej (Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg, Wkkgz). Wyjaśniamy, kiedy komisja może przyznać Ci odszkodowanie bez sądu, ile to kosztuje, jak długo trwa i kiedy lepiej z niej zrezygnować.

Czym jest komisja ds. sporów (geschilleninstantie)?

Komisja ds. sporów to niezależny organ, który rozstrzyga spory między pacjentem a świadczeniodawcą (zorgaanbieder) dotyczące jego zachowania w ramach udzielania opieki (art. 19 ust. 1 Wkkgz). Nie jest sądem państwowym, ale jej decyzja wiąże obie strony.

Najważniejsze zasady wynikają bezpośrednio z ustawy:

Obowiązek przynależności. Każdy świadczeniodawca musi być przyłączony do komisji ds. sporów (art. 18 ust. 1 Wkkgz). Dotyczy to szpitali, lekarzy rodzinnych, klinik prywatnych, placówek GGZ, aptek i innych podmiotów.
Uznanie przez ministra. Komisja musi być uznana przez ministra zdrowia (art. 18 ust. 2 Wkkgz). Tworzą ją organizacje pacjentów razem z organizacjami świadczeniodawców (art. 19 ust. 2 Wkkgz).
Informacja dla pacjenta. Świadczeniodawca musi w odpowiedni sposób poinformować pacjentów, do jakiej komisji można skierować spór (art. 18 ust. 5 Wkkgz).
Wiążąca opinia i pieniądze. Komisja rozstrzyga spór w formie wiążącej opinii (bindend advies) i może przyznać odszkodowanie za poniesioną szkodę w każdym razie do 25 000 euro (art. 20 Wkkgz).

Komisja ds. sporów nie jest tym samym co sąd dyscyplinarny (tuchtcollege). Nie może ukarać lekarza naganą ani zawiesić go w prawie wykonywania zawodu. Rozstrzyga natomiast, czy placówka postąpiła wobec Ciebie niewłaściwie i czy należy Ci się odszkodowanie. Różnice między skargą, postępowaniem dyscyplinarnym i roszczeniem opisujemy w artykule o skardze po błędzie medycznym.

Która komisja zajmie się Twoją sprawą?

Nie ma jednej komisji dla wszystkich. Właściwa jest ta, do której należy konkretny świadczeniodawca. Wiele sektorów obsługuje De Geschillencommissie Zorg w Hadze, która prowadzi osobne komisje branżowe. Lekarze rodzinni należą często do Skge (Stichting Klachten en Geschillen Eerstelijnszorg). Istnieją też mniejsze, uznane komisje, na przykład dla aptek czy stomatologii.

Świadczeniodawca	Przykładowa komisja	Opłata dla pacjenta
Szpital lub UMC należący do NVZ albo UMCNL	Geschillencommissie Ziekenhuizen	52,50 euro; przy żądaniu od 5 000 do 15 000 euro: 77,50 euro; od 15 000 do 25 000 euro: 127,50 euro
Prywatna klinika należąca do ZKN (Zelfstandige Klinieken Nederland)	Geschillencommissie Zelfstandige Klinieken	52,50 euro
Placówka GGZ należąca do de Nederlandse ggz	Geschillencommissie Geestelijke Gezondheidszorg	52,50 euro
Inny świadczeniodawca przyłączony indywidualnie	Geschillencommissie Zorg Algemeen	52,50 euro
Lekarz rodzinny przyłączony do Skge	Geschillencommissie huisartsenzorg (Skge)	50 euro bez żądania pieniędzy; z żądaniem więcej, maksymalnie 125 euro

Opłaty podajemy według stron i regulaminów komisji z października 2026 r. Do której komisji należy Twój lekarz lub szpital, sprawdzisz w jego regulaminie skarg, na jego stronie internetowej albo w rejestrze przyłączonych świadczeniodawców na stronie komisji. Gdy masz wątpliwości, zapytaj osobę ds. skarg w placówce.

Najpierw skarga do placówki: warunki i terminy

Do komisji nie idzie się od razu. Najpierw składasz skargę u samego świadczeniodawcy. Może to zrobić pacjent, osoba bliska zmarłego pacjenta (nabestaande) albo przedstawiciel pacjenta (art. 14 i 21 Wkkgz). Placówka musi wyznaczyć osobę, która bezpłatnie pomoże Ci sformułować skargę (klachtenfunctionaris, art. 15 Wkkgz).

