Potrzebujesz szybkiej pomocy?

27 września, 2026

Błąd medyczny przy porodzie w Holandii: prawa matki i dziecka

Poród to jedno z najważniejszych wydarzeń w życiu, a lekarze i położne muszą w tym czasie działać ze szczególną starannością. Gdy popełnią błąd, skutki mogą dotknąć zarówno matkę, jak i dziecko, czasem na całe życie. Błąd medyczny przy porodzie może uzasadniać odszkodowanie, ale sprawa wymaga rzetelnej oceny medycznej i pilnowania terminów. Wyjaśniamy, kiedy mówimy o błędzie, kto odpowiada, jakie prawa ma matka i dziecko oraz kiedy roszczenie się przedawnia.

Autor: mr. Onur Arslan, adwokat – szkody osobowe (rejestr dziedzin prawa NOvA). Ostatnia aktualizacja: 27 września 2026 r. Stan prawny opisany w artykule: 27 września 2026 r.; przy sprawach indywidualnych sprawdź aktualne przepisy albo skontaktuj się z kancelarią.

W skrócie

Błąd zachodzi, gdy lekarz, położna (verloskundige) lub pielęgniarka nie działa tak, jak rozsądnie kompetentny świadczeniodawca, a z tego powodu powstaje szkoda.
Szpital odpowiada za błędy popełnione na jego terenie, także gdy nie był stroną umowy o leczenie; samodzielna położna odpowiada sama.
Odszkodowania mogą dochodzić matka i dziecko, a rodzice mogą żądać zwrotu kosztów poniesionych na dziecko.
Matka ma pięć lat od dnia, w którym faktycznie dowiedziała się o szkodzie i osobie odpowiedzialnej.
Dziecko, które było małoletnie w chwili tej wiedzy, ma co najmniej pięć lat od osiągnięcia pełnoletności, czyli zwykle do 23. urodzin.

Kiedy mówimy o błędzie przy porodzie

Pomoc położnicza (verloskundige bijstand) jest w Holandii objęta przepisami o umowie o leczenie (WGBO) w Kodeksie cywilnym (art. 7:446 ust. 2 BW). Świadczeniodawca musi zachować staranność dobrego świadczeniodawcy i działać zgodnie ze standardem zawodowym oraz standardami jakości (art. 7:453 BW). Błąd medyczny przy porodzie zachodzi więc wtedy, gdy lekarz, położna albo pielęgniarka odchodzi od tego standardu, a z tego powodu powstaje szkoda.

W praktyce chodzi na przykład o sytuacje, w których za późno rozpoznano objawy powikłań, za późno wykonano interwencję (cesarskie cięcie, próżnociąg, kleszcze), podano zły lek lub złą dawkę albo niewystarczająco monitorowano tętno i stan dziecka. Sam ciężki przebieg porodu albo powikłanie nie oznacza jednak jeszcze błędu. Rozróżnienie to wyjaśniamy w tekście Błąd medyczny czy powikłanie.

Najczęstsze sytuacje w ciąży, przy porodzie i po nim

Spóźniona reakcja na powikłania, na przykład przy zagrażającym niedotlenieniu płodu (foetale nood) albo zatrzymaniu postępu porodu. Za późna interwencja może prowadzić do uszkodzenia mózgu dziecka.
Błędna interpretacja zapisu KTG (CTG), czyli niezauważenie nieprawidłowego rytmu serca dziecka.
Nieprawidłowe użycie próżnociągu lub kleszczy, które może spowodować uraz czaszki lub krwawienie do mózgu.
Niewystarczająca opieka po porodzie, gdy krwotok lub zakażenie u matki zostają rozpoznane albo leczone za późno.
Złe przekazanie informacji między położną a szpitalem albo między lekarzami.

Każda z tych sytuacji wymaga porównania tego, co się stało, z tym, co w danym momencie przewidywały obowiązujące wytyczne i protokoły.

Szkoda u matki i u dziecka

U matki mogą to być krwotoki i zakażenia po niewystarczającej opiece, uszkodzenie pęcherza, dna miednicy lub nerwów, a także zespół stresu pourazowego lub depresja po traumatycznym porodzie. U dziecka błąd może skutkować uszkodzeniem mózgu lub porażeniem mózgowym (cerebrale parese) po niedotlenieniu, złamaniami i innymi urazami fizycznymi albo opóźnieniem rozwoju.

