Potrzebujesz szybkiej pomocy?

3 października, 2026

Holenderski rozwód w Polsce: uznanie, transkrypcja i wpis w USC

Ostatnia aktualizacja treści: 3 października 2026 r. Artykuł opisuje stan prawny na ten dzień; w sprawie indywidualnej sprawdź aktualne przepisy.

Autor: mr. Onur Arslan, adwokat od 2009 r. Sprawy rodzinne w kancelarii prowadzi m.in. mr. Öznur Batur, adwokat od 2012 r., wpisana do rejestru dziedzin prawa Niderlandzkiej Izby Adwokackiej (NOvA) w zakresie prawa osobowego i rodzinnego. Kancelaria Arslan Advocaten: 28 adwokatów i 10 prawników.

Co zrobić teraz

Sprawdź, czy holenderski rozwód został już wpisany do rejestru stanu cywilnego w Holandii. Bez tego wpisu rozwodu w ogóle nie ma, a na złożenie wniosku o wpis jest tylko sześć miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia.
Poproś sąd, który orzekł rozwód, o zaświadczenie z art. 36 rozporządzenia 2019/1111 (formularz z załącznika II). W Holandii jest bezpłatne i ważne bezterminowo.
Złóż w polskim urzędzie stanu cywilnego (USC) wniosek o wpisanie wzmianki dodatkowej o rozwodzie do aktu małżeństwa: z odpisem postanowienia, zaświadczeniem i tłumaczeniem przysięgłym.
Nie planuj nowego ślubu w Polsce, dopóki polski akt małżeństwa nie pokazuje rozwodu.

Rozwiedliście się w Holandii, ale w polskich dokumentach nadal figurujecie jako małżeństwo? Holenderski rozwód jest w Polsce uznawany z mocy prawa, bez osobnej sprawy sądowej. Polskie akta stanu cywilnego nie aktualizują się jednak same. Trzeba to zgłosić w USC, a wcześniej dopełnić formalności w Holandii.

W tym artykule opisujemy wyłącznie drogę z Holandii do Polski: od holenderskiego wpisu (inschrijving) przez zaświadczenie sądu po wzmiankę w polskim akcie małżeństwa. Wybór sądu i prawa przy rozwodzie polsko-holenderskim omawiamy w tekście Rozwód Polska–Holandia: sąd, prawo i uznanie wyroku. Odwrotny kierunek, czyli zagraniczny rozwód w Holandii, opisuje artykuł o uznaniu zagranicznego rozwodu w Holandii.

Uznanie z mocy prawa: co to oznacza

Podstawą jest rozporządzenie Rady (UE) 2019/1111, nazywane Bruksela II ter (po niderlandzku Brussel IIb lub Brussel II-ter). Zgodnie z jego art. 30 ust. 1 orzeczenie wydane w jednym państwie członkowskim jest uznawane w innych państwach członkowskich bez potrzeby przeprowadzania specjalnego postępowania. Art. 30 ust. 2 dodaje wprost, że do dokonania wpisu w księgach stanu cywilnego na podstawie zagranicznego orzeczenia o rozwodzie nie trzeba żadnej osobnej procedury. Warunek: od orzeczenia nie przysługują już dalsze środki zaskarżenia.

W praktyce:

Nie składasz w Polsce pozwu o uznanie ani wniosku o stwierdzenie wykonalności (tzw. exequatur). Skuteczny holenderski rozwód jest w Polsce rozwodem bez dodatkowego orzeczenia polskiego sądu.
Formalność w Polsce ma charakter rejestracyjny. Kierownik USC dołącza do aktu małżeństwa wzmiankę dodatkową na podstawie orzeczenia, które podlega uznaniu na podstawie prawa Unii (art. 108 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego).
Legalizacja ani apostille nie są potrzebne. Art. 90 rozporządzenia stanowi, że w jego kontekście nie wymaga się legalizacji ani podobnych formalności.

