Potrzebujesz szybkiej pomocy?

3 października, 2026

Rozwód lub rozstanie a mieszkanie na wynajem: umowa najmu, toeslagen i meldunek

Ostatnia aktualizacja treści: 3 października 2026 r. Artykuł opisuje stan prawny na ten dzień; w sprawie indywidualnej sprawdź aktualne przepisy.

Autor: mr. Onur Arslan, adwokat od 2009 r. Sprawy rodzinne w kancelarii prowadzi m.in. mr. Öznur Batur, adwokat od 2012 r., wpisana do rejestru dziedzin prawa Niderlandzkiej Izby Adwokackiej (NOvA) w zakresie prawa osobowego i rodzinnego. Kancelaria Arslan Advocaten: 28 adwokatów i 10 prawników.

Co zrobić teraz

Wyjmij umowę najmu i sprawdź, kto ją podpisał. Ustal, czy jesteście małżeństwem, zarejestrowanymi partnerami czy parą bez formalnego związku. Od tego zależy, kto jest najemcą.
Nie wypowiadaj umowy i nie wymieniaj zamków na własną rękę. Dopóki umowa trwa, oboje możecie odpowiadać wobec wynajmującego za cały czynsz.
Gdy jedno z Was się wyprowadza, zgłoście nowy adres w gminie najpóźniej piątego dnia po przeprowadzce. Od wpisu w rejestrze BRP zależą także toeslagen.
Małżonkowie i zarejestrowani partnerzy: po złożeniu wniosku o rozwód zadzwońcie do BelastingTelefoon i podajcie datę wniosku, żeby ex przestał liczyć się jako toeslagpartner.

Rozstajecie się, a mieszkacie w mieszkaniu na wynajem? Szybko pojawiają się pytania: kto może zostać, kto płaci czynsz i co z dodatkami oraz meldunkiem. W Holandii odpowiedź zależy przede wszystkim od tego, czy jesteście małżeństwem lub zarejestrowanymi partnerami, i od tego, czyje nazwiska są w umowie. Mieszkanie własnościowe opisujemy osobno, w tekście o podziale domu rodzinnego przy rozwodzie.

Kto jest najemcą: małżonek, partner, konkubent

Małżonkowie i zarejestrowani partnerzy

Małżonek lub zarejestrowany partner (geregistreerd partner) najemcy jest z mocy prawa współnajemcą (medehuurder). Nie musi podpisywać umowy ani pytać wynajmującego o zgodę. Warunek jest jeden: mieszkanie musi być jego głównym miejscem zamieszkania (hoofdverblijf). Nie ma znaczenia, czy umowę zawarto przed ślubem, czy po nim (art. 7:266 ust. 1 BW).

Ważna ochrona: małżonek, który opuszcza mieszkanie na podstawie tymczasowego postanowienia sądu albo porozumienia w związku z wnioskiem o rozwód lub separację, nie traci statusu współnajemcy (art. 7:266 ust. 4 BW). Jeśli oboje małżonkowie podpisali umowę, oboje są po prostu najemcami.

Para bez ślubu i bez rejestracji

Przy nieformalnym związku (samenwonen) nie ma automatycznego współnajmu. Partner jest najemcą tylko wtedy, gdy podpisał umowę razem z drugą osobą (samenhuur, inaczej contractuele medehuur) albo uzyskał status współnajemcy na podstawie art. 7:267 BW. Wymaga to wspólnego wniosku do wynajmującego, a przy jego odmowie decyzji sądu. Sąd oddala wniosek między innymi wtedy, gdy wspólne gospodarstwo w tym mieszkaniu trwało krócej niż dwa lata.

Sam meldunek pod adresem czy wspólne opłacanie czynszu nie czynią nikogo najemcą. Rozliczenia par bez ślubu opisujemy w artykule wspólne mieszkanie i rozstanie.

