Potrzebujesz szybkiej pomocy?

3 października, 2026

Dziecko urodzone w Holandii – formalności: akt urodzenia, uznanie, nazwisko, PESEL i paszport

Ostatnia aktualizacja treści: 3 października 2026 r. Artykuł opisuje stan prawny na ten dzień; w sprawie indywidualnej sprawdź aktualne przepisy.

Autor: mr. Onur Arslan, adwokat od 2009 r. Sprawy rodzinne w kancelarii prowadzi m.in. mr. Öznur Batur, adwokat od 2012 r., wpisana do rejestru dziedzin prawa Niderlandzkiej Izby Adwokackiej (NOvA) w zakresie prawa osobowego i rodzinnego. Kancelaria Arslan Advocaten: 28 adwokatów i 10 prawników.

Co zrobić teraz

Zgłoś urodzenie w gminie, w której dziecko przyszło na świat, w ciągu trzech dni po dniu porodu. Weź ważny dokument tożsamości i ewentualny akt uznania lub wyboru nazwiska.
Nie jesteście małżeństwem? Ojciec musi uznać dziecko, żeby był jego prawnym rodzicem. Najlepiej zrobić to jeszcze w czasie ciąży, najpóźniej przy zgłoszeniu urodzenia.
Uzgodnijcie nazwisko dziecka przed wizytą w gminie. Dla dziecka wyłącznie z polskim obywatelstwem co do zasady decyduje polskie prawo nazwisk.
Zgłoś dziecko do ubezpieczyciela zdrowotnego w ciągu czterech miesięcy od urodzenia i odpowiedz na list z SVB w sprawie kinderbijslag.
Po stronie polskiej: transkrypcja holenderskiego aktu urodzenia, a potem wniosek o paszport w konsulacie, podczas którego składa się też wniosek o PESEL.

Narodziny dziecka w Holandii to dla polskich rodziców dwa zestawy formalności. Po stronie holenderskiej: zgłoszenie urodzenia (aangifte van geboorte), akt urodzenia, BRP i BSN, a także prawne rodzicielstwo, władza rodzicielska i nazwisko. Po stronie polskiej: polski akt urodzenia, PESEL i paszport. Opisujemy kolejność kroków, terminy i typowe błędy.

Zgłoszenie urodzenia w gminie: termin i kto je składa

Urodzenie zgłasza się urzędnikowi stanu cywilnego (ambtenaar van de burgerlijke stand) w gminie, w której dziecko się urodziło. Nie musi to być gmina, w której mieszkacie.

Termin wynika z art. 1:19e ust. 7 holenderskiego kodeksu cywilnego (Burgerlijk Wetboek, BW): zgłoszenia trzeba dokonać w ciągu trzech dni po dniu porodu. Sam dzień porodu się nie liczy. Gdy termin kończy się w sobotę, niedzielę lub święto, przesuwa się na kolejny dzień roboczy; łącznie przysługują co najmniej dwa dni robocze. Zgłoszenie po terminie urzędnik przekazuje do prokuratury (Openbaar Ministerie); możliwa jest grzywna.

Kto zgłasza urodzenie?

Obowiązek ma ojciec (albo druga matka, duomoeder) w rozumieniu prawa, czyli na przykład mąż matki lub mężczyzna, który uznał dziecko przed porodem.
Matka, która urodziła dziecko, może dokonać zgłoszenia, ale nie musi.
Gdy rodzice nie mogą tego zrobić, obowiązek przechodzi na osobę obecną przy porodzie, a dalej na przykład na szpital.

Przy zgłoszeniu potrzebny jest ważny dokument tożsamości. Jeżeli przed porodem sporządzono akt uznania albo akt wyboru nazwiska, trzeba go zabrać, bo jego dane trafiają do aktu urodzenia. Dziecka nie trzeba przynosić. Samo zgłoszenie jest bezpłatne; płaci się dopiero za odpis aktu.

Część gmin pozwala zgłosić urodzenie przez internet. Takie zgłoszenie może złożyć wyłącznie matka lub ojciec i tylko wtedy, gdy gmina udostępnia tę drogę. Jeśli chcecie przy zgłoszeniu dokonać wyboru nazwiska innego niż wynikający z ustawy, idźcie razem do urzędu.

