Potrzebujesz szybkiej pomocy?

21 marca, 2026

Pomyłka w lekach lub błąd dawkowania w Holandii – kto odpowiada i co możesz zrobić

Ile kosztuje pomoc? W sprawach o odszkodowanie zazwyczaj nie płacisz nam nic: rozsądne koszty pomocy prawnej rozliczamy z ubezpieczycielem strony odpowiedzialnej, gdy odpowiedzialność zostaje uznana (art. 6:96 BW). Pierwsza rozmowa jest bezpłatna: zadzwoń 06 30 17 26 52 lub napisz na WhatsApp. Możesz pisać po polsku. Zasady kosztów

Ostatnia aktualizacja treści: 3 października 2026 r. Artykuł opisuje stan prawny na ten dzień; w sprawie indywidualnej sprawdź aktualne przepisy.

Autor: mr. Onur Arslan, adwokat od 2009 r., wpisany do rejestru dziedzin prawa Niderlandzkiej Izby Adwokackiej (NOvA) w zakresie szkód osobowych (letselschade) i prawa pracy; ekspert rejestru NIVRE (NIVRE-RE) w zakresie szkód osobowych. Kancelaria Arslan Advocaten: 28 adwokatów i 10 prawników.

W skrócie

Najpierw zdrowie: przy niepokojących objawach po przyjęciu leku skontaktuj się od razu z lekarzem rodzinnym, dyżurem lekarskim albo, w nagłej sytuacji, z numerem 112. Nie odstawiaj ani nie zmieniaj leku na własną rękę.
Zachowaj opakowanie, etykietę apteczną, ulotkę i pozostałe tabletki. Poproś aptekę o wykaz wydanych leków, a lekarza i szpital o kopię dokumentacji.
Działanie niepożądane opisane w ulotce nie jest samo w sobie błędem. Błędem jest postępowanie niezgodne ze standardem: zły lek, zła dawka, pominięta interakcja lub alergia, pomyłka przy wydaniu albo podaniu.
Roszczenie kierujesz do tego, kto popełnił błąd: lekarza lub praktyki, apteki, szpitala albo placówki opieki. Przy wadliwym leku w grę wchodzi odpowiedzialność producenta.
Roszczenie o naprawienie szkody na osobie przedawnia się co do zasady po pięciu latach od chwili, gdy znasz szkodę i odpowiedzialnego. Wobec producenta termin jest krótszy.

Pomyłka w lekach (medicatiefout) należy do najczęstszych zdarzeń w opiece zdrowotnej, bo lek przechodzi przez wiele rąk: lekarz go przepisuje, apteka wydaje, a w szpitalu, domu opieki czy przy opiece domowej podaje go pielęgniarka. Na każdym z tych etapów można się pomylić. Ten artykuł wyjaśnia, kiedy błąd w dawkowaniu leku albo podanie niewłaściwego leku daje w Holandii prawo do odszkodowania, kto za to odpowiada i jak krok po kroku zabezpieczyć swoje prawa.

Ogólne zasady odpowiedzialności medycznej, w tym listę etapów, na których powstaje pomyłka w lekach, omawiamy w przewodniku błędy medyczne w Holandii: twoje prawa i możliwości. Poniżej skupiamy się na tym, co jest specyficzne dla leków.

Co jest pomyłką w lekach?

Prawnie miarą jest staranność dobrego świadczeniodawcy (goed hulpverlener): lekarz, farmaceuta i pielęgniarka muszą działać zgodnie ze standardem zawodowym obowiązującym w ich dziedzinie (art. 7:453 BW). Pomyłka w lekach to sytuacja, w której ten standard nie został zachowany przy przepisywaniu, wydawaniu lub podawaniu leku. W praktyce chodzi najczęściej o:

