Potrzebujesz szybkiej pomocy?

27 września, 2026

Błąd lekarza rodzinnego (huisarts) w Holandii: Twoje prawa

Lekarz rodzinny (huisarts) jest w Holandii pierwszym i często jedynym lekarzem, do którego trafiasz. Gdy przeoczy poważną chorobę, za późno skieruje Cię do specjalisty albo przepisze niewłaściwy lek, skutki mogą być poważne. Błąd lekarza rodzinnego może uzasadniać odszkodowanie, ale tylko wtedy, gdy spełnione są konkretne warunki. W tym artykule wyjaśniamy, kiedy mówimy o błędzie, jakie masz drogi działania i na jakie terminy uważać.

Autor: mr. Onur Arslan, adwokat – szkody osobowe (rejestr dziedzin prawa NOvA). Ostatnia aktualizacja: 27 września 2026 r. Stan prawny opisany w artykule: 27 września 2026 r.; przy sprawach indywidualnych sprawdź aktualne przepisy albo skontaktuj się z kancelarią.

W skrócie

Nie każdy zły wynik leczenia to błąd. Liczy się, czy lekarz działał tak, jak rozsądnie działający i kompetentny lekarz w tej samej sytuacji.
Do odszkodowania potrzebne są trzy elementy: błąd, szkoda i związek przyczynowy między nimi.
Masz prawo do wglądu i kopii swojej dokumentacji medycznej; lekarz przechowuje ją co do zasady przez 20 lat.
Skarga (klacht), postępowanie dyscyplinarne (tuchtrecht) i roszczenie cywilne to trzy różne drogi. Tylko ostatnia prowadzi do pełnego odszkodowania.
Złożenie skargi nie przerywa automatycznie biegu przedawnienia roszczenia o odszkodowanie.

Kiedy mówimy o błędzie lekarza rodzinnego

Relację z lekarzem rodzinnym reguluje w Holandii ustawa o umowie o leczenie (Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst, WGBO), zawarta w Kodeksie cywilnym (Burgerlijk Wetboek, BW). Zgodnie z art. 7:453 BW lekarz musi zachować staranność dobrego świadczeniodawcy (goed hulpverlener) i działać zgodnie ze standardem zawodowym i standardami jakości. W praktyce ocenia się, czy postąpił tak, jak rozsądnie działający i kompetentny lekarz rodzinny w tych samych okolicznościach.

Nie każde powikłanie ani każda błędna diagnoza oznacza więc błąd w sensie prawnym. Niektóre choroby przebiegają nietypowo, a część powikłań pojawia się mimo prawidłowego leczenia. Błąd lekarza rodzinnego zachodzi dopiero wtedy, gdy można mu coś zarzucić, na przykład że zbadał Cię niewystarczająco, zignorował sygnały alarmowe albo nie skierował dalej, choć powinien. Różnicę między błędem a powikłaniem opisujemy szerzej w tekście Błąd medyczny czy powikłanie.

Typowe sytuacje, w których dochodzi do błędu

Lekarz rodzinny ma bardzo szeroki zakres pracy i często decyduje pod presją czasu. Przy ocenie sprawy znaczenie mogą mieć między innymi:

brak skierowania albo spóźnione skierowanie do specjalisty (verwijzing);
przeoczenie poważnej choroby, na przykład nowotworu, zawału serca albo zatorowości płucnej;
błędna interpretacja wyników badań laboratoryjnych lub innych testów;
przepisanie niewłaściwego leku albo złej dawki;
niewystarczające wyjaśnienia albo błędne informacje dla pacjenta;
brak reakcji na sygnały alarmowe albo brak obiecanej kontroli.

Takie błędy mogą prowadzić do pogorszenia choroby, trwałego uszczerbku, a nawet śmierci. Wtedy pacjent albo jego bliscy mogą pociągnąć lekarza do odpowiedzialności za szkodę. Dotyczy to także lekarza z nocnej i weekendowej placówki dyżurnej (huisartsenpost), która ma własną dokumentację i własną procedurę skarg. O błędach w rozpoznaniu piszemy także w tekście Błędna diagnoza w Holandii.

