Potrzebujesz szybkiej pomocy?

27 września, 2026

Kara od pracodawcy i potrącona przerwa w Holandii: co wolno?

Na pasku wypłaty pojawia się pozycja „boete”, „schade” albo pół godziny mniej za każdą zmianę i nie wiesz, czy pracodawca mógł to zrobić. Kara od pracodawcy w Holandii jest dopuszczalna tylko przy bardzo ścisłych warunkach, a potrącenie za przerwę tylko wtedy, gdy przerwa naprawdę się odbyła. W tym artykule wyjaśniamy, jak odróżnić karę, odszkodowanie i nieopłaconą przerwę, ile wolno potrącić z jednej wypłaty i jak odzyskać pieniądze.

Autor: mr. Onur Arslan, adwokat – prawo pracy (rejestr dziedzin prawa NOvA). Ostatnia aktualizacja: 27 września 2026 r. Stan prawny opisany w artykule: 27 września 2026 r.; przy sprawach indywidualnych sprawdź aktualne przepisy albo skontaktuj się z kancelarią.

W skrócie

Kara od pracodawcy (boete) jest ważna tylko wtedy, gdy umowa o pracę na piśmie wymienia konkretne naruszenie, stałą kwotę kary i jej przeznaczenie, które nie może przynosić korzyści pracodawcy.
Kary w jednym tygodniu nie mogą łącznie przekroczyć wynagrodzenia za pół dnia; przy płacy minimalnej nie da się tego limitu zmienić nawet pisemnie.
Za szkodę wyrządzoną w pracy odpowiadasz co do zasady tylko przy umyślności lub świadomej lekkomyślności.
Z jednej wypłaty wolno potrącić na karę najwyżej jedną dziesiątą wynagrodzenia, a potrącenie nie może zejść poniżej płacy minimalnej.
Przerwa może być nieopłacona, ale tylko wtedy, gdy rzeczywiście ją miałeś. Automatyczne odejmowanie przerwy bez sprawdzenia jest nie do obrony.

Cztery różne potrącenia, cztery różne reguły

Najpierw ustal, co właściwie zostało potrącone. Holenderski kodeks cywilny (Burgerlijk Wetboek, BW) traktuje każdy rodzaj potrącenia inaczej, a nazwa na pasku wypłaty (loonstrook) niczego nie przesądza. O tym, jakie reguły obowiązują, decyduje charakter roszczenia, a nie etykieta „boete”, „schade” czy „doorbelasting”.

Rodzaj potrącenia	Podstawa	Najważniejszy warunek
Kara dyscyplinarna (boete)	art. 7:650 BW i klauzula karna w umowie	Naruszenie, kwota i przeznaczenie kary zapisane z góry na piśmie
Odszkodowanie za szkodę	art. 7:661 BW	Umyślność albo świadoma lekkomyślność pracownika
Zaliczka na wynagrodzenie	art. 7:632 ust. 1 lit. c BW	Zaliczka musi wynikać z dokumentu na piśmie
Nadpłata wynagrodzenia	art. 7:632 ust. 1 lit. d BW	Kwota rzeczywiście wypłacona za dużo

Zawsze zadaj dwa osobne pytania. Po pierwsze: czy roszczenie pracodawcy w ogóle istnieje? Po drugie: czy wolno je potrącić z wynagrodzenia? Roszczenie może być ważne, a mimo to potrącenie z pensji jest niedozwolone.

Potrącenia agencji pracy za zakwaterowanie, transport czy ubezpieczenie zdrowotne mają własne reguły i limity. Opisujemy je osobno w tekście o kosztach agencji pracy i potrąceniach za mieszkanie. Tutaj zajmujemy się karami, szkodami i przerwami.

Kara od pracodawcy: warunki z art. 7:650 BW

Klauzula karna w umowie o pracę (boetebeding) musi spełniać wszystkie poniższe warunki. Każde postanowienie sprzeczne z art. 7:650 BW jest nieważne (nietig), także wtedy, gdy je podpisałeś.