niewłaściwy lek: przepisano lub wydano inny środek niż wymagany, na przykład przez podobną nazwę lub pomyłkę przy wyborze z systemu;
błąd w dawkowaniu: za wysoka lub za niska dawka, zła moc tabletki, błędne przeliczenie (szczególnie u dzieci i przy lekach o wąskim przedziale bezpiecznej dawki), pomylenie dawki dziennej z tygodniową;
pominiętą interakcję: nie sprawdzono, czy nowy lek można łączyć z tymi, które już przyjmujesz;
zignorowaną alergię lub przeciwwskazanie: uczulenie lub choroba (np. nerek) były znane albo powinny były zostać sprawdzone, a mimo to przepisano lub wydano lek;
pomyłkę w aptece: wydano inny preparat, inną moc albo leki innego pacjenta, lub etykieta zawiera błędne dawkowanie;
błąd przy podaniu: w szpitalu, domu opieki (verpleeghuis) lub przez opiekę domową (thuiszorg) podano lek złej osobie, w złej dawce, złą drogą, o złej porze albo nie podano go wcale;
błąd w przekazaniu informacji: przy przyjęciu, wypisie lub zmianie opiekuna zgubiono informację o zmianie dawki, odstawieniu leku albo uczuleniu.

Sama pomyłka nie wystarcza jednak do odszkodowania. Muszą wystąpić trzy elementy: uchybienie standardowi, szkoda i związek przyczynowy między nimi. Jeżeli źle wydany lek zauważono, zanim go przyjąłeś, zwykle nie ma szkody do rozliczenia, choć warto zgłosić zdarzenie.

Działanie niepożądane to nie błąd

Każdy lek może wywołać działania niepożądane (bijwerkingen), także gdy został prawidłowo przepisany, wydany i przyjęty. Wysypka, nudności czy reakcja opisana w ulotce nie oznaczają więc automatycznie błędu. Podobnie jak przy powikłaniach po zabiegu, decyduje postępowanie, a nie sam skutek. Szerzej o tej granicy piszemy w tekście o różnicy między powikłaniem a błędem medycznym.

Działanie niepożądane może jednak prowadzić do odpowiedzialności, gdy:

lekarz nie poinformował Cię o istotnym ryzyku, które powinieneś znać przed podjęciem decyzji (art. 7:448 BW; więcej w tekście o świadomej zgodzie pacjenta);
wiadomo było, że reagujesz na ten lek lub podobną grupę leków, a mimo to go przepisano lub wydano;
objawy zgłaszałeś, a lekarz lub apteka nie zareagowali tak, jak wymaga standard.

Działanie niepożądane możesz sam zgłosić w holenderskim centrum monitorowania działań niepożądanych Bijwerkingencentrum Lareb. Zgłoszenie jest możliwe także wtedy, gdy nie masz pewności, czy objawy wywołał lek, i obejmuje również interakcje, reakcje alergiczne oraz wady jakościowe. Pamiętaj: zgłoszenie do Lareb służy bezpieczeństwu leków, nie jest skargą ani roszczeniem i nie daje odszkodowania.

Kto odpowiada: lekarz, apteka, szpital czy producent

Roszczenie kieruje się do tego, z kim łączyła Cię umowa o leczenie (behandelingsovereenkomst), a w praktyce do jego ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej. Ustawowych przepisów o umowie o leczenie (WGBO, art. 7:446 i nast. BW) nie stosuje się tylko do lekarzy: według holenderskiej organizacji farmaceutów KNMP obowiązują one także apteki ogólnodostępne. Odpowiedzialności świadczeniodawcy nie można umownie ograniczyć ani wyłączyć (art. 7:463 BW).

Gdzie powstał błąd	Kto co do zasady odpowiada	Podstawa
Przepisanie leku przez lekarza rodzinnego lub specjalistę w prywatnej praktyce	Lekarz lub praktyka, z którą zawarłeś umowę	art. 7:453 BW
Wydanie w aptece, błędna etykieta, pominięta kontrola interakcji	Apteka (farmaceuta), także za swój personel	art. 7:453 i 6:76 BW
Przepisanie lub podanie w szpitalu	Szpital, także gdy lekarz nie jest jego pracownikiem	art. 7:462 BW
Podanie w domu opieki lub opiece domowej	Placówka lub organizacja, która świadczy opiekę	art. 7:462 BW (placówki objęte przepisem) albo art. 6:76 BW
Wada samego leku (np. zanieczyszczenie, błąd produkcyjny)	Producent albo importer do EOG	art. 6:185-6:187 BW

Szpital i placówki opieki. Gdy leczenie odbywa się w szpitalu, szpital odpowiada za uchybienie tak, jakby sam był stroną umowy (art. 7:462 BW). Przepis obejmuje też placówki opiekuńcze i dla osób z niepełnosprawnością, w których udziela się świadczeń z ustawy o opiece długoterminowej (Wlz) lub z podstawowego ubezpieczenia zdrowotnego. Nie musisz więc ustalać, która pielęgniarka pomyliła ampułki. Przy opiece domowej poza takim reżimem odpowiada co do zasady organizacja, z którą masz umowę, za osoby, którymi się posługuje (art. 6:76 BW).

