Błąd w pracy nie oznacza automatycznie, że to Ty musisz ponieść całą szkodę osobową. W ramach odpowiedzialności pracodawcy zwykła nieuwaga to coś innego niż zamiar lub bewuste roekeloosheid (świadoma brawura/rażąca lekkomyślność). Dla tego ostatniego obowiązuje wysoki próg. Trzeba też zbadać, czy pracodawca zapewnił wystarczające środki, instrukcje i nadzór.
Jednak stwierdzenie „własna wina nigdy się nie liczy” jest równie kategoryczne. Fakty mogą być decydujące dla zakresu obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa, powstania szkody i ustawowych zarzutów. Czy Twój pracodawca lub jego ubezpieczyciel odrzucił Twoje roszczenie, bo popełniłeś/-aś błąd? Najpierw trzeba ocenić dokładną przyczynę i zebrane dowody. Ogólne ramy opisujemy na naszej stronie o wypadkach przy pracy i odpowiedzialności.
Arslan & Arslan Advocaten. Zaktualizowano: 20 września 2026 r.
Dlaczego zwykła nieuwaga to nie to samo co bewuste roekeloosheid
Pracownicy wykonują czasem te same zadania wiele razy pod rząd. Uwaga może się obniżać, a rutyna sprawia, że ryzyko jest odczuwane słabiej. Organizacja bezpieczeństwa musi uwzględniać ludzkie zachowania. Nie oznacza to, że pracownicy mogą ignorować instrukcje, ale że pracodawca po wypadku nie zawsze może poprzestać na „powinieneś/-aś był/-a lepiej uważać”.
Art. 7:658 BW zawiera szczególną regulację szkody powstałej podczas pracy. Jeśli ustalono, że pracownik doznał szkody przy wykonywaniu obowiązków, pracodawca może się bronić m.in. wykazując, że dopełnił obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa. Ustawa wspomina też o zamiarze lub bewuste roekeloosheid pracownika. Precyzyjny rozkład ciężaru dowodu i związek z wypadkiem muszą być starannie ocenione.
Przy roszczeniu na tej podstawie zwykły błąd nie jest z góry przerzucany na pracownika przez „standardowy procent” przyczynienia. Propozycja typu „proszę pokryć połowę, bo nie uważałeś/-aś” wymaga więc weryfikacji prawnej. Przy innych podstawach odpowiedzialności lub stosunkach prawnych ocena może być odmienna.
Co mówi Hoge Raad (Sąd Najwyższy Holandii) o bewuste roekeloosheid?
W wyroku Pollemans/Hoondert z 20 września 1996 r. Hoge Raad przyjął surowe kryterium. Istotne jest, czy pracownik podczas zachowania, bezpośrednio przed wypadkiem, rzeczywiście był świadomy jego brawurowego/lekkomyślnego charakteru. Sama wiedza, że dane zachowanie jest ogólnie niebezpieczne, nie zawsze wystarcza.
Wyrok dotyczył wypadku podczas prac dekarskich. Dla znaczenia orzeczenia ważne jest zwłaszcza to, że wcześniejsze ostrzeżenia i naruszenie instrukcji nie dowodzą automatycznie wymaganej bewuste roekeloosheid. Sędzia musi ocenić konkretną sytuację i świadomość w decydującym momencie. Błędne jest więc sprowadzanie sprawy do reguły, że każde naruszenie zakazu wyklucza roszczenie.
Liczy się także związek ze szkodą. Ustawowy zarzut nie odniesie skutku tylko dlatego, że ktoś zachował się nieostrożnie. Trzeba zbadać rolę tego zachowania na tle ewentualnych braków w organizacji bezpieczeństwa. To wymaga czegoś więcej niż luźnej wypowiedzi przełożonego po zdarzeniu.
Trzy różne powody odmowy
1. Kwestionowany jest wypadek lub jego związek z pracą. Pracodawca może twierdzić, że uraz powstał gdzie indziej. Najpierw chodzi więc o dowody, że doznałeś/-aś szkody podczas pracy. Ważne mogą być wczesne zgłoszenie, dokumentacja medyczna, nagrania z kamer i zeznania.
2. Pracodawca twierdzi, że zapewniono wystarczające środki bezpieczeństwa. Wtedy bada się obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa. Jakie ryzyka były znane lub przewidywalne? Jakie środki były racjonalnie potrzebne? Czy środki były bezpieczne, instrukcje zrozumiałe, a nadzór adekwatny?
3. Pracodawca powołuje się na zamiar lub bewuste roekeloosheid. Wówczas ten konkretny zarzut trzeba ocenić według surowego kryterium. To nie to samo co ogólny zarzut, że daną czynność można było wykonać inaczej. Poproś stronę przeciwną o jasne wskazanie podstawy odmowy odpowiedzialności.