Akt urodzenia, BRP i BSN

Po zgłoszeniu urzędnik sporządza akt urodzenia (geboorteakte). Zawiera on dane dziecka (imiona, nazwisko, datę, miejsce i godzinę urodzenia) oraz dane rodzica lub rodziców. Potwierdza urodzenie i to, kto jest prawnym rodzicem; będzie też potrzebny w polskim urzędzie.

Na skutek zgłoszenia dziecko zostaje wpisane do rejestru ludności (Basisregistratie Personen, BRP) i otrzymuje numer BSN (burgerservicenummer). Według rządu holenderskiego dzieje się to w ramach samego zgłoszenia urodzenia. Gdy rodzice sami nie są poprawnie wpisani do BRP albo właśnie się przeprowadzają, najpierw uporządkujcie własną rejestrację. Szczegóły opisujemy w artykule o meldunku w gminie, BRP i BSN.

Sprawdź akt od razu po sporządzeniu. Literówka w nazwisku lub brak polskiego znaku diakrytycznego przeniesie się później do polskiego aktu, bo transkrypcja polega na wiernym przepisaniu treści zagranicznego dokumentu.

Małżeństwo czy związek nieformalny: kto jest prawnym rodzicem

Matką jest z mocy prawa kobieta, która urodziła dziecko (art. 1:198 BW). W przypadku ojca wszystko zależy od tego, czy rodzice są małżeństwem.

Rodzice po ślubie lub w zarejestrowanym związku

Mąż matki (albo zarejestrowany partner) w chwili urodzenia jest z mocy prawa ojcem dziecka (art. 1:199 lit. a BW). Uznanie nie jest potrzebne. Dotyczy to także małżeństwa zawartego w Polsce. W sytuacji międzynarodowej powstanie rodzicielstwa przy małżeństwie ocenia się według prawa wspólnego obywatelstwa małżonków (art. 10:92 BW); dla dwojga Polaków jest to prawo polskie, które również przewiduje domniemanie, że dziecko urodzone w czasie małżeństwa pochodzi od męża matki (art. 62 k.r.o.).

Rodzice bez ślubu: uznanie dziecka

Jeżeli nie jesteście małżeństwem, ojciec biologiczny nie jest automatycznie ojcem prawnym. Staje się nim przez uznanie dziecka (erkenning). Uznania dokonuje się przed urzędnikiem stanu cywilnego albo u notariusza (art. 1:203 BW). Rząd holenderski wskazuje, że można to zrobić już w czasie ciąży albo przy zgłoszeniu urodzenia. Uznanie jest skuteczne od chwili jego dokonania, dlatego uznanie przed porodem daje dziecku prawnego ojca od pierwszego dnia.

Do uznania dziecka poniżej 16 lat potrzebna jest pisemna zgoda matki; może ona zostać wyrażona także przy sporządzaniu aktu uznania (art. 1:204 BW). Gdy matka odmawia, biologiczny ojciec może wystąpić do sądu o zgodę zastępczą. Ten temat opisujemy w artykule o zastępczej zgodzie na uznanie dziecka, a ogólne zasady i unieważnienie w tekście uznanie dziecka w Holandii.

Gdy ojciec ma polskie obywatelstwo, warunki uznania ocenia się co do zasady według prawa polskiego, a w akcie uznania wpisuje się zastosowane prawo (art. 10:95 BW). Zgodę matki ocenia się według prawa jej obywatelstwa. Zapytaj gminę z wyprzedzeniem, jakie dokumenty są potrzebne. Jeśli matka jest jeszcze żoną innego mężczyzny, to on może być z mocy prawa ojcem i uznanie nie będzie możliwe. Taka sytuacja wymaga porady przed porodem.

Władza rodzicielska (gezag) od pierwszego dnia

Prawne rodzicielstwo i władza rodzicielska (ouderlijk gezag), czyli prawo decydowania o leczeniu, szkole czy paszporcie, to dwie różne rzeczy. Ponieważ dziecko mieszka w Holandii, o władzy powstającej z mocy prawa decyduje prawo holenderskie (art. 16 konwencji haskiej z 1996 r.).