Forma pisemna: umowa, w której zastrzeżono karę, musi być zawarta na piśmie.
Konkretne naruszenie i kwota: w umowie o pracę muszą być wymienione przepisy, za których naruszenie grozi kara, oraz wysokość kary. Ogólne zdanie „pracodawca może nałożyć karę” nie wystarcza.
Stała kwota: każda kara jest określona konkretną kwotą w walucie, w której ustalono wynagrodzenie.
Przeznaczenie: umowa dokładnie wskazuje, na co idą pieniądze z kary. Nie mogą one bezpośrednio ani pośrednio przynosić korzyści pracodawcy ani osobie, która karę nakłada.
Limit tygodniowy: w ciągu tygodnia suma kar nie może przekroczyć wynagrodzenia za pół dnia, a żadna pojedyncza kara nie może być wyższa.

Wyjątek dotyczy tylko pracowników, których stawka godzinowa jest wyższa niż obowiązująca ich płaca minimalna. Wobec nich pisemna umowa może odstąpić od warunków dotyczących przeznaczenia, stałej kwoty i limitu tygodniowego, ale sąd zawsze może obniżyć karę, która wydaje mu się nadmierna. Jeżeli zarabiasz płacę minimalną, wszystkie warunki obowiązują bez wyjątków.

Warto wiedzieć, że art. 7:650 BW obejmuje też zwykłe kary umowne w umowie o pracę, na przykład karę za złamanie zakazu konkurencji. Kary umowne między firmami, na przykład w kontrakcie zzp, podlegają innym zasadom; opisujemy je w tekście o karze umownej w kontrakcie.

Kara albo odszkodowanie, nigdy oba naraz

Zgodnie z art. 7:651 BW pracodawca nie może za to samo zdarzenie jednocześnie nałożyć kary i żądać odszkodowania. Jeżeli za jeden incydent widzisz na pasku i karę, i pozycję „schade”, masz konkretny argument.

Za samą szkodę odpowiadasz rzadziej, niż sugerują pracodawcy. Według art. 7:661 BW pracownik, który przy wykonywaniu pracy wyrządzi szkodę pracodawcy, nie odpowiada za nią, chyba że szkoda wynika z umyślności lub świadomej lekkomyślności (opzet of bewuste roekeloosheid). Zwykła pomyłka, nieuwaga czy wypadek zwykle nie spełniają tego progu. Przepis pozwala wprawdzie, by okoliczności konkretnej sprawy prowadziły do innego wyniku, ale to pracodawca musi to wykazać.

Od tej ochrony można odstąpić na Twoją niekorzyść tylko pisemnie i tylko w takim zakresie, w jakim jesteś faktycznie ubezpieczony od tej szkody. Argument „powinieneś był się ubezpieczyć” nie wystarcza. Jeżeli pracodawca powołuje się na taką klauzulę, poproś o polisę. Na co zwracać uwagę w takich klauzulach przed podpisem, opisujemy w tekście o umowie o pracę w Holandii.

Ile wolno potrącić z jednej wypłaty

Potrącenie (verrekening) z wynagrodzenia jest dopuszczalne tylko z roszczeniami wymienionymi w zamkniętej liście art. 7:632 ust. 1 BW: odszkodowanie rzeczywiście należne pracodawcy, kara zgodna z art. 7:650 BW, zaliczka udokumentowana na piśmie, nadpłata wynagrodzenia oraz czynsz za mieszkanie, grunt lub narzędzia wynajęte pracownikowi na piśmie. Czego nie ma na liście, tego nie wolno potrącić, chyba że umowa się kończy.

Przy karze pracodawca musi dodatkowo wydać pisemny dokument podający kwotę kary, czas i powód jej nałożenia oraz naruszone postanowienie umowy. Bez takiego dokumentu potrącenie kary nie ma podstawy.

