agencję pracy – co jest dozwolone?
Potrącenia od wynagrodzenia przez agencję pracy to jeden z najczęstszych problemów, z jakim spotykają się polscy pracownicy tymczasowi w Holandii. Co miesiąc z Twojego wynagrodzenia znikają kwoty za zakwaterowanie, transport, ubezpieczenie zdrowotne, odzież roboczą, a czasem nawet za korzystanie z roweru czy pościeli. Czy agencja pracy ma do tego prawo? W wielu przypadkach odpowiedź brzmi: nie. W tym artykule wyjaśniamy, jakie potrącenia od wynagrodzenia przez agencję pracy są dozwolone, jakie są nielegalne i co możesz zrobić, aby odzyskać niesłusznie potrącone pieniądze.
Jakie zasady obowiązują przy potrąceniach od
wynagrodzenia?
Holenderskie prawo pracy ściśle reguluje, kiedy i ile pracodawca może potrącić z wynagrodzenia pracownika. Podstawową zasadą jest to, że pracownik musi zawsze otrzymać co najmniej ustawowe wynagrodzenie minimalne netto. Oznacza to, że
potrącenia od wynagrodzenia przez agencję pracy nie mogą spowodować, że Twoja
wypłata spadnie poniżej tego minimum. Ta zasada jest bezwzględna i nie można się od niej odejść nawet za pisemną zgodą pracownika. Ponadto każde potrącenie musi mieć podstawę prawną. Agencja pracy nie może po
prostu zdecydować, że będzie potrącać kwoty z Twojego wynagrodzenia bez Twojej
wyraźnej pisemnej zgody. Zgoda ta musi być dobrowolna i konkretna, co oznacza, że musisz wiedzieć, na co się zgadzasz, ile będzie potrącane i za jaki okres.
Potrącenia za zakwaterowanie – co jest dozwolone?
Jednym z najczęstszych rodzajów potrąceń od wynagrodzenia przez agencję pracy są potrącenia za zakwaterowanie. Wiele agencji oferuje pracownikom tymczasowym mieszkanie i potrąca koszty najmu bezpośrednio z wynagrodzenia. Jest to dozwolone, ale tylko pod pewnymi warunkami.
Przede wszystkim potrącenie za zakwaterowanie nie może przekroczyć 25 procent
wynagrodzenia minimalnego brutto. To jest maksymalna kwota, jaką agencja może potrącić za wynajem mieszkania. Ponadto zakwaterowanie musi spełniać określone normy jakościowe. Jeśli agencja posiada certyfikat SNF (Stichting Normering Flexwonen), mieszkanie powinno spełniać normy dotyczące powierzchni, wyposażenia i bezpieczeństwa. Jeśli mieszkanie nie spełnia tych norm, potrącenie może być uznane za nielegalne.
Kiedy potrącenie za zakwaterowanie jest nielegalne?
Potrącenie za zakwaterowanie jest nielegalne w kilku sytuacjach. Po pierwsze, gdy
kwota potrącenia jest wyższa niż dozwolone 25 procent wynagrodzenia minimalnego
brutto. Po drugie, gdy nie wyraziłeś na to pisemnej zgody. Po trzecie, gdy mieszkanie
3
nie spełnia podstawowych norm jakościowych. W praktyce zdarza się, że agencje pracy
pobierają za małe pokoje dzielone z kilkoma osobami kwoty, które znacznie
przekraczają rynkową wartość takiego zakwaterowania. To jest niedozwolone.
Potrącenia za transport
Kolejnym częstym rodzajem potrąceń od wynagrodzenia przez agencję pracy są koszty transportu do i z miejsca pracy. Agencje często organizują transport busami i potrącają za to określone kwoty. Zasady są tutaj podobne jak przy zakwaterowaniu: potrącenie musi mieć Twoją pisemną zgodę, kwota musi być rozsądna i nie może spowodować, że Twoje wynagrodzenie spadnie poniżej minimum.
Ważne jest też to, że jeśli układ zbiorowy pracy (CAO) przewiduje zwrot kosztów
podróży, agencja nie może jednocześnie potrącać za transport. W wielu przypadkach
pracownicy tymczasowi mają prawo do zwrotu kosztów dojazdu na podstawie CAO ABU
lub NBBU. Sprawdź, czy Twoja agencja prawidłowo rozlicza te koszty.