Tabela: kto jest najemcą i kto może zostać

Pierwszym krokiem jest zawsze porozumienie. Ostatnia kolumna pokazuje, co dzieje się, gdy go nie ma.

Sytuacja	Kto jest najemcą	Kto może zostać, gdy się nie zgadzacie
Małżeństwo lub zarejestrowane partnerstwo, umowa na jedną osobę	Osoba z umowy oraz, z mocy prawa, małżonek lub partner jako współnajemca (art. 7:266 ust. 1 BW)	Tymczasowo: sąd może przyznać jednej osobie wyłączne korzystanie z mieszkania. Ostatecznie: sąd ustala, kto będzie najemcą (art. 7:266 ust. 5 BW)
Małżeństwo lub zarejestrowane partnerstwo, oboje podpisali umowę	Oboje jako najemcy	Jak wyżej; art. 7:266 ust. 5 BW stosuje się odpowiednio (Hoge Raad)
Para bez ślubu, oboje podpisali umowę	Oboje jako najemcy (samenhuur)	Porozumienie i zgoda wynajmującego. Bez tego sąd rejonowy (kantonrechter), art. 7:267 ust. 7 BW stosowany odpowiednio
Para bez ślubu, umowa na jedną osobę, partner uzyskał współnajem (art. 7:267 BW)	Najemca i współnajemca	Sąd rejonowy, art. 7:267 ust. 7 BW. Współnajemca traci status po wyprowadzce na stałe
Para bez ślubu, umowa na jedną osobę, brak współnajmu	Tylko osoba z umowy	Osoba z umowy. Drugi partner zwykle nie ma prawa do mieszkania

Kto mieszka w lokalu w trakcie rozwodu

Na czas rozwodu każdy z małżonków może wnioskować o tymczasowe zabezpieczenia (voorlopige voorzieningen, art. 821 Rv). Sąd może postanowić, że jeden z małżonków ma wyłączne prawo do korzystania z mieszkania, a drugi musi je opuścić i nie może do niego wchodzić (art. 822 ust. 1 lit. a Rv). Posiedzenie zaczyna się najpóźniej w trzecim tygodniu po tygodniu złożenia wniosku (art. 821 ust. 2 Rv). Te przepisy stosuje się odpowiednio do zarejestrowanych partnerów (art. 828 Rv).

Postanowienie wydane przed wnioskiem o rozwód traci moc, jeśli w ciągu czterech tygodni nie zostanie złożony wniosek o rozwód lub separację (art. 821 ust. 4 Rv). Tymczasowe prawo do mieszkania trwa, jeśli złożono wniosek o ostateczne przyznanie najmu, do prawomocnego rozstrzygnięcia tego wniosku (art. 826 ust. 1 lit. a Rv).

Szczegóły procedury opisujemy w artykule o tymczasowych zabezpieczeniach przy rozwodzie. Przy przemocy w domu najpierw liczy się bezpieczeństwo; zob. tekst o przemocy domowej i huisverbod.

Ostateczna decyzja: kto zostaje najemcą

Przy rozwodzie lub końcu partnerstwa

Przy rozwodzie, separacji (scheiding van tafel en bed) albo rozwiązaniu zarejestrowanego partnerstwa sąd może na wniosek ustalić, kto będzie najemcą, i od którego dnia. Tego samego dnia najem z drugą osobą się kończy (art. 7:266 ust. 5 BW). Wniosek składa się zwykle razem z wnioskiem o rozwód (nevenvoorziening, art. 827 ust. 1 lit. f Rv).

Zgoda wynajmującego nie jest potrzebna: według Hoge Raad takie rozstrzygnięcie działa także wobec niego. Jeśli się porozumiecie, zapiszcie w porozumieniu rozwodowym, kto zostaje i od kiedy, i poinformujcie wynajmującego na piśmie.