Obowiązują dwie granice. Pierwsza: potrącenie nie może objąć części wynagrodzenia do wysokości płacy minimalnej. Jedyny wyjątek to zaliczka, jeżeli z góry pisemnie uzgodniono jej potrącenie. Druga dotyczy tylko kar: z każdej wypłaty wolno potrącić najwyżej jedną dziesiątą wynagrodzenia ustalonego w pieniądzu. Hipotetycznie: przy wynagrodzeniu 2600 euro za okres rozliczeniowy limit wynosi 260 euro. Wyższą karę trzeba rozłożyć na kolejne wypłaty. Aktualne stawki znajdziesz w tekście o płacy minimalnej w Holandii.

Klauzula dająca pracodawcy prawo do zatrzymania części pensji w dniu wypłaty jest z mocy art. 7:631 BW nieważna. Możesz natomiast udzielić pisemnego pełnomocnictwa do dokonywania płatności z Twojej pensji w Twoim imieniu. Pełnomocnictwo takie możesz odwołać w każdej chwili i co do zasady nie obejmuje ono części do wysokości płacy minimalnej, z wyjątkiem ustawowo wskazanych kosztów, takich jak mieszkanie czy ubezpieczenie zdrowotne.

Mandat w samochodzie służbowym

Mandat administracyjny (WAHV) trafia do posiadacza tablic rejestracyjnych, czyli zwykle do pracodawcy. Hoge Raad orzekł w 2008 r., że pracodawca może co do zasady przerzucić taki mandat na kierowcę, także bez umyślności czy świadomej lekkomyślności. Muszą jednak być spełnione trzy warunki: jasne uzgodnienie, przypisanie wykroczenia właśnie Tobie oraz rozsądny wynik, na przykład gdy wykroczenie nie wynika z grafiku narzuconego przez pracodawcę.

Zwrot kosztów mandatu to jednak coś innego niż potrącenie z pensji. Do potrącenia nadal obowiązuje zamknięta lista art. 7:632 BW i granica płacy minimalnej. Obciążenie oparte wyłącznie na regulaminie samochodowym, które nie jest ani odszkodowaniem, ani karą zgodną z art. 7:650 BW, nie może zostać potrącone z wynagrodzenia. Sam mandat możesz zaskarżyć w odrębnej procedurze, opisanej w tekście o mandatach CJIB.

Potrącona przerwa: kiedy pracodawca może nie płacić

Ile przerwy Ci przysługuje, reguluje ustawa o czasie pracy (Arbeidstijdenwet). Pracownik od 18 lat ma prawo do 30 minut przerwy przy zmianie dłuższej niż 5,5 godziny i do 45 minut przy zmianie dłuższej niż 10 godzin. Pracownik w wieku 16 i 17 lat ma prawo do 30 minut przerwy już przy zmianie dłuższej niż 4,5 godziny. Szczegóły, wyjątki z układu zbiorowego i limity godzin opisujemy w tekście o czasie pracy i przerwach w Holandii.

Ustawa nie mówi nic o płatności za przerwę. Przerwa nie jest czasem pracy, więc co do zasady nie musi być opłacona, chyba że umowa, układ zbiorowy (cao) lub regulamin firmy stanowi inaczej. Kluczowe pytanie brzmi więc nie „czy przerwa jest płatna”, lecz „czy to w ogóle była przerwa”. Ustawa definiuje przerwę jako co najmniej 15 kolejnych minut, w których pracownik nie ma żadnych obowiązków związanych z pracą.

Automatyczne odejmowanie pół godziny od każdej zmiany jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy spełnione są dwa warunki: istnieje uzgodnienie, że przerwa jest nieopłacona, i przerwa rzeczywiście się odbyła. Jeżeli przepracowałeś ten czas, nie ma czego odejmować i należy Ci się wynagrodzenie. Pamiętaj też, że dnia pracy nie wolno zaczynać ani kończyć przerwą.

Kiedy przerwa jest w rzeczywistości czasem pracy

Nie ma jednego rozstrzygającego kryterium. Liczą się Twoje faktyczne obowiązki w tym czasie.