Na skargę świadczeniodawca odpowiada pisemnie i z uzasadnieniem możliwie szybko, najpóźniej w ciągu sześciu tygodni. Jeżeli staranne zbadanie sprawy tego wymaga, może przedłużyć termin o najwyżej cztery tygodnie, informując Cię o tym na piśmie przed jego upływem (art. 17 Wkkgz).

Spór możesz następnie przedłożyć komisji, gdy (art. 21 ust. 1 Wkkgz):

odpowiedź placówki w niewystarczającym stopniu usuwa Twoją skargę;
placówka naruszyła zasady rozpatrywania skarg, na przykład nie odpowiedziała w terminie;
nie można było rozsądnie wymagać od Ciebie, żebyś najpierw skarżył się u świadczeniodawcy. Skge podaje jako przykład molestowanie seksualne.

Pilnuj terminów regulaminowych. W komisjach De Geschillencommissie Zorg spór trzeba co do zasady złożyć w ciągu 12 miesięcy od dnia złożenia skargi u świadczeniodawcy. W komisji dla szpitali termin jest nieco dłuższy: 12 miesięcy od zakończenia rozpatrywania skargi przez szpital. Pułapka: świadczeniodawca może wyznaczyć Ci pięć tygodni na złożenie sporu do komisji i zapowiedzieć, że potem sam skieruje sprawę do zwykłego sądu. Komisja może przyjąć spór złożony po terminie, jeżeli nie można Ci niczego zarzucić, ale nie licz na to.

Odszkodowanie do 25 000 euro

Ustawa mówi, że komisja musi móc przyznać odszkodowanie „w każdym razie” do 25 000 euro. To dolna granica kompetencji, a nie kwota, którą otrzymasz. W praktyce zarówno komisje De Geschillencommissie Zorg działające w opiece medycznej, jak i Skge przyjmują 25 000 euro jako górny limit. Bez limitu działają tam tylko komisje Optiek i Uiterlijke Verzorging, które nie dotyczą typowych błędów medycznych.

Komisja może przyznać zarówno szkodę majątkową, jak i zadośćuczynienie za krzywdę (smartengeld). Żądanie musisz jednak uzasadnić i wyliczyć. Komisja nie robi tego za Ciebie. Jak liczy się poszczególne pozycje, wyjaśniamy w tekście o obliczaniu zadośćuczynienia.

Uwaga na zrzeczenie się nadwyżki. Jeżeli w trakcie postępowania okaże się, że łączny interes finansowy przekracza 25 000 euro, komisja uzna sprawę za niedopuszczalną, chyba że ograniczysz żądanie do 25 000 euro i zrzekniesz się reszty. To decyzja nieodwracalna. Przy trwałych skutkach zdrowotnych, utracie zarobków albo potrzebie pomocy na lata szkoda bardzo szybko przekracza ten limit.

Koszty dla pacjenta

Komisja pobiera od pacjenta opłatę za rozpatrzenie skargi (klachtengeld albo griffierecht). Kwoty z października 2026 r. znajdziesz w tabeli powyżej. Inne zasady:

Jeżeli komisja przyzna Ci rację w całości lub części, świadczeniodawca zwraca Ci opłatę w całości lub części.
Jeżeli dogadasz się ze świadczeniodawcą w trakcie postępowania, De Geschillencommissie Zorg nie zwraca opłaty. Weź to pod uwagę w negocjacjach.
Jeżeli sprawa okaże się niedopuszczalna przed rozpoczęciem postępowania, De Geschillencommissie Zorg zwraca całą opłatę; w trakcie postępowania zwraca ją pomniejszoną o 27,50 euro kosztów administracyjnych.
W Skge osoba, której nie stać na opłatę, może powołać się na protokół dla osób bez środków (protocol onvermogenden).
Koszty własnego pełnomocnika ponosisz co do zasady sam. Tylko w szczególnych przypadkach komisja może obciążyć przegraną stronę kosztami drugiej strony, i to najwyżej do pięciokrotności opłaty.
W komisji dla szpitali koszty biegłego, którego powoła komisja, pokrywa szpital.