Rozporządzenie 2019/1111 stosuje się do postępowań wszczętych od 1 sierpnia 2022 r. Do rozwodów w sprawach wszczętych wcześniej stosuje się poprzednie rozporządzenie (WE) 2201/2003 (art. 100). Zasada jest w nim taka sama.

Uznanie z mocy prawa nie jest bezwarunkowe. Art. 38 wymienia wyczerpująco przesłanki odmowy: oczywista sprzeczność z porządkiem publicznym, orzeczenie zaoczne bez prawidłowego doręczenia pisma wszczynającego postępowanie (chyba że druga strona jednoznacznie zgodziła się z orzeczeniem) oraz sprzeczność z innym orzeczeniem wydanym między tymi samymi stronami w państwie uznania albo wcześniej w innym państwie.

Krok 1: wpis rozwodu w Holandii

W Holandii sąd wydaje postanowienie rozwodowe (echtscheidingsbeschikking), ale samo postanowienie jeszcze nie rozwiązuje małżeństwa. Zgodnie z art. 1:163 ust. 1 holenderskiego kodeksu cywilnego (Burgerlijk Wetboek, BW) rozwód dochodzi do skutku dopiero przez wpis postanowienia do rejestrów stanu cywilnego (inschrijving in de registers van de burgerlijke stand).

Wniosek o wpis składają strony lub jedna z nich, w praktyce zwykle adwokat. Termin jest krótki: jeżeli wniosku nie złożono najpóźniej sześć miesięcy po dniu, w którym postanowienie stało się prawomocne (in kracht van gewijsde), postanowienie traci moc (art. 1:163 ust. 3 BW). Wtedy małżeństwo trwa dalej, a w Polsce nie ma czego wpisywać.

Gdzie trafia wpis? Jeżeli ślub odbył się w Polsce, a akt małżeństwa nie został przeniesiony do holenderskich rejestrów, rozwód wpisuje urzędnik stanu cywilnego w Hadze (gemeente Den Haag), sporządzając akt wpisu (akte van inschrijving, art. 1:21 BW). Data wpisu w Hadze jest datą rozwodu; gmina zamieszkania dostaje zawiadomienie i aktualizuje rejestr mieszkańców (Basisregistratie Personen, BRP). Jeżeli ślub odbył się w Holandii, wzmianka trafia do holenderskiego aktu małżeństwa.

Zanim pójdziesz dalej, poproś adwokata albo gminę o potwierdzenie daty wpisu. Więcej o przebiegu samej sprawy przeczytasz w artykule Rozwód w Holandii: procedura, koszty i terminy.

Krok 2: zaświadczenie z art. 36

Drugi dokument to zaświadczenie dotyczące orzeczeń w sprawach małżeńskich. Wydaje je sąd państwa pochodzenia na wniosek strony, na formularzu z załącznika II do rozporządzenia 2019/1111 (art. 36 ust. 1 lit. a). Na stronie rechtspraak.nl nazywa się ono certificaat echtscheidingen (Brussel II-bis/ter). Według rechtspraak.nl:

wniosek składasz w sądzie (rechtbank), który orzekł rozwód; sposób składania różni się w zależności od sądu;
zaświadczenie jest bezpłatne i ważne bezterminowo;
można o nie wystąpić dopiero wtedy, gdy apelacja od rozwodu nie jest już możliwa.

Na formularzu sąd zaznacza między innymi, czy orzeczenie zapadło zaocznie i czy doręczono pismo wszczynające postępowanie (pkt 6), czy przysługują dalsze środki zaskarżenia (pkt 7) oraz dzień, w którym orzeczenie staje się skuteczne w państwie wydania (pkt 8). Przy rozwodzie holenderskim ta ostatnia data ma szczególne znaczenie, bo skuteczność zależy od wpisu. Dlatego rozsądnie jest występować o zaświadczenie po dokonaniu wpisu i sprawdzić, czy pkt 8 jest wypełniony.

Zaświadczenie wypełnia się w języku orzeczenia, czyli po niderlandzku (art. 36 ust. 2). Przy istotnym błędzie sąd może je sprostować (art. 37).

