Odstąpienie od VSO to prawo, o którym wielu pracowników dowiaduje się dopiero wtedy, gdy jest już za późno. Podpisujesz porozumienie o rozwiązaniu umowy o pracę pod presją rozmowy, wracasz do domu, liczysz na spokojnie i orientujesz się, że warunki są znacznie gorsze, niż się wydawało. Holenderskie prawo przewiduje na taką sytuację siatkę bezpieczeństwa: krótki termin, w którym możesz wycofać swój podpis bez podawania jakiegokolwiek powodu. W tym artykule wyjaśniamy, jak dokładnie działa ten termin, od kiedy się liczy, kiedy wydłuża się do trzech tygodni i jak prawidłowo złożyć oświadczenie, żeby było skuteczne.
Autor: mr. Onur Arslan, adwokat — prawo pracy (rejestr dziedzin prawa NOvA). Ostatnia aktualizacja: 23 września 2026 r. Stan prawny opisany w artykule: 14 września 2026 r.; przy sprawach indywidualnych sprawdź aktualne przepisy albo skontaktuj się z kancelarią.
W skrócie
- Po podpisaniu porozumienia masz czternaście dni na odstąpienie bez podania powodu.
- Jeżeli pracodawca nie poinformował o tym prawie w dokumencie, termin wydłuża się do trzech tygodni.
- Odstąpienie musi mieć formę pisemną i dotrzeć do pracodawcy w terminie.
- Z prawa do namysłu można skorzystać raz na sześć miesięcy w tej samej sprawie.
- Po odstąpieniu umowa o pracę trwa dalej na dotychczasowych warunkach.
Na czym polega prawo do namysłu
Ustawa daje pracownikowi możliwość rozwiązania zawartego porozumienia w ciągu czternastu dni od jego zawarcia. Nie musisz podawać przyczyny, nie musisz nikogo przekonywać i nie potrzebujesz zgody pracodawcy. Wystarczy jednostronne oświadczenie złożone w terminie.
Skutek jest całkowity: umowa o pracę trwa dalej, jakby porozumienia nigdy nie było. Wracasz do pracy na dotychczasowych warunkach, a pracodawca, jeżeli nadal chce zakończyć współpracę, musi zacząć od nowa, tym razem zwykle drogą urzędową albo sądową. To bardzo mocne narzędzie, właśnie dlatego że nie wymaga żadnego uzasadnienia.
Dlaczego ten przepis w ogóle istnieje
Ustawodawca dostrzegł, że rozmowa o zakończeniu pracy jest sytuacją nierównowagi. Pracownik jest zaskoczony, zestresowany i zwykle nie zna skutków poszczególnych zapisów, a po drugiej stronie stołu siedzi osoba, która przygotowała dokument z wyprzedzeniem, często z pomocą prawnika.
Termin na namysł ma tę nierównowagę częściowo wyrównać. W praktyce działa też prewencyjnie: pracodawcy wiedzą, że podpis wymuszony presją może zostać wycofany, więc rzadziej naciskają na natychmiastową decyzję. Odstąpienie od VSO jest więc nie tylko ratunkiem po fakcie, lecz także argumentem w samej rozmowie.
Od kiedy liczy się termin
Bieg terminu rozpoczyna się w dniu zawarcia porozumienia, czyli zwykle w dniu, w którym podpisały je obie strony. Jeżeli dokument podpisywany jest w dwóch etapach, decyduje moment, w którym powstało zgodne oświadczenie woli obu stron.
Ważny jest też sposób zawarcia. Porozumienie musi mieć formę pisemną, ale wystarczy wymiana wiadomości elektronicznych, w których obie strony wyraźnie akceptują warunki. Zdarza się, że pracownik uważa, iż niczego nie podpisał, podczas gdy jego wiadomość „zgadzam się na te warunki” już wystarczyła. Wtedy termin biegnie od tej wiadomości.
Kiedy termin wydłuża się do trzech tygodni
Pracodawca ma obowiązek poinformować pracownika o prawie do odstąpienia w treści samego porozumienia. Jeżeli tego nie zrobił, termin wydłuża się z czternastu dni do trzech tygodni.
To częsty błąd, zwłaszcza w dokumentach przygotowywanych szablonowo albo przez firmy bez działu prawnego. Dlatego pierwszą rzeczą, którą warto sprawdzić po podpisaniu, jest właśnie obecność tego pouczenia. Jego brak daje Ci tydzień więcej na spokojną analizę, a czasem to właśnie ten tydzień decyduje o sprawie.
Jak złożyć oświadczenie, żeby było skuteczne
Skuteczne odstąpienie od VSO nie wymaga formularza ani prawnika. Forma jest prosta, ale trzy szczegóły decydują o skuteczności: pisemność, dotarcie do adresata i możliwość udowodnienia daty.