Małżeństwo lub zarejestrowany związek: rodzice wykonują władzę wspólnie przez cały czas trwania małżeństwa (art. 1:251 BW).
Uznanie od 1 stycznia 2023 r.: matka i osoba, która uznała dziecko, wykonują władzę wspólnie z mocy prawa (art. 1:251b BW). Nie trzeba już składać osobnego wniosku do sądu.
Wyjątki: matka ma władzę sama, jeśli przy uznaniu oboje oświadczyliście, że władzę wykonuje tylko matka, albo jeśli uznanie nastąpiło na podstawie zgody zastępczej sądu. Automatyczna wspólna władza nie powstaje też między innymi wtedy, gdy uznający wcześniej już miał władzę nad tym dzieckiem.
Uznanie przed 2023 r.: nie daje automatycznie władzy, nawet jeśli dziecko urodziło się w 2023 r. Wtedy rodzice wnoszą o wpis wspólnej władzy do rejestru władzy rodzicielskiej (art. 1:252 BW).

Bez uznania matka wykonuje władzę sama (art. 1:253b BW). Więcej o skutkach braku władzy piszemy w artykułach o władzy rodzicielskiej w Holandii i o informacjach o dziecku, gdy nie masz gezag.

Nazwisko dziecka: prawo holenderskie czy polskie

To miejsce, w którym polskie rodziny najczęściej się mylą. O tym, które prawo nazwisk obowiązuje, decyduje obywatelstwo dziecka, a nie miejsce urodzenia.

Dziecko ma wyłącznie polskie obywatelstwo: nazwisko i imiona określa prawo polskie (art. 10:19 BW). Holenderski urzędnik stosuje wtedy polskie przepisy. Według kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice mogą wskazać nazwisko jednego z nich albo nazwisko złożone z nazwiska matki i nazwiska ojca. Gdy nie złożą zgodnych oświadczeń, dziecko nosi nazwisko składające się z nazwiska matki i dołączonego do niego nazwiska ojca (art. 88 i 89 k.r.o.). Bez ustalenia ojcostwa dziecko nosi nazwisko matki.
Dziecko ma także obywatelstwo holenderskie: stosuje się prawo holenderskie, niezależnie od drugiego obywatelstwa (art. 10:20 BW). Rodzice wybierają wtedy wspólnie nazwisko jednego z nich albo, od 2024 r., nazwiska obojga w wybranej kolejności (art. 1:5 BW). Wybór składa się przed porodem, przy zgłoszeniu urodzenia albo przy uznaniu, zawsze razem w urzędzie. Bez wyboru dziecko małżonków otrzymuje nazwisko ojca, a dziecko rodziców bez ślubu nazwisko matki.

W obu systemach wybór dla pierwszego wspólnego dziecka zasadniczo wiąże kolejne dzieci tych samych rodziców. Zdecydujcie więc przed porodem. Szczegóły, w tym podwójne obywatelstwo i późniejsze zmiany, omawiamy w artykule podwójne nazwisko dziecka. Późniejszą zmianę przez Justis opisujemy w tekście o zmianie nazwiska dziecka.

Polska strona: transkrypcja, PESEL, paszport i dowód

Dziecko nabywa obywatelstwo polskie z mocy prawa, jeżeli co najmniej jeden z rodziców w dniu urodzenia dziecka był obywatelem polskim, bez względu na miejsce urodzenia (art. 14 ustawy o obywatelstwie polskim). Żeby dziecko otrzymało polskie dokumenty, potrzebne są jednak kolejne kroki.

1. Transkrypcja aktu urodzenia

Transkrypcja to wierne i dosłowne przeniesienie holenderskiego aktu urodzenia do polskiego rejestru stanu cywilnego (art. 104 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego). Wniosek składa się w dowolnym urzędzie stanu cywilnego w Polsce albo w konsulacie RP w Hadze, który przekazuje go do wybranego USC. Według strony konsulatu potrzebne są wniosek, oryginał holenderskiego aktu urodzenia z imionami i nazwiskami rodziców oraz tłumaczenie przysięgłe albo tłumaczenie konsula. Nie muszą przychodzić oboje rodzice; konsulat podaje opłatę 60 euro. Jeżeli małżeństwo rodziców nie jest zarejestrowane w Polsce, a jedno z nich nie ma polskiego aktu urodzenia, konsulat zaleca dołączenie aktu urodzenia tego rodzica; bez niego może nie być możliwe nadanie PESEL i wydanie paszportu.