Potrącenia za ubezpieczenie zdrowotne
W Holandii każdy mieszkaniec jest zobowiązany do posiadania podstawowego
ubezpieczenia zdrowotnego (basisverzekering). Wiele agencji pracy oferuje zbiorowe ubezpieczenie zdrowotne i potrąca składki z wynagrodzenia. Jest to dozwolone, pod
warunkiem że wyraziłeś na to zgodę i że kwota potrącenia odpowiada rzeczywistej
składce ubezpieczeniowej. Problem pojawia się, gdy agencja potrąca więcej niż wynosi rzeczywista składka.
Niektóre agencje naliczają dodatkowe opłaty administracyjne lub oferują droższe
pakiety ubezpieczeniowe, niż jest to konieczne. Masz prawo samodzielnie wybrać
ubezpieczyciela zdrowotnego i w takim przypadku agencja nie może potrącać za
ubezpieczenie z Twojego wynagrodzenia.
Potrącenia za odzież roboczą i narzędzia
Niektóre agencje potrącają z wynagrodzenia koszty odzieży roboczej, butów
ochronnych czy narzędzi. Zgodnie z holenderskim prawem pracy pracodawca jest zobowiązany do zapewnienia pracownikowi niezbędnych środków ochrony osobistej na własny koszt. Oznacza to, że potrącenia za obowiązkową odzież ochronną, kaski, buty ochronne czy rękawice są nielegalne. Pracodawca nie może przenosić tych kosztów na pracownika. Inaczej może być w przypadku odzieży firmowej, która nie pełni funkcji ochronnej. Ale
nawet wtedy potrącenie wymaga pisemnej zgody pracownika i nie może powodować
spadku wynagrodzenia poniżej minimum.
Inne częste potrącenia
4
Oprócz wymienionych potrąceń od wynagrodzenia przez agencję pracy, w praktyce
spotykamy się z wieloma innymi rodzajami potrąceń, które bywają problematyczne.
Potrącenia za kaucję
Niektóre agencje pobierają kaucję za klucze do mieszkania, za sprzęt roboczy lub inne przedmioty. Potrącenie kaucji z wynagrodzenia jest dozwolone tylko za pisemną zgodą i pod warunkiem, że kaucja zostanie zwrócona po zakończeniu pracy. Jeśli agencja nie zwraca kaucji bez uzasadnionej przyczyny, masz prawo ją odzyskać.
Potrącenia za pościel i wyposażenie mieszkania
Potrącenia za pościel, ręczniki czy naczynia kuchenne w mieszkaniu zapewnianym
przez agencję nie powinny być doliczane do kosztów najmu, jeśli przekraczają to razem z czynszem limit 25 procent wynagrodzenia minimalnego. W praktyce agencje często rozbijają opłaty na wiele pozycji, aby obejść ten limit. Takie postępowanie jest niedozwolone.
Potrącenia za szkolenia
Jeśli agencja wymaga od Ciebie odbycia szkolenia niezbędnego do wykonywania pracy, koszty tego szkolenia co do zasady ponosi pracodawca. Potrącanie kosztów obowiązkowych szkoleń z wynagrodzenia pracownika jest niezgodne z prawem. Inaczej może być w przypadku szkoleń, które wybierasz dobrowolnie i które nie są wymagane do wykonywania pracy.
Jak sprawdzić, czy potrącenia są legalne?
Aby sprawdzić, czy potrącenia od wynagrodzenia przez agencję pracy są legalne, warto podjąć kilka kroków. Po pierwsze, dokładnie przeanalizuj swój pasek wynagrodzeń (loonstrook). Sprawdź, jakie kwoty są potrącane i za co. Po drugie, porównaj te kwoty z Twoją umową o pracę i ewentualnymi aneksami. Każde potrącenie powinno mieć podstawę w pisemnej umowie. Po trzecie, sprawdź, czy po wszystkich potrąceniach otrzymujesz co najmniej wynagrodzenie minimalne netto.
Jeśli masz wątpliwości, czy potrącenia są legalne, skonsultuj się z prawnikiem
specjalizującym się w prawie pracy. W naszej kancelarii mamy wieloletnie
doświadczenie w pomocy polskim pracownikom tymczasowym i możemy szybko
ocenić, czy Twoja agencja pracy postępuje zgodnie z prawem.
Co możesz zrobić, jeśli potrącenia są nielegalne?
Jeśli okaże się, że potrącenia od wynagrodzenia przez agencję pracy są nielegalne, masz prawo do odzyskania niesłusznie potrąconych kwot. Oto kroki, które możesz podjąć.