Każda z tych osób ma własne roszczenie. Dziecko jest samodzielnym poszkodowanym; w jego imieniu działają rodzice jako przedstawiciele ustawowi. O szkodach psychicznych po zdarzeniu medycznym piszemy także w tekście PTSD i uraz psychiczny, a o szczególnej sytuacji dzieci w tekście odszkodowanie dla dziecka w Holandii.

Kto odpowiada za błąd przy porodzie

To zależy od tego, kto popełnił błąd i pod czyją odpowiedzialnością odbywała się opieka:

Sytuacja	Kto odpowiada	Podstawa
Poród w szpitalu, błąd lekarza, położnej lub pielęgniarki szpitala	Szpital	Umowa o leczenie; szpital odpowiada także wtedy, gdy formalnie nie był stroną umowy (art. 7:462 BW)
Poród domowy lub opieka samodzielnej praktyki położnej	Położna lub jej praktyka	Umowa o leczenie (art. 7:446 i 7:453 BW)
Błąd przy przekazaniu opieki z praktyki do szpitala	Możliwa odpowiedzialność obu stron	Zależnie od tego, kto i kiedy odpowiadał za opiekę

Dlatego kluczowe jest ustalenie, kto dokładnie sprawował opiekę w chwili błędu. Wynika to z dokumentacji medycznej i protokołów obowiązujących w tym czasie.

Dowody i ocena medyczna

W sprawach o błąd przy porodzie podstawą jest ocena medyczna. Doradca medyczny sprawdza, czy były sygnały powikłań, które należało wcześniej rozpoznać, czy interwencja nastąpiła na czas i czy opieka odpowiadała standardowi zawodowemu. Ocenia też związek przyczynowy: czy prawidłowe działanie zmieniłoby wynik. Więcej na ten temat piszemy w tekście o związku przyczynowym.

Zażądaj pełnej dokumentacji ze szpitala i od praktyki położnej, łącznie z zapisami KTG, partogramem i notatkami z przekazania opieki. Masz prawo do wglądu i kopii (art. 7:456 BW), a dokumentacja jest przechowywana co do zasady przez 20 lat od ostatniej zmiany (art. 7:454 ust. 3 BW). Świadczeniodawca musi też niezwłocznie poinformować pacjentkę o incydencie, który ma lub może mieć odczuwalne skutki, i odnotować go w dokumentacji (art. 10 ust. 3 Wkkgz).

Co zrobić, gdy podejrzewasz błąd medyczny przy porodzie

Zapisz jak najszybciej przebieg porodu: godziny, kto był obecny, co mówiono i jakie decyzje podjęto.
Zażądaj na piśmie pełnej dokumentacji matki i dziecka ze szpitala oraz od praktyki położnej.
Zleć niezależnemu doradcy medycznemu ocenę, czy opieka odbiegała od standardu zawodowego i czy miało to wpływ na skutki.
Jeżeli ocena to potwierdza, wyślij uzasadnione pismo o odpowiedzialności (aansprakelijkstelling) do szpitala lub położnej.
Zbieraj dokumenty wszystkich kosztów i strat, także przyszłej opieki nad dzieckiem.

Kolejność ma znaczenie: bez oceny medycznej trudno wykazać, że doszło do błędu i że to on spowodował szkodę.

Jakie odszkodowanie przysługuje matce, dziecku i rodzicom

Jeżeli szkoda wynika z błędu, odszkodowania mogą dochodzić zarówno matka, jak i dziecko. Mogą one obejmować:

koszty leczenia, także przyszłej opieki i rehabilitacji, nieobjęte ubezpieczeniem zdrowotnym;
utracony dochód, w tym rodzica, który musi ograniczyć pracę;
koszty środków pomocniczych, dojazdów i przystosowania mieszkania;
koszty opieki i wsparcia dla dziecka;
zadośćuczynienie (smartengeld) za ból, cierpienie i utratę radości życia.

