Potrzebujesz szybkiej pomocy?

27 września, 2026

Odpowiedzialność pracownika za szkodę w Holandii (art. 7:661 BW)

Odpowiedzialność pracownika za szkodę w Holandii jest znacznie węższa, niż wielu pracodawców sugeruje. Zbiłeś towar, uszkodziłeś wózek widłowy albo służbowy samochód, a szef mówi, że „potrąci Ci to z wypłaty”? Co do zasady nie musisz płacić: holenderski kodeks cywilny przerzuca to ryzyko na pracodawcę, z wyjątkiem umyślności i świadomej lekkomyślności. Poniżej wyjaśniamy, gdzie leży granica, kiedy pracodawca może potrącić coś z pensji i jak zareagować na fakturę.

Autor: mr. Onur Arslan, adwokat – prawo pracy (rejestr dziedzin prawa NOvA). Ostatnia aktualizacja: 27 września 2026 r. Stan prawny opisany w artykule: 27 września 2026 r.; przy sprawach indywidualnych sprawdź aktualne przepisy albo skontaktuj się z kancelarią.

W skrócie

Pracownik co do zasady nie odpowiada wobec pracodawcy za szkodę wyrządzoną przy pracy, chyba że działał umyślnie lub ze świadomą lekkomyślnością (art. 7:661 BW).
To pracodawca musi to twierdzić i, gdy zaprzeczysz, udowodnić.
Odstępstwo na Twoją niekorzyść jest możliwe tylko na piśmie i tylko w zakresie, w jakim jesteś faktycznie ubezpieczony.
Faktura od pracodawcy to jego stanowisko, a nie wyrok. Nie płać odruchowo.
Potrącenie z pensji podlega osobnym regułom (art. 7:632 BW), a część do wysokości płacy minimalnej jest co do zasady chroniona.

Główna zasada: art. 7:661 BW

Odpowiedzialność pracownika za szkodę wyrządzoną pracodawcy reguluje art. 7:661 ust. 1 BW (Burgerlijk Wetboek, holenderski kodeks cywilny). Pracownik, który przy wykonywaniu umowy wyrządzi szkodę pracodawcy albo osobie trzeciej, wobec której pracodawca musi tę szkodę naprawić, nie odpowiada z tego tytułu wobec pracodawcy, chyba że szkoda jest skutkiem jego umyślności lub świadomej lekkomyślności (bewuste roekeloosheid).

Przepis zawiera też drugie zdanie, o którym rzadko się wspomina: z okoliczności sprawy, także z uwagi na charakter umowy, może wynikać inne rozstrzygnięcie. To wyjątek, nie reguła, ale warto o nim wiedzieć, zanim uznasz sprawę za przesądzoną.

Nie myl tego przepisu z art. 7:658 BW. Ten dotyczy obowiązku pracodawcy zapewnienia bezpiecznego miejsca pracy i szkody, którą poniosłeś Ty, na przykład w wypadku. O tym piszemy między innymi w tekście o wypadku drogowym w czasie pracy. Za szkodę pracodawcy właściwy jest art. 7:661 BW.

Idea jest prosta: kto zleca pracę, ponosi ryzyko, że coś pójdzie nie tak. To ryzyko należy do działalności firmy i zwykle można je ubezpieczyć albo uwzględnić w cenie. Ochrona dotyczy każdego pracownika: na etacie, w niepełnym wymiarze, na umowie na wezwanie, studentów i pracowników agencji.

Gdzie leży granica

Pojęcie	Co oznacza	Dlaczego próg jest wysoki
Umyślność (opzet)	Chciałeś wyrządzić szkodę albo wiedziałeś na pewno, że powstanie, i mimo to działałeś	Chodzi o świadome wyrządzenie szkody, a nie o błąd, którego można było uniknąć
Świadoma lekkomyślność (bewuste roekeloosheid)	Bezpośrednio przed działaniem rzeczywiście zdawałeś sobie sprawę z lekkomyślnego charakteru swojego zachowania	Według orzecznictwa liczy się to, co faktycznie wtedy wiedziałeś, a nie to, co powinieneś był wiedzieć

W codziennej pracy, w pośpiechu, z przyzwyczajenia, ze zmęczenia czy z braku doświadczenia, świadomą lekkomyślność przyjmuje się rzadko. Zwykła nieuwaga, na przykład zarysowanie auta przy parkowaniu albo upuszczenie palety, co do zasady nie wystarcza. To pracodawca musi twierdzić umyślność albo świadomą lekkomyślność i ją udowodnić, jeżeli temu zaprzeczysz. Nie wystarczy, że napisze, że byłeś nieostrożny.