Naruszenie instrukcji bezpieczeństwa
Naruszenie instrukcji może mieć znaczenie, ale na tym ocena się nie kończy. Czy instrukcja była właściwa dla tego zadania? Czy została zrozumiale wyjaśniona i dało się ją praktycznie wykonać? Czy nadzorowano przestrzeganie? Czy koledzy stosowali tę samą odbiegającą praktykę albo była ona tolerowana przez przełożonych? Czy ważniejsza była produkcja niż bezpieczna praca?
Podpisana lista instrukcji nie dowodzi automatycznie, że wprowadzono wszystkie niezbędne środki. Odwrotnie, brak podpisu też nie czyni pracodawcy automatycznie odpowiedzialnym: znaczenie mogą mieć także ustne wyjaśnienia, pokazy i faktyczny nadzór. Liczy się rzeczywista organizacja bezpieczeństwa i jej znaczenie dla wypadku.
W przypadku pracowników mówiących innym językiem należy zbadać, czy wyjaśnienia były faktycznie zrozumiałe. Przeczytaj też o instrukcjach bezpieczeństwa, języku i odpowiedzialności. Wskaż nie tylko, że słabo znasz dany język, ale również które słowa, kroki lub ryzyka pozostały niejasne.
Usunięcie zabezpieczenia lub usuwanie awarii
Przy wypadkach z maszynami często pojawia się spór o osłonę, wyłącznik awaryjny albo sposób usuwania awarii. Istotne są wtedy rozwiązania techniczne, stan utrzymania i zwyczajowa praktyka. Kto mógł ingerować? Czy maszynę bezpiecznie zatrzymano? Czy mogła niespodziewanie ruszyć? Jaka alternatywna metoda była przewidziana w instrukcjach?
Przykład poglądowy: pracownik usuwa zacięty produkt tak, jak inni robią to częściej. Pracodawca twierdzi, że powinien był poczekać na dział techniczny. Trzeba zbadać istnienie takiej instrukcji, faktyczną praktykę, nadzór oraz możliwość bezpiecznej ingerencji. Z przykładu nie wynika automatycznie odpowiedzialność ani pracodawcy, ani pracownika.
Nie zmieniaj samodzielnie maszyny ani stanowiska, by odtworzyć sytuację. Poproś o zachowanie zdjęć, dzienników i danych o konserwacji. Może być potrzebna ekspertyza techniczna, ale jej zakres i koszty muszą odpowiadać sporowi. Bezpieczeństwo i pomoc medyczna są zawsze ważniejsze niż zbieranie dowodów.
„Sam/-a powiedziałem/-am, że to moja wina”
Po szoku ludzie czasem mówią, że nie uważali. Taka wypowiedź może zostać użyta jako dowód, ale nie stanowi automatycznego, prawnego ustalenia bewuste roekeloosheid. Różnica między opisem czynności a wnioskiem o odpowiedzialności ma znaczenie.
Opowiedz szczerze, co robiłeś/-aś i co pamiętasz. Wskaż, jeśli wcześniejsze oświadczenie było niepełne, źle przetłumaczone lub sporządzone pod presją czasu. Nie zmieniaj pierwotnych wiadomości i nie próbuj uzgadniać jednego wspólnego przekazu ze świadkami. Wiarygodnie utrwalone różnice łatwiej ocenić niż zeznania później do siebie dopasowane.
Dokument o zrzeczeniu się praw lub pełnym zaspokojeniu może mieć dalej idące skutki niż proste zgłoszenie incydentu. Podpisuj taki dokument dopiero po zrozumieniu treści i konsekwencji. Zachowaj kopię każdego formularza, który już wypełniłeś/-aś.
Alkohol, narkotyki, „zabawa” i odbiegające zachowania
Okoliczności te mogą mieć duże znaczenie prawne, ale i wtedy ogólna reguła z internetu nie wystarczy. Istotne są konkretne zachowania, świadomość ryzyka, związek z obowiązkami, przyczyna wypadku oraz to, co pracodawca wiedział lub powinien był zrobić. Obok roszczenia o szkodę osobową mogą występować inne kwestie prawne, np. sankcja z zakresu prawa pracy.
Spór o zwolnienie i roszczenie odszkodowawcze nie muszą mieć tego samego rezultatu. Także pytanie, czy zachowanie miało miejsce przy wykonywaniu pracy, może rodzić odrębną dyskusję. Przedstaw fakty w pełni, nawet jeśli uważasz, że pewne okoliczności są dla Ciebie niekorzystne. Pozwoli to realistycznie ocenić zarzuty i terminy.
Jakie dowody pomagają przy zarzucie własnej winy?
- Pełna decyzja odmowna i wcześniejsza korespondencja.
- Instrukcje dotyczące Twojego konkretnego zadania, z wersjami i datą.
- Dane o szkoleniach, nadzorze i kontroli na stanowisku pracy.
- Zdjęcia, nagrania z kamer, zlecenia pracy oraz dane o awariach i konserwacji.
- Zeznania o zwyczajowym sposobie pracy i ewentualnej presji czasu.
- Twój własny opis zdarzeń przed, w trakcie i po wypadku.