Przy trwałym uszczerbku dziecka szkoda może obejmować całe życie, w tym utratę przyszłych zarobków i wieloletnią opiekę. Rodzice mogą też żądać zwrotu kosztów, które ponieśli na rzecz dziecka, o ile nie pokryło ich ubezpieczenie (art. 6:107 ust. 1 lit. a BW). Jeżeli dziecko doznało poważnego i trwałego uszczerbku, rodzice jako bliscy mogą ponadto otrzymać zryczałtowaną kwotę za krzywdę bliskich (affectieschade), ustaloną w rozporządzeniu (art. 6:107 ust. 1 lit. b i ust. 2 BW). Jak ustala się zadośćuczynienie, opisujemy w tekście o smartengeld w Holandii.

Przedawnienie: inne terminy dla matki i dla dziecka

Roszczenie o odszkodowanie za uszczerbek na zdrowiu przedawnia się po pięciu latach od dnia następującego po dniu, w którym poszkodowany faktycznie dowiedział się zarówno o szkodzie, jak i o osobie za nią odpowiedzialnej (art. 3:310 ust. 5 BW). Decyduje rzeczywista wiedza, a nie to, co można było podejrzewać. Przy szkodzie osobowej nie obowiązuje ogólny termin 20 lat od zdarzenia.

Dla dziecka przepis zawiera szczególną zasadę: jeżeli poszkodowany był małoletni w dniu, w którym szkoda i osoba odpowiedzialna stały się znane, roszczenie przedawnia się dopiero po pięciu latach od dnia następującego po dniu osiągnięcia pełnoletności. W praktyce dziecko z urazem okołoporodowym może więc dochodzić roszczenia co najmniej do 23. urodzin.

Kto	Termin	Początek biegu
Matka	5 lat	Dzień po faktycznym poznaniu szkody i osoby odpowiedzialnej
Dziecko małoletnie w chwili tej wiedzy	5 lat	Dzień po 18. urodzinach

Nie odkładaj jednak sprawy dziecka na później: dowody, świadkowie i dokumentacja z czasem tracą wartość. Bieg przedawnienia przerywa między innymi pisemne wezwanie lub jednoznaczne zastrzeżenie prawa do odszkodowania (art. 3:317 BW); sama skarga do szpitala tego nie robi. Szczegóły opisujemy w tekście o przedawnieniu błędu medycznego.

Skarga, tuchtrecht i uznanie tego, co się stało

Wielu rodziców po nieudanym porodzie odczuwa bezsilność, smutek albo poczucie winy. Obok pieniędzy często równie ważne jest wyjaśnienie, co poszło źle. Możesz złożyć skargę w szpitalu lub praktyce na podstawie Wkkgz; odpowiedź należy się w ciągu sześciu tygodni, z możliwością przedłużenia o cztery. Lekarze i położne są wpisani do rejestru BIG, więc możesz też złożyć skargę do sądu dyscyplinarnego (tuchtcollege), który nie przyznaje jednak odszkodowania. Odszkodowania dochodzi się drogą cywilną, po piśmie o odpowiedzialności (aansprakelijkstelling) do szpitala lub położnej.

Przykład ilustracyjny

Podczas porodu w szpitalu zapis KTG przez dłuższy czas wskazuje nieprawidłowy rytm serca dziecka, ale decyzja o cesarskim cięciu zapada późno. Dziecko rodzi się z objawami niedotlenienia, a po kilku latach okazuje się, że ma trwałe opóźnienie rozwoju. Rodzice żądają pełnej dokumentacji, łącznie z zapisem KTG, i zlecają ocenę niezależnemu doradcy medycznemu. Roszczenie dziecka nie jest przedawnione, a roszczenie matki zależy od tego, kiedy faktycznie dowiedziała się o szkodzie i o odpowiedzialności szpitala. To przykład fikcyjny, bez oceny szans konkretnej sprawy.