Krok 3: wzmianka w polskim akcie małżeństwa

W Polsce rozwód odnotowuje się jako wzmiankę dodatkową w akcie małżeństwa (art. 24 Prawa o aktach stanu cywilnego). Wniosek składasz do kierownika USC. Karty usług gmin wskazują zwykle urząd, w którym sporządzono akt małżeństwa. Przed wizytą zapytaj wybrany urząd, czy przyjmie wniosek.

Art. 31 rozporządzenia wymaga przedłożenia odpisu orzeczenia, który spełnia warunki autentyczności, oraz zaświadczenia z art. 36. Tłumaczenia rozporządzenie nie narzuca automatycznie, ale urząd może go zażądać, a polskie prawo stanowi, że dokumenty w języku obcym przedkłada się z urzędowym tłumaczeniem na język polski (art. 31 ust. 1 Prawa o aktach stanu cywilnego). Karty usług gmin wymagają tłumaczenia przysięgłego orzeczenia i zaświadczenia.

Dokument	Skąd go wziąć	Na co uważać
Wniosek o wpisanie wzmianki dodatkowej o rozwodzie	Formularz USC lub pismo własne	Podaj dane aktu małżeństwa: miejsce sporządzenia i numer, jeśli go znasz
Odpis postanowienia rozwodowego (afschrift beschikking)	Sąd holenderski albo adwokat	Odpis urzędowy, nie skan ani samo streszczenie
Zaświadczenie z art. 36 (załącznik II)	Sąd, który orzekł rozwód	Bezpłatne; sprawdź datę skuteczności w pkt 8
Potwierdzenie wpisu w Holandii (np. akte van inschrijving z Hagi)	Gmina Den Haag lub gmina, w której zawarto małżeństwo	Nie zawsze wymagane, ale przydatne, gdy urząd pyta o datę rozwodu
Tłumaczenie przysięgłe na język polski	Tłumacz przysięgły z polskiej listy, tłumacz przysięgły uprawniony w państwie UE lub konsul	Tłumacz musi przełożyć całe postanowienie i treść zaświadczenia
Dokument tożsamości i dowód zapłaty opłaty skarbowej	Ty	Wysokość opłaty i sposób zapłaty potwierdź w urzędzie

Zgodnie z art. 31 ust. 1 Prawa o aktach stanu cywilnego tłumaczenie może sporządzić nie tylko tłumacz przysięgły wpisany na listę Ministra Sprawiedliwości, ale też tłumacz przysięgły uprawniony do takich tłumaczeń w innym państwie UE. W Holandii to beëdigd vertaler języka polskiego. Część urzędów w kartach usług wymienia jednak tylko tłumacza z Polski lub konsula. Zapytaj więc z góry, żeby nie płacić dwa razy.

Gdy dokumenty są kompletne, kierownik USC dołącza wzmiankę. Jeżeli uzna dowody za niewystarczające, prowadzi postępowanie wyjaśniające (art. 22). Po wpisie poproś o odpis zupełny aktu małżeństwa (art. 44). Odpis pokazuje akt razem ze wzmiankami i jest najprostszym dowodem rozwodu w Polsce.

Ślub w Holandii, a akt nie jest w Polsce

Jeśli pobraliście się w Holandii i nikt nie przeniósł aktu małżeństwa do polskiego rejestru, w polskim systemie może nie być aktu, do którego da się dołączyć wzmiankę. Najpierw potrzebna jest więc transkrypcja, czyli wierne i dosłowne przeniesienie treści zagranicznego aktu do polskiego rejestru (art. 104 ust. 2 Prawa o aktach stanu cywilnego).

Transkrypcja jest obowiązkowa, jeżeli obywatel polski ma akt stanu cywilnego sporządzony w Polsce (na przykład akt urodzenia) i żąda czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego albo ubiega się o polski dokument tożsamości lub numer PESEL (art. 104 ust. 5). Wniosek o wpis rozwodu jest właśnie taką czynnością.