Trzy warunki odpowiedzialności

Aby lekarz rodzinny odpowiadał za szkodę, muszą być spełnione łącznie trzy warunki:

Błąd lub zaniedbanie: lekarz nie postąpił tak, jak postąpiłby rozsądnie kompetentny i staranny lekarz w tej samej sytuacji.
Szkoda: fizyczna, psychiczna albo finansowa.
Związek przyczynowy: szkoda musi wynikać z błędu. Szkodę, która powstałaby także bez błędu, trzeba od niej oddzielić.

Trzeci warunek bywa najtrudniejszy, zwłaszcza przy spóźnionej diagnozie. Trzeba porównać dwa scenariusze: co się stało w rzeczywistości i co by się stało, gdyby lekarz działał prawidłowo. Ważne jest, kiedy powinno nastąpić dalsze badanie lub skierowanie, jakie leczenie było wtedy możliwe i czy dawało lepszy wynik. Spóźniona diagnoza nie oznacza automatycznie, że należy się zwrot wszystkich skutków choroby. Jak wykazuje się ten związek, wyjaśniamy w tekście o związku przyczynowym.

Dokumentacja medyczna: Twój najważniejszy dowód

Pierwszym krokiem jest zwykle zażądanie dokumentacji medycznej (medisch dossier). Lekarz ma obowiązek prowadzić dokumentację leczenia (art. 7:454 ust. 1 BW) i przechowywać ją co do zasady przez 20 lat od ostatniej zmiany wpisu albo dłużej, jeśli wymaga tego staranność (art. 7:454 ust. 3 BW). Na Twoją prośbę musi udostępnić Ci wgląd i kopię danych (art. 7:456 BW). Wyjątek dotyczy informacji, których ujawnienie naruszyłoby prywatność innej osoby.

Na podstawie dokumentacji doradca medyczny (medisch adviseur) ocenia, czy lekarz postąpił prawidłowo. Czasem potrzebna jest dodatkowo opinia niezależnego biegłego. Równolegle zapisuj każdy kontakt z przychodnią: datę, dolegliwości, udzieloną radę, obiecane badania i umówione telefony. Zachowaj wiadomości i wyniki z huisartsenpost oraz od specjalistów. Więcej o prawach do dokumentacji znajdziesz w tekście Dokumentacja medyczna w Holandii.

Skarga według Wkkgz: rozmowa, rzecznik i instancja sporów

Ustawa o jakości, skargach i sporach w opiece zdrowotnej (Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg, Wkkgz) obowiązuje także praktyki lekarzy rodzinnych. Najpierw warto porozmawiać z samym lekarzem albo napisać do niego list lub e-mail. Każdy świadczeniodawca musi mieć regulamin skarg i wyznaczyć osobę, która bezpłatnie pomaga pacjentowi (klachtenfunctionaris) (art. 13 i 15 Wkkgz).

Na skargę złożoną na piśmie praktyka musi odpowiedzieć z uzasadnieniem możliwie szybko, najpóźniej w ciągu sześciu tygodni. Termin ten może jednorazowo przedłużyć o maksymalnie cztery tygodnie, informując Cię o tym na piśmie (art. 17 Wkkgz). Jeżeli odpowiedź Cię nie satysfakcjonuje, możesz skierować spór do uznanej instancji rozstrzygania sporów (geschilleninstantie), do której świadczeniodawca musi należeć (art. 18 Wkkgz). Wiele praktyk lekarzy rodzinnych korzysta ze Skge; do której instancji należy Twoja przychodnia, sprawdzisz w jej regulaminie skarg.

Instancja wydaje wiążącą opinię (bindend advies) i może przyznać odszkodowanie co najmniej do 25 000 euro (art. 20 Wkkgz). Pamiętaj: po takim rozstrzygnięciu sąd nie ocenia już sprawy merytorycznie od nowa. Przy poważnej szkodzie osobowej ta droga bywa więc zbyt wąska. Świadczeniodawca ma też obowiązek niezwłocznie poinformować Cię o incydencie, który ma lub może mieć odczuwalne skutki, i odnotować go w dokumentacji (art. 10 ust. 3 Wkkgz).

Postępowanie dyscyplinarne (tuchtrecht) a roszczenie cywilne

Lekarz rodzinny jest wpisany do rejestru BIG i podlega sądownictwu dyscyplinarnemu na podstawie art. 47 ustawy o zawodach w indywidualnej opiece zdrowotnej (Wet BIG). Skargę składa się do jednego z trzech regionalnych sądów dyscyplinarnych (Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg). Prawo do jej złożenia przedawnia się po dziesięciu latach od dnia następującego po zdarzeniu (art. 65 ust. 5 Wet BIG).