Lekarz i apteka razem. Zdarza się, że błąd popełnia lekarz (zła dawka na recepcie), a apteka go nie wychwyciła. Wtedy odpowiedzialnych może być dwóch. To, czy farmaceuta powinien był zauważyć błąd, ocenia się według standardu zawodowego farmaceuty i zwykle wymaga opinii biegłego. O sprawach przeciwko lekarzom rodzinnym piszemy osobno w tekście o błędzie lekarza rodzinnego (huisarts).

Producent. Jeśli szkodę spowodował wadliwy lek, a nie sposób jego użycia, może wchodzić w grę odpowiedzialność za produkt. Produkt jest wadliwy, gdy nie zapewnia bezpieczeństwa, jakiego można od niego oczekiwać (art. 6:186 BW). Znane i opisane działanie niepożądane zwykle nie czyni leku wadliwym. Producent ma ustawowe przesłanki zwalniające (art. 6:185 BW), a terminy są inne niż przy błędzie medycznym (zob. niżej). Takie sprawy są rzadkie i wymagają wcześnie analizy prawnej.

Pierwsze kroki i dowody

W sprawach o leki dowody znikają szybko: opakowania trafiają do kosza, a pamięć o godzinach i dawkach się zaciera. Zrób to od razu:

Zadbaj o zdrowie. Skontaktuj się z lekarzem lub aptekarzem i powiedz dokładnie, co i kiedy przyjąłeś. Nie zmieniaj leczenia sam.
Zachowaj fizyczne dowody. Opakowanie z numerem serii, etykietę apteczną z dawkowaniem, ulotkę, pozostałe tabletki, saszetki z dozownika lub ampułki. Zrób zdjęcia, zanim cokolwiek oddasz.
Zbierz dokumenty. Receptę, aktualny wykaz leków (actueel medicatieoverzicht) i historię wydanych leków z apteki, kartę podawania leków w szpitalu lub domu opieki, wypis i listy przekazania.
Poproś o kopię dokumentacji. Masz prawo do wglądu i kopii dokumentacji (art. 7:456 BW), także w aptece. Świadczeniodawca musi prowadzić dokumentację leczenia (art. 7:454 BW). Szczegóły w tekście o dokumentacji medycznej w Holandii.
Spisz przebieg. Daty, godziny, nazwiska, co Ci powiedziano i kto był obecny. Zachowaj wiadomości i maile.
Dokumentuj skutki. Wizyty lekarskie, pobyt w szpitalu, zwolnienie z pracy, wydatki, pomoc bliskich.

Placówka ma obowiązek niezwłocznie poinformować Cię o incydencie, który ma lub może mieć dla Ciebie odczuwalne skutki, i odnotować w dokumentacji jego rodzaj, okoliczności, czas oraz osoby zaangażowane (art. 10 ust. 3 Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg, Wkkgz). Jeżeli po pomyłce nikt Ci niczego nie wyjaśnił, poproś o rozmowę i o wgląd w ten wpis.

Zgłoszenie, skarga i komisja do spraw sporów

Skarga i roszczenie o pieniądze to dwie różne drogi, które można prowadzić równolegle.