Przebieg i czas trwania postępowania

Wniosek. Wypełniasz formularz komisji, cyfrowo albo na papierze. Oświadczasz w nim, że przyjmujesz rozstrzygnięcie jako wiążące, i zgadzasz się, by placówka przekazała komisji dane medyczne potrzebne do sprawy.
Opłata i ewentualny depozyt. Jeżeli nie zapłaciłeś faktury, której dotyczy spór, komisja może zażądać wpłaty tej kwoty do depozytu.
Stanowisko placówki. W komisjach De Geschillencommissie Zorg świadczeniodawca ma zasadniczo miesiąc na pisemne stanowisko; otrzymujesz jego kopię.
Posiedzenie. Jeżeli Ty lub druga strona tego chcecie, odbywa się rozprawa, w jednej z lokalizacji regionalnych lub zdalnie. Możesz zabrać świadków lub biegłego. Komisja może też sama powołać niezależnego eksperta.
Rozstrzygnięcie. W komisji dla szpitali zasiada przewodniczący, który jest sędzią, oraz członkowie wskazani przez organizacje pacjentów i szpitali. W Skge przewodniczy (były) sędzia.

Ustawa wymaga, by komisja wydała rozstrzygnięcie najpóźniej w ciągu sześciu miesięcy od przedłożenia sporu, a w pilnych sprawach szybciej (art. 22 Wkkgz). De Geschillencommissie Zorg podaje, że rozpatrzenie trwa średnio od czterech do sześciu miesięcy. W Skge termin biegnie dopiero od otrzymania podpisanych upoważnień i opłaty. Rozstrzygnięcia są publikowane w formie, która nie pozwala zidentyfikować pacjenta.

Wiążące rozstrzygnięcie: nie ma drugiej szansy

To najważniejszy punkt przy wyborze tej drogi. Rozstrzygnięcie komisji jest wiążące dla Ciebie i dla świadczeniodawcy. Odwołanie nie jest możliwe.

Każda ze stron może w ciągu dwóch miesięcy od wysłania rozstrzygnięcia przedstawić je sądowi cywilnemu. Sąd nie rozpatruje jednak sprawy od nowa. Bada tylko, czy związanie się rozstrzygnięciem byłoby, ze względu na jego treść lub sposób wydania, nie do przyjęcia według zasad rozsądku i słuszności (art. 7:904 BW). To tak zwana kontrola marginalna. Jeżeli w ciągu dwóch miesięcy nikt nie zwróci się do sądu, rozstrzygnięcie staje się niepodważalne.

W praktyce oznacza to, że po przegranej przed komisją zwykle nie możesz już dochodzić tego samego roszczenia przed sądem. Działa to także odwrotnie: jeżeli sprawa jest już w sądzie albo sąd orzekł, komisja jej nie przyjmie.

Gdy świadczeniodawca nie wykona rozstrzygnięcia w ciągu dwóch miesięcy i nie skierował go do sądu, możesz w De Geschillencommissie Zorg skorzystać z gwarancji wykonania (nakomingsgarantie).

Przedawnienie roszczenia

Roszczenie o odszkodowanie za uszkodzenie ciała lub śmierć przedawnia się po pięciu latach od dnia następującego po dniu, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie odpowiedzialnej (art. 3:310 ust. 5 BW). Szczegóły opisujemy w tekście o przedawnieniu w sprawach medycznych.

Sama skarga do placówki nie przerywa przedawnienia automatycznie. Wniosek o wiążącą opinię może je przerwać, ale tylko pod dwoma warunkami: druga strona zostanie o nim niezwłocznie zawiadomiona, a postępowanie zakończy się wydaniem wiążącej opinii (art. 3:316 ust. 3 BW). Nowy termin biegnie wtedy od dnia po wydaniu opinii (art. 3:319 BW). Jeżeli wycofasz spór albo komisja uzna go za niedopuszczalny, ten skutek może odpaść. Dlatego bezpieczniej jest niezależnie od komisji wysłać świadczeniodawcy pismo, w którym jednoznacznie zastrzegasz sobie prawo do odszkodowania (art. 3:317 BW), i zachować dowód doręczenia.

Komisja czy sąd: co wybrać?