Sąd dyscyplinarny może nałożyć środek, na przykład ostrzeżenie, naganę, karę pieniężną do 4500 euro, zawieszenie albo skreślenie z rejestru (art. 48 Wet BIG). Nie przyznaje jednak odszkodowania. Kara pieniężna trafia do państwa, nie do Ciebie. Orzeczenie dyscyplinarne może być pomocne jako argument, ale roszczenie o odszkodowanie trzeba dochodzić osobno, drogą cywilną.

Droga	Cel	Odszkodowanie?	Na co uważać
Skarga w praktyce (Wkkgz)	Wyjaśnienia, przeprosiny, poprawa opieki	Nie jako takie	Odpowiedź w 6 tygodni, przedłużenie maks. o 4
Geschilleninstantie (np. Skge)	Wiążące rozstrzygnięcie sporu	Tak, co najmniej do 25 000 euro	Potem brak ponownej merytorycznej oceny przez sąd
Tuchtcollege	Ocena zawodowego postępowania lekarza	Nie	Termin 10 lat od zdarzenia
Roszczenie cywilne	Pełne odszkodowanie	Tak, w wysokości rzeczywistej szkody	Przedawnienie; potrzebna opinia medyczna

Jakie odszkodowanie możesz otrzymać

Jeżeli lekarz odpowiada, zwrotowi podlega szkoda, którą można przypisać błędowi. Obejmuje ona szkodę majątkową i niemajątkową. Szkoda majątkowa to na przykład koszty leczenia i leków nieobjęte ubezpieczeniem zdrowotnym, koszty dojazdów do lekarzy, utracony dochód, pomoc domowa i przystosowanie mieszkania. Szkoda niemajątkowa to zadośćuczynienie (smartengeld) za ból, cierpienie, strach i utratę radości życia; jego wysokość zależy od powagi urazu i skutków dla codziennego życia. Jak ustala się tę kwotę, opisujemy w tekście o smartengeld w Holandii.

Roszczenie kierujesz na piśmie do lekarza lub praktyki (aansprakelijkstelling). W praktyce sprawę przejmuje zwykle ubezpieczyciel odpowiedzialności zawodowej lekarza. To, czy ubezpieczyciel pokrywa szkodę, jest odrębną kwestią od tego, czy lekarz odpowiada.

Przedawnienie i przerwanie biegu

Roszczenie o odszkodowanie za uszczerbek na zdrowiu przedawnia się po pięciu latach od dnia następującego po dniu, w którym poszkodowany faktycznie dowiedział się zarówno o szkodzie, jak i o osobie za nią odpowiedzialnej (art. 3:310 ust. 5 BW). Przy szkodzie osobowej nie obowiązuje ogólny termin 20 lat od zdarzenia. Szczegóły, także dla osób małoletnich, opisujemy w tekście o przedawnieniu błędu medycznego.

Skarga do praktyki ani skarga dyscyplinarna nie przerywają automatycznie biegu tego terminu. Bieg przerywa między innymi pisemne wezwanie lub pismo, w którym jednoznacznie zastrzegasz sobie prawo do odszkodowania (art. 3:317 BW). Jeżeli Twoja sprawa trwa długo, wyślij takie pismo na czas i zachowaj dowód wysłania.

Przykład ilustracyjny

Pacjentka kilka razy zgłasza się do lekarza rodzinnego z uporczywym bólem w klatce piersiowej i dusznością. Za każdym razem słyszy, że to napięcie mięśniowe, bez dodatkowych badań. Po kilku tygodniach trafia na pogotowie z zatorowością płucną. Pisze skargę do praktyki i dostaje wyjaśnienie, ale jej trwałe dolegliwości i utracony dochód nie zostają zrekompensowane. Dopiero po zażądaniu dokumentacji i ocenie doradcy medycznego wysyła pismo o odpowiedzialności do lekarza. To przykład fikcyjny; o wyniku decydowałoby, czy badanie było wskazane i czy wcześniejsze leczenie zmieniłoby przebieg.