Rozmowa i skarga w placówce. Każdy świadczeniodawca musi mieć regulamin skarg i rzecznika do spraw skarg (klachtenfunctionaris), który bezpłatnie pomaga sformułować skargę (art. 13 i 15 Wkkgz). Pisemną odpowiedź z uzasadnieniem otrzymasz co do zasady w ciągu sześciu tygodni; termin można przedłużyć o najwyżej cztery tygodnie (art. 17 Wkkgz). Więcej w tekście o złożeniu skargi po błędzie medycznym.
Skarga na aptekę. Według informacji KNMP najpierw rozmawiasz z farmaceutą, potem możesz skorzystać z bezpłatnego mediatora (Bemiddelingsbureau Apotheken), a gdy to nie pomoże, złożyć spór do Stichting Zorggeschil. Wymagana jest pisemna końcowa odpowiedź apteki, a opłata wynosi 50 euro, zwracane, gdy skarga zostanie choćby częściowo uznana. Mediator przyjmuje skargi tylko po niderlandzku.
Komisja do spraw sporów (geschilleninstantie). Każdy świadczeniodawca musi być do niej przyłączony (art. 18 Wkkgz). Komisja wydaje wiążące rozstrzygnięcie i może przyznać odszkodowanie co najmniej do 25 000 euro (art. 20 Wkkgz). Zwykle trafia się do niej po rozpatrzeniu skargi przez placówkę (art. 21 Wkkgz). Szczegóły w tekście o komisji do spraw sporów w opiece zdrowotnej.
Inspekcja (IGJ). Przez Landelijk Meldpunt Zorg możesz zgłosić inspekcji problem z opieką, lekiem lub wyrobem medycznym. Meldpunt nie rozwiązuje skargi, ale rejestruje sygnał na potrzeby nadzoru. Niezależnie od tego placówka musi sama zgłosić inspekcji zdarzenie, które doprowadziło do śmierci lub poważnej szkody (calamiteit, art. 11 Wkkgz).
Lareb. Do zgłaszania działań niepożądanych i interakcji, opisane wyżej.

Roszczenie o odszkodowanie

Jeżeli zależy Ci na pokryciu szkody bez limitu komisji, wysyła się pisemne wezwanie do uznania odpowiedzialności (aansprakelijkstelling) do lekarza, apteki lub placówki. Sprawę przejmuje zwykle ich ubezpieczyciel, który zleca ocenę własnemu doradcy medycznemu. Ty również powinieneś mieć własnego doradcę medycznego, a w razie sporu decyduje zwykle opinia niezależnego biegłego. Jak to wygląda w praktyce, opisujemy w tekście o opinii medycznej przy szkodzie na osobie.

Przy lekach najtrudniejszy bywa związek przyczynowy. Ubezpieczyciel często twierdzi, że dolegliwości wynikają z choroby podstawowej, a nie ze złej dawki. Kluczowe są wtedy dane: kiedy przyjęto lek, w jakiej ilości, kiedy pojawiły się objawy, wyniki badań krwi i opis przebiegu w dokumentacji. Dlatego zachowane opakowanie i karta podawania leków mają tak duże znaczenie. O tym elemencie piszemy szerzej w tekście o związku przyczynowym przy błędzie medycznym.

Jakie szkody można rozliczyć

Zakres jest taki sam jak przy innych szkodach na osobie:

koszty dodatkowego leczenia, hospitalizacji, rehabilitacji i leków, o ile nie pokrył ich ubezpieczyciel zdrowotny;
utrata dochodu i, przy trwałych skutkach, utrata zdolności zarobkowania;
koszty dojazdów, pomocy w domu i opieki świadczonej przez bliskich;
zadośćuczynienie za ból i cierpienie (smartengeld, art. 6:106 BW); zob. tekst o obliczaniu zadośćuczynienia;
rozsądne koszty ustalenia szkody i odpowiedzialności oraz pomocy prawnej poza sądem (art. 6:96 BW);
przy ciężkich i trwałych obrażeniach lub śmierci: ustalona w przepisach kwota dla najbliższych (affectieschade, art. 6:107 i 6:108 BW), a przy śmierci także utrata środków utrzymania i koszty pogrzebu (art. 6:108 BW).

Przedawnienie i koszty

Roszczenie o naprawienie szkody z powodu uszkodzenia ciała lub śmierci przedawnia się po pięciu latach od dnia następującego po dniu, w którym poznałeś zarówno szkodę, jak i osobę za nią odpowiedzialną (art. 3:310 ust. 5 BW). Jeżeli wiedzę tę uzyskałeś jako małoletni, pięć lat liczy się od uzyskania pełnoletności. Pisemne wezwanie, w którym jednoznacznie zastrzegasz swoje prawo, przerywa bieg terminu (art. 3:317 BW). Więcej w tekście o przedawnieniu w sprawach medycznych.