Przy rozstaniu bez ślubu

Każdy z najemców lub współnajemców może żądać, by sąd ustalił, że ktoś od określonego dnia nie kontynuuje najmu. Sąd przyznaje to, gdy wymaga tego słuszność (art. 7:267 ust. 7 BW). W wyroku z 24 grudnia 2021 r. (ECLI:NL:HR:2021:1964) Hoge Raad orzekł, że przepis ten stosuje się odpowiednio do pary, która wspólnie podpisała umowę, a rozstrzygnięcie wiąże wynajmującego.

Sprawy najmu rozpoznaje sąd rejonowy (art. 93 lit. c Rv); adwokat nie jest tam obowiązkowy. Sąd waży interesy obu stron, w tym na przykład sytuację dzieci.

Czy jedna osoba może sama wypowiedzieć najem?

Najemca wypowiada umowę listem poleconym albo przez komornika (exploot), z terminem od jednego do trzech miesięcy (art. 7:271 ust. 4 i 6 BW). Przy rozstaniu ważniejsze jest, czy wypowiedzenie jednej osoby wyrzuca drugą. Zwykle nie.

Małżonkowie i partnerzy: gdy najem kończy się dla najemcy, na przykład dlatego, że sam wypowiedział umowę, współnajemca staje się najemcą (art. 7:266 ust. 3 BW). Jeśli wypowiada wynajmujący, musi to zrobić wobec każdego z małżonków lub partnerów osobno (art. 7:271 ust. 4 BW).
Współnajem z art. 7:267 BW: gdy najem kończy się dla najemcy, współnajemca staje się najemcą (art. 7:267 ust. 5 BW). Przy lokalach z przydziału gminy musi jednak w ciągu ośmiu tygodni wystąpić do sądu z pozwoleniem mieszkaniowym (huisvestingsvergunning, ust. 6).
Para, która wspólnie podpisała umowę: według Juridisch Loket, by jedno z Was zostało samo, potrzebna jest zgoda wynajmującego, a bez niej decyzja sądu. Nie zakładaj, że jesteś zwolniony z umowy, dopóki wynajmujący nie potwierdzi tego na piśmie.

Pułapka: gdy umowa jest tylko na partnera bez ślubu, a drugi nie jest współnajemcą, wypowiedzenie przez najemcę nie daje drugiemu prawa do kontynuacji. Zob. też umowa najmu w Holandii.

Zaległy czynsz, odpowiedzialność solidarna i kaucja

Najemca i współnajemca-małżonek odpowiadają wobec wynajmującego solidarnie (hoofdelijk), poza kwotami wymagalnymi, zanim małżonek stał się współnajemcą (art. 7:266 ust. 2 BW). To samo dotyczy współnajmu z art. 7:267 BW (ust. 4). Przy umowie podpisanej przez oboje sprawdź jej postanowienia o odpowiedzialności. Wynajmujący może więc żądać całego zaległego czynszu także od osoby, która się wyprowadziła.

Wasze wewnętrzne ustalenie, kto płaci, nie wiąże wynajmującego; działa tylko między Wami. Dlatego:

nie wstrzymuj płatności jako środka nacisku, bo zaległość obciąża oboje i może zagrozić samemu najmowi;
zapiszcie, kto płaci czynsz od jakiego dnia i jak rozliczycie okres przejściowy;
przy pierwszym upomnieniu odpowiedz i zaproponuj plan spłaty.

Podział kosztów w okresie przejściowym opisujemy w artykule stałe koszty przy rozwodzie. Kaucja (borg) zostaje zwykle u wynajmującego, dopóki umowa trwa z osobą, która zostaje; zob. wspólny najem: kto dostaje kaucję.

Mieszkanie socjalne i pierwszeństwo w gminie

Gmina może w rozporządzeniu mieszkaniowym (huisvestingsverordening) przyznać pierwszeństwo do mieszkania socjalnego osobom w pilnej potrzebie (urgentie). Kryteria ustala gmina. Ustawa wymienia grupy, które muszą być wtedy objęte pierwszeństwem, między innymi osoby opuszczające schronisko po przemocy domowej (art. 12 ust. 3 Huisvestingswet 2014). Rozwodu ani rozstania na tej liście nie ma.