Krok 1: Zbierz dokumenty
5
Zgromadź wszystkie paski wynagrodzeń, umowę o pracę, ewentualne aneksy i
korespondencję z agencją. Te dokumenty stanowią podstawę Twojego roszczenia.
Krok 2: Pisemne wezwanie do zapłaty
Wyślij do agencji pisemne wezwanie do zwrotu niesłusznie potrąconych kwot. W piśmie wskaż, jakie potrącenia uważasz za nielegalne i dlaczego, oraz podaj kwotę, której żądasz. Wyznacz rozsądny termin na odpowiedź, na przykład dwa tygodnie.
Krok 3: Skonsultuj się z prawnikiem
Jeśli agencja nie reaguje na Twoje wezwanie lub odmawia zwrotu, skonsultuj się z prawnikiem. Prawnik może w Twoim imieniu prowadzić dalszą korespondencję z agencją i w razie potrzeby wszcząć postępowanie sądowe. Warto wiedzieć, że w wielu
przypadkach oprócz zwrotu samych potrąceń możesz domagać się również
ustawowego podwyższenia (wettelijke verhoging), które może wynieść nawet 50
procent zaległego wynagrodzenia.
Praktyczne przykłady nielegalnych potrąceń
Aby lepiej zrozumieć, kiedy potrącenia od wynagrodzenia przez agencję pracy są
nielegalne, warto przyjrzeć się kilku typowym sytuacjom z praktyki. Pracownik
tymczasowy z Polski zarabiał minimalne wynagrodzenie i pracował w firmie
logistycznej. Agencja potrącała z jego wynagrodzenia 400 euro miesięcznie za zakwaterowanie, 50 euro za transport, 30 euro za pościel i 120 euro za ubezpieczenie zdrowotne. Łączne potrącenia wynosiły 600 euro, co powodowało, że jego wynagrodzenie netto spadało poniżej ustawowego minimum. Po interwencji prawnika okazało się, że potrącenia za zakwaterowanie przekraczały limit 25 procent, potrącenie za pościel nie miało podstawy prawnej, a ubezpieczenie zdrowotne było droższe niż dostępne alternatywy na rynku. Pracownik odzyskał ponad 8000 euro zaległego wynagrodzenia za okres dwóch lat, powiększone o ustawowe podwyższenie.
Inny typowy przypadek dotyczy pracowników, którym agencja potrąca za odzież
roboczą i buty ochronne. Pracownik w firmie budowlanej płacił 15 euro tygodniowo za wynajem butów ochronnych i kamizelki odblaskowej. Po roku pracy zapłacił łącznie ponad 750 euro za sprzęt, który pracodawca jest zobowiązany zapewnić bezpłatnie. Po zgłoszeniu sprawy do prawnika, agencja została zmuszona do zwrotu tych kwot wraz z ustawowym podwyższeniem.
Rola Inspektoratu Pracy przy nielegalnych potrąceniach
Holenderski Inspektorat Pracy (Nederlandse Arbeidsinspectie) aktywnie kontroluje
agencje pracy pod kątem przestrzegania przepisów o wynagrodzeniu minimalnym i
potrąceniach. Inspektorat może przeprowadzać kontrole z własnej inicjatywy lub na podstawie skarg pracowników. Zgłoszenie skargi do Inspektoratu jest bezpłatne i może być anonimowe. Jeśli Inspektorat stwierdzi naruszenia, może nałożyć na agencję kary
administracyjne w wysokości kilku tysięcy euro za każdego poszkodowanego
pracownika.
6
Złożenie skargi do Inspektoratu Pracy nie zastępuje indywidualnego dochodzenia
roszczeń, ale stanowi dodatkowe narzędzie, które może pomóc w rozwiązaniu
problemu. Kontrola Inspektoratu wywiera presję na agencję i może skłonić ją do dobrowolnego zwrotu niesłusznie potrąconych kwot. Ponadto dokumentacja z kontroli
Inspektoratu może stanowić dodatkowy dowód w Twojej indywidualnej sprawie
sądowej.
Potrącenia a inlenersbeloning
Jako pracownik tymczasowy masz prawo do wynagrodzenia na poziomie pracowników
stałych firmy, do której jesteś oddelegowany, zgodnie z zasadą inlenersbeloning.