Najczęstsze błędy

Pierwszy błąd to przekonanie, że skoro dziecko ma czas do 23. urodzin, można długo czekać; tymczasem termin matki biegnie osobno. Drugi to poprzestanie na rozmowie ze szpitalem bez zażądania pełnej dokumentacji z zapisami KTG. Trzeci to założenie, że skarga lub postępowanie dyscyplinarne zastąpią roszczenie o odszkodowanie. Czwarty to pominięcie kosztów ponoszonych przez rodziców. Piąty to ocena sprawy bez niezależnej opinii medycznej, bo błąd medyczny przy porodzie trzeba wykazać także w zakresie związku przyczynowego.

Gdzie sprawdzić oficjalne informacje

Najczęstsze pytania

Kiedy powikłanie przy porodzie jest błędem medycznym?

Gdy lekarz, położna lub pielęgniarka nie działali zgodnie ze standardem zawodowym, na przykład za późno zareagowali na nieprawidłowy zapis KTG, i z tego powodu powstała szkoda. Samo powikłanie nie wystarcza.

Kto płaci odszkodowanie za błąd przy porodzie w szpitalu?

Co do zasady szpital, także za błędy swoich lekarzy, położnych i pielęgniarek, nawet gdy formalnie nie był stroną umowy o leczenie. Samodzielna położna odpowiada sama.

Do kiedy dziecko może dochodzić odszkodowania?

Jeżeli dziecko było małoletnie, gdy szkoda i osoba odpowiedzialna stały się znane, roszczenie przedawnia się po pięciu latach od dnia następującego po 18. urodzinach, czyli zwykle do 23. urodzin.

Ile czasu ma matka?

Pięć lat od dnia następującego po dniu, w którym faktycznie dowiedziała się o szkodzie i osobie odpowiedzialnej. Termin biegnie niezależnie od terminu dziecka.

Czy rodzice mogą dostać odszkodowanie za własne koszty?

Tak. Mogą żądać zwrotu kosztów poniesionych na dziecko, niepokrytych przez ubezpieczenie. Przy poważnym i trwałym uszczerbku dziecka mogą też otrzymać zryczałtowaną kwotę za krzywdę bliskich (affectieschade).

Powiązane artykuły

Kiedy skorzystać z pomocy prawnej

Pomoc ma sens, gdy podejrzewasz, że uraz matki lub dziecka wynika z błędu, gdy szpital nie udziela jasnych wyjaśnień albo gdy trzeba zabezpieczyć dokumentację i terminy. Sprawy o błąd medyczny przy porodzie należą do najbardziej złożonych, bo łączą ocenę medyczną z prawną. Rozsądne koszty ustalenia szkody i odpowiedzialności oraz pomocy pozasądowej ponosi strona odpowiedzialna, gdy jej odpowiedzialność zostanie ustalona (art. 6:96 ust. 2 BW); zanim to nastąpi, zwrot nie jest pewny, dlatego koszty warto omówić z góry. Wszystkie sprawy o szkody osobowe znajdziesz na stronie urazy w Holandii i odszkodowanie, a swoją sytuację możesz opisać przez formularz kontaktowy.

Podsumowanie

Błąd medyczny przy porodzie daje prawo do odszkodowania, gdy świadczeniodawca odszedł od standardu zawodowego, a szkoda z tego wynika. Za błędy personelu szpitala odpowiada szpital, za samodzielną opiekę położna. Matka i dziecko mają własne roszczenia i różne terminy: matka pięć lat od faktycznej wiedzy, dziecko co najmniej do 23. urodzin. Zabezpiecz dokumentację z zapisami KTG, zleć niezależną ocenę medyczną i przerywaj przedawnienie na piśmie.

O autorze

Mr. Onur Arslan — adwokat w Rotterdamie, w zawodzie od 2009 roku, założyciel kancelarii Arslan & Arslan Advocaten (27 adwokatów i 10 prawników w sześciu biurach w Holandii). W rejestrze dziedzin prawa Holenderskiej Izby Adwokackiej (NOvA) ma zarejestrowane prawo pracy oraz szkody osobowe; jest też ekspertem rejestru NIVRE (NIVRE-RE) w zakresie szkód osobowych. Odpowiada merytorycznie za treści z zakresu odszkodowań za szkody osobowe publikowane przez kancelarię — po polsku i niderlandzku.

Profil i rejestracje · Kontakt z kancelarią