Sprawdź zasady swojej gminy, zanim zrezygnujesz z prawa do obecnego mieszkania, i nie podpisuj porozumienia o wyprowadzce bez planu, gdzie zamieszkasz.

Toeslagen po rozstaniu

Toeslagen liczy się od dochodu gospodarstwa. Kluczowe jest więc, od kiedy ex przestaje być toeslagpartnerem. Według Dienst Toeslagen:

Małżeństwo lub zarejestrowane partnerstwo: ex przestaje się liczyć od pierwszego dnia miesiąca po tym, gdy spełnione są oba warunki: zmiana adresu w gminie weszła w życie, a wniosek o rozwód, separację lub rozwiązanie partnerstwa został złożony (por. art. 5a ust. 4 AWR). Zgłoś to przez BelastingTelefoon, z datą wniosku pod ręką.
Para bez ślubu: ex przestaje się liczyć od pierwszego dnia miesiąca po tym, jak nie jesteście już zameldowani pod tym samym adresem. Przeprowadzkę urząd dostaje automatycznie z gminy.
Huurtoeslag: zawsze decyduje adres, także przy małżeństwie.

Sprawdź, na kogo jest huurtoeslag. Jeśli na osobę, która się wyprowadza, dodatek „przechodzi” razem z nią, a osoba, która zostaje, składa własny wniosek po przetworzeniu adresu (zwykle 1 do 5 dni roboczych). Zmiany zgłaszasz w ciągu czterech tygodni w Mijn toeslagen. Przeprowadzki zgłoszonej w gminie nie trzeba zgłaszać osobno, zmianę dochodu (np. alimenty) już tak.

Rodzic bez toeslagpartnera ma prawo do podwyższonego kindgebonden budget (alleenstaande-ouderkop): w 2026 r. 3416 euro rocznie, mniej przy wyższym dochodzie (art. 2 ust. 6 i 7 Wet op het kindgebonden budget). Zob. kinderbijslag i kindgebonden budget oraz toeslagen w 2026 r.

Zwrotu nadpłaty urząd żąda najpierw od osoby, na którą jest dodatek, ale może pociągnąć do odpowiedzialności także byłego toeslagpartnera; przy huurtoeslag byłego współmieszkańca tylko za okres wspólnego mieszkania. Jeśli ex po wyprowadzce zarabia więcej, a wcześniej jego dochód był co najmniej o 10% niższy, możesz wnioskować o 10%-regeling. Zob. zwrot toeslagen i wzór bezwaar.

Meldunek w BRP: Ty, ex i dzieci

Zmianę adresu zgłasza się w gminie nowego adresu, najwcześniej cztery tygodnie przed przeprowadzką i najpóźniej piątego dnia po niej (art. 2.39 Wet BRP). Za dzieci poniżej 16 lat robią to rodzice (art. 2.48 Wet BRP). Ustalcie adres dzieci i zapiszcie go w planie rodzicielskim.

Gmina może nałożyć karę do 325 euro za niezgłoszenie przeprowadzki, a także na osobę, która świadomie toleruje nieprawdziwy meldunek innej osoby pod swoim adresem (art. 4.17 Wet BRP). Fikcyjny meldunek albo ex, który mieszka gdzie indziej, a wciąż figuruje pod Twoim adresem, kończą się zwykle także żądaniem zwrotu toeslagen. Jeśli ex nie zgłasza wyprowadzki, poinformuj gminę.

Gdy ze względów bezpieczeństwa adres nie powinien być znany, burmistrz może zgodzić się na adres korespondencyjny (briefadres, art. 2.41 Wet BRP). Zob. przewodnik meldunek BRP i BSN.

A sprawy w Polsce?