Sytuacja	Jak ją ocenić
Musisz zostać w zakładzie	Wskazówka, ale sama w sobie nierozstrzygająca. Swobodny posiłek w stołówce to nadal przerwa.
Musisz być pod telefonem	Liczy się, jak często i jak szybko musisz reagować oraz czy to realnie ogranicza Twoją swobodę.
Przerwa jest stale przerywana	Silna wskazówka, że to czas pracy. Zapisuj, jak często i jak długo.
Nadal odpowiadasz za klientów, kasę lub maszynę	Z reguły nie ma wtedy przerwy w rozumieniu ustawy.
Z powodu braków kadrowych nie możesz zrobić przerwy	Potrącenie nie jest uzasadnione. Zapisz to i zgłoś przełożonemu.

Jak odzyskać potrąconą kwotę

Poproś na piśmie o podstawę: jaka to pozycja, na jakim postanowieniu umowy, cao lub regulaminu się opiera i jakiego zdarzenia dotyczy. Przy karze zażądaj dokumentu z kwotą, datą, powodem i naruszonym postanowieniem.
Sprawdź, czy naruszenie i kwota kary były wpisane w umowę z góry.
Sprawdź granice: płacę minimalną, limit jednej dziesiątej i limit kary za pół dnia w tygodniu.
Przy przerwach prowadź przez dwa tygodnie dziennik: początek i koniec zmiany, kiedy i jak długo była przerwa, czy ktoś Ci ją przerwał. Porównaj to z godzinami rejestracji i paskiem wypłaty.
Złóż pisemny sprzeciw i zażądaj zwrotu w konkretnym terminie, na przykład czternastu dni. Zaznacz, że kwestionujesz potrącenie i niczego nie uznajesz. Żądaj kwoty netto, jeżeli potrącono ją z netto.
Pracuj dalej. Spór o wynagrodzenie nie jest powodem do odmowy pracy.

Jeżeli pracodawca nie zwraca pieniędzy, potrącona kwota staje się zaległym wynagrodzeniem. Sprawę prowadzi sąd rejonowy (kantonrechter), przed którym adwokat nie jest obowiązkowy. Przy opóźnieniu możesz żądać ustawowego podwyższenia z art. 7:625 BW, najwyżej o połowę zaległej kwoty (sąd może je obniżyć), oraz odsetek ustawowych. Roszczenie o wynagrodzenie przedawnia się po pięciu latach (art. 3:308 BW). Więcej w tekście o zaległym wynagrodzeniu.

Przykład ilustracyjny

Pracownica pracuje przez agencję w centrum dystrybucyjnym, na zmianach po pięć i pół godziny. Na każdej zmianie system odejmuje pół godziny przerwy, choć przy brakach kadrowych je przy stanowisku i pilnuje linii. Dodatkowo agencja potrąca karę za trzy spóźnienia, powołując się na ogólny zapis regulaminu, że „spóźnienia mogą skutkować karą”.

Po piśmie z żądaniem podstawy okazuje się, że regulamin nie wymienia kwoty ani przeznaczenia kary, więc kara od pracodawcy nie spełnia warunków art. 7:650 BW. Co do przerw rozstrzygający jest dziennik pracownicy, godziny rejestracji i wiadomość od kierownika, że była sama na linii. Nieprzepracowane minuty spóźnienia pracodawca może natomiast legalnie nie opłacić, bo to nie jest kara.

Najczęstsze błędy

Pierwszy błąd to przyjęcie, że podpis pod umową albo regulaminem legalizuje każde potrącenie. Nieważna klauzula pozostaje nieważna. Drugi to kierowanie się nazwą pozycji na pasku zamiast jej rzeczywistym charakterem. Trzeci to zgoda na odejmowanie przerwy, której nie było, bo „tak jest u wszystkich”. Czwarty to żądanie kwoty brutto, gdy potrącono netto, co tylko rodzi spór o wysokość. Piąty to czekanie z reklamacją do ostatniej wypłaty, gdy dowody są już trudne do odtworzenia.