W praktyce wygląda to tak: składasz wniosek o transkrypcję holenderskiego aktu małżeństwa do wybranego kierownika USC (art. 104 ust. 4), a potem wniosek o wzmiankę o rozwodzie. Konsulat RP może przyjąć wniosek o transkrypcję aktu małżeństwa także wtedy, gdy małżeństwo zostało już rozwiązane, i przesłać go do USC. Zapytaj urząd, czy przyjmie oba wnioski jednocześnie.

Nowe małżeństwo zawarte już za granicą? Według informacji konsularnej najpierw potrzebny jest wpis rozwodu, dopiero potem transkrypcja drugiego aktu.

Gdy USC odmawia albo jest spór o uznanie

Odmowa dokonania czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego następuje w formie decyzji administracyjnej (art. 2 ust. 6 Prawa o aktach stanu cywilnego). Pouczenie wskazuje, gdzie i w jakim terminie się odwołać. Często wystarczy uzupełnić dokument, na przykład zaświadczenie albo dowód doręczenia przy rozwodzie zaocznym.

Gdy problem jest głębszy, na przykład były małżonek twierdzi, że nie wiedział o sprawie w Holandii, rozporządzenie przewiduje osobną drogę. Każda zainteresowana strona może wystąpić o orzeczenie stwierdzające brak przesłanek odmowy uznania (art. 30 ust. 3). Druga strona może z kolei wnioskować o odmowę uznania. W Polsce takie wnioski rozpoznaje sąd okręgowy: ten, który byłby miejscowo właściwy do rozpoznania sprawy, a gdy brak takiej podstawy, Sąd Okręgowy w Warszawie (art. 1153²³ § 2 w zw. z art. 1153²⁵ § 2 Kodeksu postępowania cywilnego). Sąd rozpoznaje wniosek na posiedzeniu niejawnym, a na postanowienie przysługuje zażalenie (art. 1153²⁴ k.p.c.).

Ta droga ma sens przy realnym sporze. Jeżeli kwestia uznania pojawi się w innej sprawie, na przykład spadkowej, sąd może ją rozstrzygnąć przy okazji (art. 30 ust. 5).

Nazwisko, dzieci, alimenty i majątek

Powrót do nazwiska

Kto zmienił nazwisko przy ślubie, może w ciągu roku od uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu wrócić do poprzedniego nazwiska przez oświadczenie przed kierownikiem USC lub konsulem (art. 59 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Oświadczenie trafia jako wzmianka do aktu małżeństwa (art. 90 Prawa o aktach stanu cywilnego). Przy rozwodzie holenderskim ustal z urzędem, od której daty liczy termin, i nie zwlekaj. O zmianie nazwiska w Holandii piszemy w artykule Zmiana imienia i nazwiska w Holandii.

Władza rodzicielska i kontakty

Wpis rozwodu w USC dotyczy tylko więzi małżeńskiej. Holenderskie rozstrzygnięcia o dzieciach, na przykład plan rodzicielski (ouderschapsplan) zatwierdzony przez sąd, też są uznawane bez osobnej procedury. Do wykonania w Polsce nie potrzeba stwierdzenia wykonalności (art. 34), ale potrzebne jest osobne zaświadczenie na formularzu z załącznika III. Szerzej: władza rodzicielska w Holandii.

Alimenty i majątek

Alimenty podlegają odrębnemu rozporządzeniu (WE) nr 4/2009. Jeżeli były partner mieszka w Polsce i nie płaci, przeczytaj tekst Alimenty nieopłacone: jakie kroki możesz podjąć?. Wzmianka w akcie małżeństwa nie zmienia też właściciela mieszkania w Polsce; podział majątku wymaga osobnych czynności, na przykład w księdze wieczystej.