Czy umowa lub CAO mogą to zmienić

Czy odpowiedzialność pracownika za szkodę można rozszerzyć umową? Tylko w wąskich granicach. Art. 7:661 ust. 2 BW pozwala odstąpić od zasady na niekorzyść pracownika wyłącznie w umowie pisemnej i tylko w zakresie, w jakim pracownik jest z tego tytułu ubezpieczony. Wynikają z tego dwie rzeczy:

Ustna umowa albo zdanie w aplikacji dla pracowników nie wystarczy.
Musi istnieć rzeczywiście zawarte ubezpieczenie, które tę szkodę pokrywa. Argument „powinieneś był się ubezpieczyć” nie wystarcza. Jeżeli pracodawca powołuje się na taką klauzulę, poproś o polisę.

Pracodawca powołuje się na układ zbiorowy? Poproś o numer konkretnego artykułu i przeczytaj go. CAO czasem przewiduje udział własny albo zasady dotyczące szkód w sprzęcie firmowym, ale postanowienie, które idzie dalej, niż pozwala art. 7:661 ust. 2 BW, nie wiąże. Jak sprawdzić, który układ Cię obejmuje, opisujemy w tekście o CAO w Holandii.

Trzy pytania, które trzeba rozdzielić

Pytanie	Odpowiedź
Czy pracodawca może wysłać mi fakturę?	Tak, każdy może. Faktura to stanowisko, a nie rozstrzygnięcie. Nie musisz jej uznawać ani płacić, ale odpowiedz na piśmie, że kwestionujesz kwotę, i poproś o uzasadnienie.
Czy naprawdę odpowiadam?	Tylko przy umyślności lub świadomej lekkomyślności albo na podstawie ważnej klauzuli pisemnej, za którą stoi rzeczywiste ubezpieczenie. Jeżeli zaprzeczasz, pracodawca musi to udowodnić, w razie potrzeby przed kantonrechter.
Czy może to potrącić z pensji?	To osobne pytanie. Nawet gdy odszkodowanie jest należne, obowiązują granice art. 7:632 BW. A jeśli nie jest należne, potrącać nie wolno.

Potrącenie z wynagrodzenia: kiedy jest dozwolone

Popularne twierdzenie, że potrącenie zawsze wymaga Twojej zgody, jest zbyt proste. Art. 7:632 ust. 1 BW zawiera zamkniętą listę należności, które pracodawca może potrącić (verrekenen) z wypłacanej pensji, i jest na niej „odszkodowanie należne od pracownika”. Jeżeli odszkodowanie jest rzeczywiście należne, pracodawca może więc je potrącić bez Twojej zgody, ale w granicach:

Granica płacy minimalnej. Potrącenie nie może obejmować części pensji do kwoty płacy minimalnej (art. 7:632 ust. 2 BW). Wyjątek dotyczy tylko zaliczek na wynagrodzenie, jeżeli z góry uzgodniono to na piśmie. Gdy kwota wolna od zajęcia jest wyższa niż płaca minimalna, potrącenie może obejmować tylko tę część pensji, którą można by zająć. Aktualne stawki znajdziesz w tekście o płacy minimalnej w Holandii.
Zamknięta lista. Jeżeli pozycji na niej nie ma, na przykład „kara”, która nie spełnia wymogów art. 7:650 BW (pisemna umowa, określone przewinienie i kwota, limit tygodniowy), albo inne obciążenie, potrącać nie wolno, niezależnie od tego, jak pozycja nazywa się na pasku.
Koniec umowy. Ograniczenie do zamkniętej listy nie obowiązuje przy zakończeniu stosunku pracy. Dlatego rozliczenie końcowe sprawdzaj szczególnie uważnie; piszemy o tym w tekście o rozliczeniu końcowym po zwolnieniu.