Gdzie sprawdzić oficjalne informacje

Najczęstsze pytania

Czy kara od pracodawcy jest zawsze dozwolona?

Nie. Kara jest ważna tylko wtedy, gdy pisemna umowa o pracę wymienia konkretne naruszenie, stałą kwotę i przeznaczenie kary, które nie przynosi korzyści pracodawcy. W tygodniu kary nie mogą przekroczyć wynagrodzenia za pół dnia.

Ile kary można potrącić z jednej wypłaty?

Najwyżej jedną dziesiątą wynagrodzenia ustalonego w pieniądzu i nigdy tak, by wypłata spadła poniżej płacy minimalnej. Wyższą karę trzeba rozłożyć na kilka wypłat. Pracodawca musi też wydać pisemny dokument z kwotą, datą, powodem i naruszonym postanowieniem.

Czy płacę za szkodę, którą zrobiłem w pracy?

Zwykle nie. Odpowiadasz tylko przy umyślności lub świadomej lekkomyślności, a pomyłka czy nieuwaga do nich nie należą. Inna umowa jest możliwa tylko na piśmie i tylko w zakresie, w jakim jesteś faktycznie ubezpieczony.

Czy pracodawca może automatycznie odejmować pół godziny przerwy?

Tylko wtedy, gdy uzgodniono, że przerwa jest nieopłacona, i gdy przerwa rzeczywiście się odbyła. Jeżeli w tym czasie pracowałeś albo musiałeś być w gotowości przy stanowisku, należy Ci się wynagrodzenie.

Czy spóźnienie może kosztować mnie karę?

Za nieprzepracowane minuty pracodawca nie musi płacić i to nie jest kara. Dodatkowa kara za spóźnienie wymaga natomiast ważnej klauzuli karnej spełniającej wszystkie warunki art. 7:650 BW.

Powiązane artykuły

Kiedy skorzystać z pomocy prawnej

Pomoc ma sens, gdy kara od pracodawcy albo inne potrącenia powtarzają się co miesiąc, gdy pracodawca nie podaje podstawy, gdy wypłata spada poniżej płacy minimalnej albo gdy umowa się kończy, a potrącona kwota wciąż jest sporna. Przy sporach o przerwy dotyczących wielu pracowników warto działać wspólnie. Przegląd spraw pracowniczych znajdziesz na stronie prawo pracy w Holandii, a swoją sytuację możesz opisać przez formularz kontaktowy. Przygotuj umowę, paski wypłaty, grafiki i regulamin.

Podsumowanie

Kara od pracodawcy wymaga pisemnej klauzuli z konkretnym naruszeniem, stałą kwotą i przeznaczeniem, które nie trafia do pracodawcy, a jej potrącenie ogranicza jedna dziesiąta wypłaty i płaca minimalna. Za szkodę odpowiadasz tylko przy umyślności lub świadomej lekkomyślności. Przerwa może być nieopłacona wyłącznie wtedy, gdy rzeczywiście ją miałeś. Żądaj podstawy na piśmie, zbieraj dowody i reaguj od razu.

O autorze

Mr. Onur Arslan — adwokat w Rotterdamie, w zawodzie od 2009 roku, założyciel kancelarii Arslan & Arslan Advocaten. W rejestrze dziedzin prawa Holenderskiej Izby Adwokackiej (NOvA) ma zarejestrowane prawo pracy oraz szkody osobowe; jest też ekspertem rejestru NIVRE (NIVRE-RE) w zakresie szkód osobowych. Odpowiada merytorycznie za treści z zakresu prawa pracy publikowane przez kancelarię i prowadzi sprawy o zwolnienia, porozumienia rozwiązujące, odprawy, zaległe wynagrodzenie i spory z pracodawcą — po polsku i niderlandzku.

Profil i rejestracje · Kontakt z kancelarią