2. PESEL

Dla dziecka urodzonego za granicą i niezameldowanego w Polsce polski akt urodzenia (po transkrypcji) jest warunkiem nadania numeru PESEL. Według konsulatu wniosek o PESEL składa się dopiero podczas wizyty paszportowej.

3. Paszport

Paszport dla dziecka można złożyć w konsulacie RP w Hadze, po umówieniu wizyty w systemie e-Konsulat. Potrzebna jest co do zasady zgoda obojga rodziców. Gdy jeden rodzic nie może przyjść, może przesłać zgodę z podpisem poświadczonym przez notariusza, wyrazić ją elektronicznie albo osobiście w innym organie paszportowym. Przy braku porozumienia zgodę zastępuje orzeczenie sądu rodzinnego. Więcej o wyjazdach z dzieckiem piszemy w tekście o wakacjach z dzieckiem i potrzebnych zgodach.

4. Dowód osobisty

Konsulat nie przyjmuje wniosków o dowód osobisty i go nie wydaje. Wniosek składa się w dowolnym urzędzie gminy w Polsce i tam się odbiera dokument.

Obywatelstwo i holenderski paszport

Holandia nie przyznaje obywatelstwa za samo urodzenie na jej terytorium. Dziecko jest Holendrem, jeżeli w chwili urodzenia ojciec lub matka mieli obywatelstwo holenderskie (art. 3 ust. 1 Rijkswet op het Nederlanderschap). Wyjątek dotyczy tak zwanego trzeciego pokolenia: dziecka, którego rodzic sam urodził się z rodzica mieszkającego wtedy w Holandii, jeżeli w chwili urodzenia dziecka i ono, i ten rodzic mają główne miejsce pobytu w Holandii (art. 3 ust. 3). Dziecko uznane po urodzeniu przez Holendra, zanim skończy siedem lat, również zostaje Holendrem (art. 4 ust. 2).

Praktyczny wniosek: dziecko dwojga Polaków urodzone w Holandii jest obywatelem Polski, a nie Holandii. Holenderski paszport przysługuje wyłącznie Holendrom (art. 9 Paspoortwet), więc takie dziecko podróżuje na polskim paszporcie. Jeśli jeden z rodziców jest Holendrem, dziecko może mieć oba obywatelstwa i oba paszporty.

Kinderbijslag, kindgebonden budget i ubezpieczenie zdrowotne

Po zgłoszeniu urodzenia SVB wysyła list z informacją, jak złożyć wniosek o zasiłek rodzinny (kinderbijslag). Jeśli otrzymujesz już zorgtoeslag lub huurtoeslag, dodatek zależny od dochodu (kindgebonden budget) przyznaje się automatycznie, o ile masz do niego prawo. Warunki, kwoty i koordynację z Polską opisujemy w artykule o kinderbijslag i kindgebonden budget oraz w przeglądzie toeslagen w 2026 r.

Dziecko trzeba zgłosić do ubezpieczyciela zdrowotnego (zorgverzekeraar) w ciągu czterech miesięcy od urodzenia. Ubezpieczenie obowiązuje wtedy od dnia urodzenia.