Oznacza to, że jeśli stali pracownicy firmy otrzymują wyższe wynagrodzenie niż
minimalne, Ty również powinieneś je otrzymywać. Agencja nie może stosować wysokich
potrąceń, które w efekcie obniżają Twoje wynagrodzenie poniżej poziomu
inlenersbeloning. Sprawdzenie, czy agencja prawidłowo stosuje inlenersbeloning, jest często kluczowe przy ocenie legalności potrąceń od wynagrodzenia. W praktyce okazuje się, że wiele agencji nie stosuje prawidłowo inlenersbeloning, co w
połączeniu z nielegalnymi potrąceniami prowadzi do znacznego zaniżenia
wynagrodzenia pracowników tymczasowych. Prawnik specjalizujący się w prawie pracy może przeanalizować Twoją sytuację i ustalić, czy oprócz zwrotu nielegalnych potrąceń przysługuje Ci również wyrównanie wynagrodzenia do poziomu inlenersbeloning.
Ustawowe podwyższenie – dodatkowe 50 procent
Jeśli agencja pracy bezprawnie potrąciła kwoty z Twojego wynagrodzenia, w istocie nie wypłaciła Ci pełnego wynagrodzenia. Holenderskie prawo przewiduje w takiej sytuacji ustawowe podwyższenie na podstawie art. 7:625 Kodeksu Cywilnego. Podwyższenie to może wynieść maksymalnie 50 procent zaległego wynagrodzenia i stanowi rodzaj kary dla pracodawcy za nieterminową lub niepełną wypłatę. W połączeniu z odsetkami ustawowymi kwota do odzyskania może być znacząca.
Przedawnienie roszczeń
Roszczenia o zwrot niesłusznie potrąconych kwot przedawniają się po pięciu latach.
Oznacza to, że możesz domagać się zwrotu potrąceń dokonanych w ciągu ostatnich
pięciu lat. Nie czekaj jednak zbyt długo z podjęciem działań, ponieważ im więcej czasu minie, tym trudniej może być zgromadzić niezbędne dowody.
Potrącenia a system rezerwacji (reserveringen)
Wiele agencji pracy stosuje system rezerwacji, w którym część wynagrodzenia brutto jest odkładana na specjalne konto. Rezerwacje obejmują zazwyczaj dodatek wakacyjny, wynagrodzenie za dni urlopowe i dni świąteczne. Problem polega na tym, że niektóre agencje traktują rezerwacje jako dodatkowe potrącenia, co powoduje, że pracownik otrzymuje na rękę znacznie mniej niż powinien. Sprawdź na swoim pasku wynagrodzeń,
7
czy rezerwacje są naliczane prawidłowo i czy są wypłacane w odpowiednich terminach.
Przy zakończeniu umowy wszystkie zarezerwowane kwoty powinny być wypłacone w
ramach rozliczenia końcowego.
Bezpłatna pomoc prawna
Wiele osób rezygnuje z dochodzenia swoich praw, obawiając się kosztów prawnika.
Warto wiedzieć, że jeśli Twoje dochody są ograniczone, możesz ubiegać się o
dofinansowaną pomoc prawną (toevoeging) za pośrednictwem Rady Pomocy Prawnej
(Raad voor Rechtsbijstand). W takim przypadku koszty prawnika pokrywa w większości rząd holenderski, a Ty płacisz jedynie niewielką opłatę własną. W naszej kancelarii regularnie pomagamy polskim pracownikom na tej podstawie.
Nie zgadzaj się na nielegalne potrącenia
Potrącenia od wynagrodzenia przez agencję pracy to poważny problem, który dotyka tysięcy polskich pracowników tymczasowych w Holandii. Nie musisz się z tym godzić.
Prawo jest po Twojej stronie i z odpowiednią pomocą prawną możesz odzyskać
niesłusznie potrącone pieniądze, często powiększone o ustawowe podwyższenie. Masz wątpliwości co do potrąceń z Twojego wynagrodzenia? Skontaktuj się z nami w celu bezpłatnej i niezobowiązującej konsultacji. Nasi prawnicy specjalizują się w prawie
Najczęściej zadawane pytania – potrącenia od wynagrodzenia
pracy i mają wieloletnie doświadczenie w pomaganiu polskim pracownikom
tymczasowym w Holandii. Ocenimy Twoją sytuację i doradzimy, jakie kroki podjąć.
Powyżej przedstawiliśmy najważniejsze informacje. Jeśli potrzebujesz pomocy prawnej, skontaktuj się z nami.