- Dokumentacja medyczna pomagająca wykazać powstanie i przebieg urazu.
Brakuje świadka? Poszukaj innych źródeł. Wiadomość wysłana tuż po zdarzeniu może np. potwierdzić godzinę, choć sama nie dowiedzie sposobu działania maszyny. Każdy dowód ma własne znaczenie. Więcej wyjaśnień znajdziesz w sekcji wypadek przy pracy bez świadków.
Co daje badanie Nederlandse Arbeidsinspectie (niderlandzka Inspekcja Pracy)?
Badanie warunków pracy może dostarczyć ważnych faktów. Kara lub stwierdzone naruszenie nie są jednak równoznaczne z ostateczną cywilnoprawną decyzją o całej szkodzie. Odwrotnie, brak kary nie oznacza automatycznie, że roszczenie o szkodę osobową jest bez szans. Pytania badawcze i ustawowe kryteria mogą się różnić.
W przypadku śmierci, hospitalizacji lub trwałego uszczerbku pracodawca ma obowiązek niezwłocznego zgłoszenia; także gdy taki skutek wyjdzie na jaw później. Sprawdź zasady zgłaszania wypadku przy pracy. Z zabezpieczeniem dowodów lub oceną przedawnienia nie czekaj wyłącznie na raport z inspekcji.
Ocena odmowy i dokumentowanie szkody
Skoncentrowana odpowiedź najpierw omawia odpowiedzialność i dowody. Równolegle musisz nadal ewidencjonować swoją szkodę: koszty, utracone dochody, pomoc w domu i ograniczenia. Jeśli później zostanie uznana odpowiedzialność, dane te będą potrzebne do oszacowania szkody. Spór o Twoje zachowanie nie czyni ich gromadzenia mniej istotnym.
Zapytaj wcześniej, jak zostanie opłacona pomoc prawna. Przy uznaniu odpowiedzialności rozsądne koszty pozasądowe mogą być, pod ustawowymi warunkami, dochodzone od zobowiązanego. Postępowanie sądowe, brak pokrycia lub odrzucone roszczenie mogą wiązać się z innymi kosztami. Ocena kosztów i szans powinna więc towarzyszyć prowadzeniu sprawy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy tracę roszczenie, jeśli sam/-a popełniłem/-am błąd?
Nie, nie automatycznie. Zwykła nieuwaga różni się od zamiaru lub bewuste roekeloosheid. Trzeba też zbadać środki bezpieczeństwa pracodawcy i przyczynę wypadku.
Czy zignorowanie ostrzeżenia to zawsze bewuste roekeloosheid?
Nie. Ostrzeżenie może mieć znaczenie, ale nie dowodzi samo przez się, że bezpośrednio przed wypadkiem byłeś/-aś rzeczywiście świadomy/-a brawurowego charakteru swojego zachowania.
Czy ubezpieczyciel może standardowo odjąć procent za własną winę?
Przy art. 7:658 BW zwykłego przyczynienia nie można z góry stosować jako standardowej obniżki. Oceń podstawę prawną, fakty i uzasadnienie propozycji. Inne podstawy odpowiedzialności mogą mieć inne reguły.
Czy mój podpis na formularzu BHP jest rozstrzygający?
Sam w sobie nie. Nadal liczą się treść, zrozumiałość, praktyczna wykonalność, inne środki oraz nadzór. Formularz to tylko jeden z elementów dowodu.
Czy warto prosić o second opinion po odmowie?
Nowa ocena może wyjaśnić, czy zastosowano właściwe kryterium prawne i jakich dowodów brakuje. Nie gwarantuje to innego wyniku. Dołącz pełną decyzję odmowną i dostępne dokumenty.
Omów swoją odmowę z Arslan & Arslan Advocaten
Skontaktuj się, jeśli Twój pracodawca lub jego ubezpieczyciel powołuje się na własną winę. Podaj datę wypadku, swoje obowiązki i dokładną przyczynę odmowy. Możemy ocenić, które fakty i zagadnienia prawne są dla Twojej sytuacji kluczowe.
Źródła
- Burgerlijk Wetboek Księga 7, art. 658
- Hoge Raad 20 września 1996 r., Pollemans/Hoondert
- Nederlandse Arbeidsinspectie: wypadki przy pracy
- De Letselschade Raad: koszty
O autorze
Mr. Onur Arslan — adwokat w Rotterdamie, w zawodzie od 2009 roku, założyciel kancelarii Arslan & Arslan Advocaten (27 adwokatów i 7 prawników w sześciu biurach w Holandii). W rejestrze dziedzin prawa Holenderskiej Izby Adwokackiej (NOvA) ma zarejestrowane prawo pracy oraz szkody osobowe; jest też ekspertem rejestru NIVRE (NIVRE-RE) w zakresie szkód osobowych. Odpowiada merytorycznie za treści z zakresu odszkodowań za szkody osobowe publikowane przez kancelarię — po polsku i niderlandzku.
Profil i rejestracje · Kontakt z kancelarią