Dla holenderskich urzędów liczy się wpis w BRP; polskie zameldowanie nie ma tu znaczenia. Jeśli rozwód toczy się w Polsce, kwestię najmu w Holandii trzeba ocenić osobno (zob. rozwód polsko-holenderski).

Przykład hipotetyczny

Przykład hipotetyczny: Kasia i Tomek są małżeństwem i mieszkają z dwójką dzieci w mieszkaniu socjalnym w Rotterdamie. Umowę najmu podpisał tylko Tomek. Po rozstaniu Tomek chce wypowiedzieć umowę i przenieść się do mniejszego mieszkania. Kasia chce zostać z dziećmi.

Kasia jest z mocy prawa współnajemczynią. Nawet jeśli Tomek wypowie umowę, Kasia stanie się najemczynią. Gdyby oboje chcieli zostać, Kasia mogłaby wnioskować o tymczasowe wyłączne korzystanie z mieszkania, a razem z wnioskiem o rozwód o ustalenie, że to ona będzie najemczynią. Do tego czasu wynajmujący może żądać czynszu od obojga.

Tomek zgłasza nowy adres w gminie w ciągu pięciu dni, a po złożeniu wniosku o rozwód oboje informują BelastingTelefoon. Kasia sprawdza, na kogo jest huurtoeslag. Gdyby nie byli małżeństwem, a umowę podpisał tylko Tomek, Kasia nie miałaby takiej ochrony.

Najczęstsze pytania

Czy muszę się wyprowadzić, jeśli umowa najmu jest tylko na męża lub żonę?

Nie automatycznie. Małżonek lub zarejestrowany partner najemcy jest z mocy prawa współnajemcą, jeśli mieszkanie jest jego głównym miejscem zamieszkania. Gdy się nie zgadzacie, w trakcie rozwodu sąd może tymczasowo przyznać mieszkanie jednemu z Was, a ostatecznie ustalić, kto zostaje najemcą.

Czy partner bez ślubu może mnie wyrzucić z mieszkania?

To zależy od umowy. Jeśli oboje ją podpisaliście albo masz status współnajemcy, masz takie samo prawo do mieszkania, a przy sporze decyduje sąd rejonowy. Jeśli umowa jest tylko na partnera i nie jesteś współnajemcą, zwykle nie masz prawa zostać. Ustalcie wtedy rozsądny termin wyprowadzki.

Czy mój ex może sam wypowiedzieć umowę najmu?

Jeśli jesteście małżeństwem lub partnerami, wypowiedzenie przez najemcę nie wyrzuca współnajemcy: to on staje się wtedy najemcą. Przy umowie podpisanej przez dwie osoby, które chcą, by zostało tylko jedno z nich, potrzebna jest zgoda wynajmującego albo decyzja sądu.

Kto płaci zaległy czynsz, jeśli ex się wyprowadził?

Wynajmujący może żądać całej kwoty od każdego, kto jest najemcą lub współnajemcą, także od osoby, która już się wyprowadziła. Wasze wewnętrzne ustalenia wiążą tylko Was. Kto zapłacił za drugiego, może potem domagać się od niego zwrotu.

Od kiedy dostanę toeslagen jako osoba samotna?

Małżonkowie i zarejestrowani partnerzy: od pierwszego dnia miesiąca po tym, gdy zmiana adresu weszła w życie i złożono wniosek o rozwód lub rozwiązanie partnerstwa. Pary bez ślubu: od pierwszego dnia miesiąca po tym, jak nie jesteście zameldowani pod jednym adresem. Przy huurtoeslag decyduje zawsze adres.

W jakim terminie muszę zgłosić przeprowadzkę w gminie?

Najpóźniej piątego dnia po przeprowadzce, najwcześniej cztery tygodnie przed nią. Za dzieci poniżej 16 lat zgłoszenia dokonują rodzice. Za niezgłoszenie gmina może nałożyć karę do 325 euro.