Wobec producenta wadliwego leku obowiązują inne terminy: trzy lata od dnia, w którym poznałeś lub powinieneś był poznać szkodę, wadę i tożsamość producenta (art. 6:191 ust. 1 BW), a prawo wygasa dziesięć lat po wprowadzeniu danego produktu do obrotu (art. 6:191 ust. 2 BW). Jeżeli podejrzewasz wadę leku, nie zwlekaj.

W sprawach o odszkodowanie zazwyczaj nie płacisz nam nic: rozsądne koszty pomocy prawnej są częścią szkody (art. 6:96 BW) i rozliczamy je z ubezpieczycielem strony odpowiedzialnej, gdy odpowiedzialność zostaje uznana. Co dzieje się, gdy ubezpieczyciel odmówi, uzgadniamy z Tobą na piśmie przed rozpoczęciem. Pierwsza rozmowa jest bezpłatna. Szczegóły na stronie koszty.

Przykład hipotetyczny

Pani Anna, 68 lat, przyjmuje lek rozrzedzający krew. Po wizycie u lekarza rodzinnego dostaje dodatkowo antybiotyk. Apteka wydaje go bez sygnału o interakcji, a kilka dni później pani Anna trafia do szpitala z krwawieniem. W takiej sytuacji trzeba ustalić kilka rzeczy: czy interakcja była znana i powinna była zostać wychwycona przez lekarza, aptekę lub oba podmioty, czy zalecono dodatkową kontrolę krwi, co zapisano w historii apteki i czy krwawienie wynikało z interakcji, czy z innej przyczyny. Odpowiedzi daje dokumentacja i opinia biegłego, a nie samo następstwo zdarzeń. Przykład jest fikcyjny i nie opisuje rzeczywistej sprawy.

Najczęstsze pytania

Czy działanie niepożądane leku daje prawo do odszkodowania?

Zwykle nie, bo może wystąpić mimo prawidłowego leczenia. Odpowiedzialność wchodzi w grę, gdy nie poinformowano Cię o istotnym ryzyku, zignorowano znaną alergię lub przeciwwskazanie albo nie zareagowano właściwie na zgłaszane objawy. Samo działanie niepożądane możesz zgłosić w Lareb.

Apteka wydała mi zły lek. Do kogo kieruję roszczenie?

Do apteki, która odpowiada także za swój personel; w praktyce sprawą zajmuje się jej ubezpieczyciel. Jeśli błąd był już na recepcie, odpowiedzialny może być również lekarz. Skargę możesz złożyć najpierw w aptece, potem u mediatora, a następnie w Stichting Zorggeschil.

Pielęgniarka w szpitalu podała złą dawkę. Czy muszę wskazać, kto zawinił?

Nie. Przy leczeniu w szpitalu odpowiada szpital, także za lekarzy, którzy nie są jego pracownikami (art. 7:462 BW). Wystarczy wykazać uchybienie, szkodę i związek przyczynowy.

Co powinienem zachować jako dowód?

Opakowanie z numerem serii, etykietę apteczną, ulotkę, pozostałe tabletki, receptę oraz wykaz wydanych leków z apteki. Zrób zdjęcia i poproś o kopię dokumentacji oraz karty podawania leków.

Ile mam czasu na zgłoszenie roszczenia?

Co do zasady pięć lat od dnia następującego po dniu, w którym poznałeś szkodę i osobę odpowiedzialną (art. 3:310 ust. 5 BW). Wobec producenta wadliwego leku termin wynosi trzy lata, a prawo wygasa po dziesięciu latach od wprowadzenia produktu do obrotu.

Czy komisja do spraw sporów może przyznać mi pieniądze?

Tak. Komisja wydaje wiążące rozstrzygnięcie i może przyznać odszkodowanie co najmniej do 25 000 euro (art. 20 Wkkgz). Zwykle trzeba najpierw złożyć skargę w placówce lub aptece.