Przegląd: krok, miejsce, termin

Krok	Gdzie	Termin
Uznanie dziecka (rodzice bez ślubu) i ewentualny wybór nazwiska	Urząd stanu cywilnego w gminie albo notariusz	Najlepiej w czasie ciąży; najpóźniej przy zgłoszeniu urodzenia (później też możliwe)
Zgłoszenie urodzenia, akt urodzenia	Gmina, w której dziecko się urodziło	W ciągu 3 dni po dniu porodu (przedłużenie przy weekendzie lub święcie)
Wpis do BRP i numer BSN	Automatycznie po zgłoszeniu urodzenia	Bez osobnego terminu
Ubezpieczenie zdrowotne dziecka	Twój zorgverzekeraar	W ciągu 4 miesięcy od urodzenia
Kinderbijslag	SVB (list po zgłoszeniu urodzenia)	Po otrzymaniu listu z SVB
Transkrypcja aktu urodzenia	Konsulat RP w Hadze lub dowolny USC w Polsce	Brak ustawowego terminu; potrzebna przed PESEL i paszportem
Paszport i PESEL	Konsulat RP w Hadze (wizyta przez e-Konsulat)	Po transkrypcji
Dowód osobisty (opcjonalnie)	Dowolny urząd gminy w Polsce	Wniosek i odbiór tylko podczas pobytu w Polsce

Przykład hipotetyczny

Przykład hipotetyczny: Kasia i Tomek, oboje z polskim obywatelstwem, mieszkają w Eindhoven i nie są małżeństwem. W siódmym miesiącu ciąży idą razem do gminy, gdzie Tomek uznaje nienarodzone dziecko, a Kasia wyraża zgodę na miejscu. Ponieważ dziecko będzie miało tylko polskie obywatelstwo, urzędnik pyta o nazwisko według prawa polskiego; rodzice wybierają nazwisko Tomka. Córka rodzi się w czwartek w szpitalu w Veldhoven. Tomek zgłasza urodzenie w poniedziałek w gminie Veldhoven, bo termin kończący się w niedzielę przesuwa się na dzień roboczy. Od tej chwili oboje mają wspólną władzę rodzicielską. Potem zgłaszają córkę do ubezpieczyciela, odpowiadają na list z SVB, składają w konsulacie wniosek o transkrypcję, a paszport i PESEL załatwiają podczas wizyty paszportowej.

Przykład jest wymyślony i pokazuje tylko kolejność kroków; w prawdziwej sprawie liczą się szczegóły.

Najczęstsze pytania

Ile mam czasu na zgłoszenie urodzenia w Holandii?

Trzy dni po dniu porodu; dzień porodu się nie liczy. Gdy termin kończy się w weekend lub święto, przesuwa się na kolejny dzień roboczy. Zgłoszenie po terminie urzędnik przekazuje do prokuratury, co może skończyć się grzywną.

Czy ojciec bez ślubu jest automatycznie wpisany jako ojciec?

Nie. Bez małżeństwa lub zarejestrowanego związku ojciec musi uznać dziecko w gminie albo u notariusza. Można to zrobić w czasie ciąży, przy zgłoszeniu urodzenia albo później. Do uznania dziecka poniżej 16 lat potrzebna jest zgoda matki.

Czy po uznaniu ojciec ma władzę rodzicielską?

Przy uznaniu dokonanym od 1 stycznia 2023 r. matka i uznający mają co do zasady wspólną władzę z mocy prawa. Wyjątki dotyczą między innymi oświadczenia, że władzę ma tylko matka, oraz uznania na podstawie zgody zastępczej sądu. Uznanie sprzed 2023 r. nie daje władzy automatycznie.

Jakie nazwisko dostanie dziecko dwojga Polaków urodzone w Holandii?

Dla dziecka wyłącznie z polskim obywatelstwem obowiązuje polskie prawo nazwisk. Rodzice mogą wskazać nazwisko jednego z nich albo nazwisko złożone z nazwisk matki i ojca. Bez zgodnych oświadczeń dziecko nosi nazwisko matki z dołączonym nazwiskiem ojca.

Czy dziecko urodzone w Holandii może dostać holenderski paszport?

Tylko wtedy, gdy ma obywatelstwo holenderskie, na przykład dlatego, że jeden z rodziców jest Holendrem. Samo urodzenie w Holandii nie daje obywatelstwa. Dziecko dwojga Polaków otrzymuje polski paszport w konsulacie RP.

Jak dziecko urodzone w Holandii otrzyma PESEL?

Najpierw trzeba dokonać transkrypcji holenderskiego aktu urodzenia do polskiego rejestru, w konsulacie lub w USC w Polsce. Wniosek o PESEL składa się następnie podczas wizyty paszportowej w konsulacie.