Kryterium	Komisja ds. sporów	Roszczenie wobec ubezpieczyciela i sąd
Maksymalna kwota	W praktyce 25 000 euro; nadwyżki trzeba się zrzec	Bez limitu, pełna szkoda
Czas	Ustawowo do sześciu miesięcy od przedłożenia sporu	Zwykle znacznie dłużej
Koszty pacjenta	Niska opłata; własnego pełnomocnika co do zasady opłacasz sam	Rozsądne koszty ustalenia szkody i odpowiedzialności mogą obciążać stronę odpowiedzialną (art. 6:96 BW)
Ocena medyczna	Komisja może powołać biegłego	Własny doradca medyczny, niezależna opinia, w razie sporu biegły sądowy
Odwołanie	Brak; sąd kontroluje tylko marginalnie	Od wyroku sądu rejonowego przysługuje co do zasady apelacja (art. 332 Rv)

Komisja ma sens, gdy szkoda jest wyraźnie niższa niż 25 000 euro i już się nie zwiększy, gdy spór dotyczy głównie informacji, traktowania czy dokumentacji, albo gdy błąd i jego skutek są oczywiste.

Droga do ubezpieczyciela i sądu jest zwykle lepsza, gdy skutki zdrowotne są trwałe lub jeszcze nieznane, gdy tracisz dochód, gdy sporny jest związek przyczynowy albo potrzebna jest rozbudowana opinia medyczna, i gdy odpowiedzialność ponosi kilka podmiotów. Za błąd lekarza w szpitalu odpowiada także sam szpital (art. 7:462 BW), więc roszczenie kieruje się zwykle do szpitala i jego ubezpieczyciela.

Adwokat nie jest przed komisją obowiązkowy. Ponieważ jednak rozstrzygnięcie jest ostateczne, warto przed złożeniem sporu sprawdzić, ile naprawdę jest warta Twoja szkoda i czy nie zamykasz sobie drogi do pełnego odszkodowania. Ogólne zasady opisujemy w tekście odszkodowanie za błąd medyczny.

Przykład hipotetyczny: Pani Ewa po operacji kolana w szpitalu w Eindhoven dostaje infekcji. Szpital odpowiada na jej skargę, że infekcja jest znanym ryzykiem zabiegu. Pani Ewa chce złożyć spór do komisji dla szpitali i żądać 10 000 euro. Zanim to zrobi, trzeba ustalić, czy jej dolegliwości są już stabilne, czy grozi jej dłuższa niezdolność do pracy i czy szkoda nie przekroczy 25 000 euro. Od tego zależy, czy wybrać komisję, czy roszczenie wobec ubezpieczyciela szpitala. Niezależnie od wyboru należy na piśmie zastrzec prawo do odszkodowania.

Najczęstsze pytania

Czy komisja ds. sporów w opiece zdrowotnej zastępuje sąd?

Tak, dla sporu, który do niej skierujesz. Wydaje wiążącą opinię, od której nie ma odwołania. Sąd może ją tylko uchylić, gdy związanie nią byłoby nie do przyjęcia według zasad rozsądku i słuszności, a wniosek trzeba złożyć w ciągu dwóch miesięcy.

Ile odszkodowania może przyznać komisja?

Ustawa wymaga kompetencji w każdym razie do 25 000 euro. W praktyce komisje w opiece medycznej przyjmują 25 000 euro jako górny limit. Przy wyższej szkodzie musiałbyś zrzec się nadwyżki.

Czy mogę od razu złożyć sprawę do komisji?

Co do zasady nie. Najpierw składasz pisemną skargę u świadczeniodawcy, który ma na odpowiedź sześć tygodni, z możliwością przedłużenia o cztery. Wyjątek dotyczy sytuacji, w których nie można rozsądnie wymagać skargi u samego świadczeniodawcy.

Ile kosztuje postępowanie przed komisją?

W De Geschillencommissie Zorg zwykle 52,50 euro, w komisji dla szpitali do 127,50 euro zależnie od żądanej kwoty, w Skge od 50 do 125 euro. Gdy wygrasz, świadczeniodawca zwraca opłatę. Koszty własnego pełnomocnika ponosisz co do zasady sam.

Jak długo trwa postępowanie?

Ustawa przewiduje rozstrzygnięcie najpóźniej w ciągu sześciu miesięcy od przedłożenia sporu. De Geschillencommissie Zorg podaje średnio od czterech do sześciu miesięcy.

Czy złożenie sporu przerywa przedawnienie?

Może, jeżeli druga strona zostanie niezwłocznie zawiadomiona, a postępowanie zakończy się wiążącą opinią. Bezpieczniej jest jednak osobno wysłać pisemne zastrzeżenie prawa do odszkodowania i zachować dowód doręczenia.