Czym innym jest zatrzymywanie części pensji (inhouden) na podstawie klauzuli w umowie. Art. 7:631 ust. 1 BW stanowi, że klauzula dająca pracodawcy prawo zatrzymywania kwot z wynagrodzenia jest nieważna. Możesz jedynie udzielić pisemnego pełnomocnictwa do dokonywania płatności w Twoim imieniu, ale nie z części pensji do wysokości płacy minimalnej (z ustawowymi wyjątkami), i możesz je w każdej chwili odwołać. Jak czytać pozycje na pasku, wyjaśniamy w tekście o loonstrook.

A jeśli podpisałeś coś pod presją albo kliknąłeś „zgadzam się” w aplikacji? Oświadczenie złożone pod wpływem groźby, podstępu lub wyzyskania szczególnych okoliczności (misbruik van omstandigheden) można unieważnić (art. 3:44 BW). Trzeba to jednak zrobić w porę i uzasadnić.

Pracownicy agencji pracy

Odpowiedzialność pracownika za szkodę wygląda tak samo przy pracy przez agencję. Jako pracownik tymczasowy jesteś pracownikiem agencji (uitzendbureau), a art. 7:661 BW chroni Cię tak samo. To, co agencja uzgodniła z firmą, w której pracujesz (inlener), co do zasady Cię nie dotyczy: nie jesteś stroną tej umowy.

Czy agencja przerzuci szkodę na firmę albo na swoje ubezpieczenie, zależy od ich umowy i polisy. Dla Ciebie kluczowe pytanie jest inne: czy działałeś umyślnie albo ze świadomą lekkomyślnością. Uważaj też na potrącenia pod różnymi nazwami; opisujemy je w tekście o kosztach agencji pracy. Ogólnie o prawach w pracy przez agencję piszemy w tekście prawa pracownika tymczasowego.

Co zrobić, gdy pracodawca żąda pieniędzy

Nie zgadzaj się od razu i nie płać sam z siebie. Zapłata może zostać uznana za przyznanie i trudno ją odwrócić.
Poproś na piśmie o uzasadnienie: na jakiej podstawie, o jakie zdarzenie chodzi, jak wyliczono kwotę i na jaki zapis umowy lub CAO powołuje się pracodawca.
Niczego nie podpisuj: ani uznania długu (schuldbekentenis), ani oświadczenia, ani akceptacji w aplikacji.
Sprawdź pasek wypłaty: czy coś już potrącono, ile i w którym miejscu.
Zachowaj wszystko: wiadomości, e-maile, grafiki, polecenia, zdjęcia miejsca zdarzenia.
Pracuj dalej normalnie. Spór o pieniądze nie jest powodem, by przerwać pracę; osłabiłoby to Twoją pozycję.
Daj sprawę do oceny, zanim zapłacisz lub podpiszesz.

Sprawdź też okoliczności: czy dostałeś instrukcje, czy pracowałeś pod presją czasu, czy sprzęt był sprawny, czy był nadzór. To właśnie te punkty czynią świadomą lekkomyślność mało prawdopodobną. Jeżeli potrącono Ci wynagrodzenie bez podstawy, możesz go żądać tak jak zaległego wynagrodzenia.

Przykład ilustracyjny

Pracownik magazynu, zatrudniony przez agencję, w pośpiechu pod koniec zmiany zahaczył wózkiem widłowym o regał i uszkodził towar. Tydzień później dostał fakturę od agencji, a w aplikacji prośbę o potwierdzenie, że zgadza się na potrącanie rat z wypłaty.

Nie kliknął akceptacji. Odpisał, że kwestionuje odpowiedzialność, i poprosił o podstawę, wyliczenie oraz ewentualną klauzulę z polisą. Agencja nie wykazała ani umyślności, ani świadomej lekkomyślności, ani ubezpieczenia, więc nie miała podstawy do potrącenia. Przykład jest fikcyjny i nie przesądza wyniku żadnej sprawy.

Najczęstsze błędy

Gdy w grę wchodzi odpowiedzialność pracownika za szkodę, najwięcej traci się na pochopnych decyzjach. Pierwszy błąd to zapłacenie faktury „dla świętego spokoju”, co potem trudno odwrócić. Drugi to podpisanie uznania długu albo zgody w aplikacji bez sprawdzenia. Trzeci to przyjęcie, że skoro pracodawca „ma to w CAO”, to sprawa jest zamknięta, bez przeczytania artykułu. Czwarty to brak kontroli paska, gdy potrącenia pojawiają się pod niejasną nazwą. Piąty to odmowa pracy w proteście, która może skończyć się poważniejszym konfliktem, nawet zwolnieniem dyscyplinarnym.