Najczęstsze błędy

Pierwszy błąd to traktowanie skargi do praktyki jako roszczenia o odszkodowanie. Drugi to założenie, że skarga dyscyplinarna przerywa przedawnienie. Trzeci to wybór instancji sporów przy poważnej szkodzie bez sprawdzenia, że potem sąd nie oceni sprawy od nowa. Czwarty to brak notatek z wizyt i rozmów telefonicznych. Piąty to ocena sprawy bez niezależnego doradcy medycznego, bo sam błąd lekarza rodzinnego bez wykazanego związku przyczynowego nie wystarczy.

Gdzie sprawdzić oficjalne informacje

Najczęstsze pytania

Czy każda błędna diagnoza to błąd lekarza rodzinnego?

Nie. Błąd zachodzi, gdy lekarz nie postąpił tak, jak rozsądnie kompetentny i staranny lekarz w tej samej sytuacji, na przykład nie zbadał Cię wystarczająco albo zignorował sygnały alarmowe. Sam zły wynik leczenia nie wystarcza.

Jak zdobyć swoją dokumentację medyczną?

Poproś o nią lekarza lub praktykę. Na podstawie art. 7:456 BW masz prawo do wglądu i kopii. Wyjątek dotyczy tylko danych, których ujawnienie naruszyłoby prywatność innej osoby.

Czy sąd dyscyplinarny przyzna mi odszkodowanie?

Nie. Tuchtcollege może nałożyć na lekarza środek, na przykład naganę, karę pieniężną albo zawieszenie, ale nie przyznaje odszkodowania. Odszkodowania dochodzisz drogą cywilną albo, do określonej kwoty, przed instancją sporów.

Ile mam czasu na roszczenie?

Co do zasady pięć lat od dnia następującego po dniu, w którym faktycznie dowiedziałeś się o szkodzie i o osobie odpowiedzialnej. Skarga nie przerywa tego terminu automatycznie; zrób to pisemnym wezwaniem.

Czy mogę złożyć skargę i jednocześnie żądać odszkodowania?

Tak. Skarga, postępowanie dyscyplinarne i roszczenie cywilne to odrębne drogi. Uważaj tylko na instancję sporów: po jej wiążącym rozstrzygnięciu sąd nie oceni sprawy ponownie merytorycznie.

Powiązane artykuły

Kiedy skorzystać z pomocy prawnej

Pomoc ma sens, gdy podejrzewasz, że błąd lekarza rodzinnego spowodował trwałe skutki, utratę dochodu albo śmierć bliskiej osoby, gdy praktyka lub ubezpieczyciel odrzuca odpowiedzialność albo gdy zbliża się termin przedawnienia. Rozsądne koszty ustalenia szkody i odpowiedzialności mogą pod pewnymi warunkami obciążyć stronę odpowiedzialną, ale dopóki odpowiedzialność nie jest ustalona, ten zwrot jest niepewny. Dlatego koszty pomocy prawnej i opinii medycznej warto omówić z góry. Wszystkie sprawy o szkody osobowe znajdziesz na stronie urazy w Holandii i odszkodowanie, a swoją sytuację możesz opisać przez formularz kontaktowy.

Podsumowanie

Błąd lekarza rodzinnego daje prawo do odszkodowania, gdy lekarz odszedł od standardu starannego lekarza, powstała szkoda i szkoda ta wynika z błędu. Zacznij od dokumentacji medycznej i niezależnej oceny medycznej. Skarga według Wkkgz i postępowanie dyscyplinarne pomagają wyjaśnić sprawę, ale pełne odszkodowanie uzyskasz drogą cywilną. Pilnuj pięcioletniego terminu przedawnienia i przerywaj go na piśmie.

O autorze

Mr. Onur Arslan — adwokat w Rotterdamie, w zawodzie od 2009 roku, założyciel kancelarii Arslan & Arslan Advocaten (27 adwokatów i 10 prawników w sześciu biurach w Holandii). W rejestrze dziedzin prawa Holenderskiej Izby Adwokackiej (NOvA) ma zarejestrowane prawo pracy oraz szkody osobowe; jest też ekspertem rejestru NIVRE (NIVRE-RE) w zakresie szkód osobowych. Odpowiada merytorycznie za treści z zakresu odszkodowań za szkody osobowe publikowane przez kancelarię — po polsku i niderlandzku.

Profil i rejestracje · Kontakt z kancelarią