Najczęstsze błędy

Brak wpisu w Holandii. Postanowienie bez wpisu w ciągu sześciu miesięcy traci moc. Nie zakładaj, że „sąd załatwi to sam”.
Wiara, że Polska dowie się automatycznie. Obowiązek przesyłania orzeczeń do USC dotyczy polskich sądów (art. 4 Prawa o aktach stanu cywilnego). Holenderski sąd nie aktualizuje polskiego aktu małżeństwa.
Nowy ślub w Polsce bez wzmianki o rozwodzie. Dopóki polski akt małżeństwa nie wykazuje rozwodu, USC widzi Cię jako osobę w związku małżeńskim. To blokuje formalności przed nowym ślubem.
Zaświadczenie zamówione za wcześnie. Sąd wydaje je dopiero, gdy apelacja nie jest już możliwa. Sprawdź też, czy zawiera datę skuteczności rozwodu.
Tłumaczenie fragmentu. Urząd potrzebuje przekładu całego postanowienia i treści zaświadczenia, a nie samej sentencji.

Przykład hipotetyczny

Przykład hipotetyczny: Agnieszka i Tomasz pobrali się w Polsce i od kilku lat mieszkali w Eindhoven. Rozwiedli się przed holenderskim sądem na wspólny wniosek. Ich adwokat złożył wniosek o wpis rozwodu w Hadze w ciągu sześciu miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia. Agnieszka planuje wrócić do Polski.

W takiej sytuacji Agnieszka prosi sąd o zaświadczenie z art. 36 dopiero po wpisie, sprawdza datę w pkt 8 i zleca tłumaczenie postanowienia oraz zaświadczenia. Potem składa wniosek w USC, w którym sporządzono akt małżeństwa. Po wpisie wzmianki zamawia odpis zupełny aktu. Jeśli chce wrócić do nazwiska panieńskiego, składa oświadczenie przed kierownikiem USC lub konsulem w terminie z art. 59 k.r.o.

Najczęstsze pytania

Czy holenderski rozwód trzeba uznać przed polskim sądem?

Nie. Rozwód orzeczony w Holandii w sprawie wszczętej od 1 sierpnia 2022 r. jest uznawany w Polsce bez specjalnego postępowania na podstawie art. 30 rozporządzenia 2019/1111. Wystarczy wpis wzmianki o rozwodzie w polskim akcie małżeństwa w USC. Do sądu okręgowego idzie się tylko przy sporze o uznanie.

Jakie dokumenty są potrzebne w USC?

Wniosek, odpis holenderskiego postanowienia rozwodowego, zaświadczenie z art. 36 rozporządzenia 2019/1111 (formularz z załącznika II) oraz tłumaczenie przysięgłe na język polski. Przydaje się też potwierdzenie wpisu rozwodu w Holandii. Apostille ani legalizacja nie są potrzebne.

Gdzie dostanę zaświadczenie z art. 36 i ile kosztuje?

W sądzie (rechtbank), który orzekł rozwód. Według rechtspraak.nl zaświadczenie jest bezpłatne, ważne bezterminowo i wydawane dopiero wtedy, gdy apelacja od rozwodu nie jest już możliwa.

Czy tłumaczenie może zrobić holenderski tłumacz przysięgły?

Prawo o aktach stanu cywilnego dopuszcza tłumaczenie przez tłumacza przysięgłego uprawnionego w innym państwie UE, a więc także przez beëdigd vertaler języka polskiego. Niektóre urzędy w kartach usług wymieniają jednak tylko tłumacza z Polski lub konsula, dlatego zapytaj wcześniej w swoim USC.

Co, jeśli ślub był w Holandii i nie ma go w polskich aktach?

Najpierw potrzebna jest transkrypcja holenderskiego aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego. Dopiero do tak powstałego aktu USC dołącza wzmiankę o rozwodzie.

Czy mogę wziąć ślub w Polsce, zanim USC wpisze rozwód?

W praktyce nie. Dopóki polski akt małżeństwa nie zawiera wzmianki o rozwodzie, w polskim rejestrze nadal jesteś w związku małżeńskim. Najpierw załatw wpis rozwodu, a dopiero potem formalności przed nowym ślubem.