Gdzie sprawdzić oficjalne informacje

Najczęstsze pytania

Czy jako pracownik odpowiadam za szkodę w pracy?

Zwykle nie. Według art. 7:661 BW nie odpowiadasz wobec pracodawcy za szkodę wyrządzoną przy pracy, chyba że wynika ona z umyślności lub świadomej lekkomyślności. Pracodawca musi to twierdzić i udowodnić.

Czym jest świadoma lekkomyślność?

Tym, że bezpośrednio przed działaniem rzeczywiście zdawałeś sobie sprawę z lekkomyślnego charakteru swojego zachowania. Liczy się to, co faktycznie wiedziałeś, a nie to, co powinieneś był wiedzieć. Pośpiech, rutyna czy zła ocena sytuacji zwykle jej nie oznaczają.

Czy pracodawca może potrącić szkodę z pensji?

Tylko jeśli odszkodowanie jest rzeczywiście należne. Wtedy może je potrącić także bez Twojej zgody, ale nie z części pensji do wysokości płacy minimalnej. Przy zakończeniu umowy zasady potrącenia są szersze, więc sprawdzaj rozliczenie końcowe.

Dostałem fakturę od pracodawcy. Czy muszę zapłacić?

Nie od razu. Faktura to stanowisko pracodawcy, a nie rozstrzygnięcie. Zakwestionuj ją na piśmie, poproś o podstawę i wyliczenie, i nie płać zapobiegawczo, bo zapłata może zostać uznana za przyznanie.

Podpisałem coś pod presją. Czy jestem związany?

Niekoniecznie. Oświadczenie złożone pod wpływem groźby, podstępu lub wyzyskania szczególnych okoliczności można unieważnić (art. 3:44 BW). Wymaga to uzasadnienia i działania w porę, więc daj sprawę do oceny, zanim zapłacisz.

Czy pracownika agencji obowiązują te same zasady?

Tak. Jesteś pracownikiem agencji i art. 7:661 BW chroni Cię tak samo. Umowa między agencją a firmą użytkownikiem i ich polisy nie zmieniają Twojej pozycji.

Powiązane artykuły

Kiedy skorzystać z pomocy prawnej

Pomoc ma sens, gdy dostałeś fakturę lub wezwanie do zapłaty od pracodawcy, gdy na pasku pojawiło się potrącenie za szkodę, gdy każą Ci podpisać uznanie długu albo gdy pracodawca powołuje się na klauzulę w umowie lub CAO. Sprawdź też prawo do dofinansowanej pomocy prawnej i polisę ochrony prawnej. Przegląd spraw pracowniczych znajdziesz na stronie prawo pracy w Holandii, a swoją sprawę możesz opisać przez formularz kontaktowy.

Podsumowanie

Odpowiedzialność pracownika za szkodę w Holandii jest wyjątkiem: art. 7:661 BW obciąża ryzykiem pracodawcę, chyba że działałeś umyślnie albo ze świadomą lekkomyślnością, a ten próg rzadko zostaje przekroczony. Odstępstwo jest możliwe tylko na piśmie i tylko przy rzeczywistym ubezpieczeniu. Potrącenie z pensji to osobna kwestia z własnymi granicami. Gdy dostaniesz fakturę albo zobaczysz potrącenie, zakwestionuj je na piśmie, poproś o podstawę i niczego nie podpisuj przed oceną sprawy.

O autorze

Mr. Onur Arslan — adwokat w Rotterdamie, w zawodzie od 2009 roku, założyciel kancelarii Arslan & Arslan Advocaten. W rejestrze dziedzin prawa Holenderskiej Izby Adwokackiej (NOvA) ma zarejestrowane prawo pracy oraz szkody osobowe; jest też ekspertem rejestru NIVRE (NIVRE-RE) w zakresie szkód osobowych. Odpowiada merytorycznie za treści z zakresu prawa pracy publikowane przez kancelarię i prowadzi sprawy o zwolnienia, porozumienia rozwiązujące, odprawy, zaległe wynagrodzenie i spory z pracodawcą — po polsku i niderlandzku.

Profil i rejestracje · Kontakt z kancelarią