- Napisz krótkie oświadczenie, że rozwiązujesz zawarte porozumienie.
- Podaj datę zawarcia porozumienia i dzisiejszą datę.
- Nie podawaj powodu — nie jest wymagany i tylko otwiera dyskusję.
- Wyślij dokument tak, aby dało się udowodnić nadanie i doręczenie.
- Wyślij równolegle wiadomość elektroniczną do działu kadr i przełożonego.
- Zachowaj kopię oświadczenia oraz dowody wysyłki.
Nie wystarczy powiedzieć kierownikowi, że się rozmyśliłeś. Liczy się moment, w którym oświadczenie dotarło do pracodawcy, a nie moment, w którym je napisałeś, więc nie zostawiaj tego na ostatni dzień.
Wzór oświadczenia — po polsku i po niderlandzku
Wyślij je e-mailem oraz listem poleconym. W e-mailu poproś o potwierdzenie odbioru.
Wersja polska:
„Niniejszym oświadczam, że rozwiązuję porozumienie o rozwiązaniu umowy o pracę (vaststellingsovereenkomst) zawarte w dniu [data], korzystając z ustawowego prawa do namysłu z art. 7:670b ust. 2 kodeksu cywilnego. Umowa o pracę trwa zatem dalej na dotychczasowych warunkach. Proszę o pisemne potwierdzenie odbioru niniejszego oświadczenia. [imię i nazwisko, numer pracownika, data]”
Wersja niderlandzka (tę wyślij pracodawcy):
„Hierbij ontbind ik de op [datum] gesloten vaststellingsovereenkomst, met een beroep op mijn wettelijke bedenktijd (artikel 7:670b lid 2 BW). De arbeidsovereenkomst loopt daarmee ongewijzigd door. Graag ontvang ik een schriftelijke bevestiging van ontvangst. [naam, personeelsnummer, datum]”
Nie podawaj powodu i nie dodawaj propozycji negocjacyjnych w tym samym zdaniu — ewentualną kontrpropozycję wyślij osobnym pismem, żeby nie było wątpliwości, że odstąpienie jest bezwarunkowe.
Co dzieje się po odstąpieniu
Skutkiem odstąpienia od VSO jest powrót do stanu sprzed podpisu. Umowa o pracę trwa dalej i obowiązują wszystkie dotychczasowe warunki. Masz obowiązek stawić się do pracy, a pracodawca ma obowiązek wypłacać wynagrodzenie. Jeżeli w międzyczasie zostałeś zwolniony z obowiązku świadczenia pracy, ten stan zwykle trwa do wyjaśnienia sytuacji.
Atmosfera bywa wtedy napięta, ale samo skorzystanie z ustawowego prawa nie jest naruszeniem obowiązków pracowniczych i nie może być podstawą kary ani zwolnienia dyscyplinarnego. Jeżeli pracodawca reaguje odwetem, na przykład nagłym odsunięciem od zadań, warto to dokumentować, bo takie zachowanie bywa oceniane jako poważnie naganne.
Ograniczenia, o których trzeba wiedzieć
Odstąpienie od VSO nie działa w każdej sytuacji i ma kilka granic. Po pierwsze, przysługuje raz na sześć miesięcy w odniesieniu do tego samego stosunku pracy. Jeżeli po odstąpieniu podpiszesz kolejne porozumienie w krótkim odstępie czasu, drugi raz nie skorzystasz z tego uprawnienia.
- Nie dotyczy członków zarządu spółek, dla których obowiązują odrębne zasady.
- Nie stosuje się do zakończenia umowy w okresie próbnym.
- Nie obejmuje sytuacji, w której to pracownik sam wypowiedział umowę.
- Nie dotyczy zwykłej ugody kończącej spór, jeśli nie rozwiązuje ona umowy o pracę.
Ostatni punkt bywa mylący, bo pracodawcy nazywają „ugodą” bardzo różne dokumenty. Decyduje treść, a nie tytuł: jeżeli skutkiem jest zakończenie stosunku pracy, prawo do odstąpienia zwykle obowiązuje.
Kiedy warto z tego skorzystać
Odstąpienie od VSO nie jest decyzją bez kosztów, bo zwykle oznacza powrót do konfliktu. Są jednak sytuacje, w których niemal zawsze się opłaca.
- Podpisałeś w czasie choroby, nie znając skutków dla świadczeń.
- Data zakończenia skraca ustawowy okres wypowiedzenia.
- W dokumencie widnieje zapis sugerujący Twoje zawinienie.
- Porozumienie wskazuje, że to Ty wystąpiłeś o zakończenie umowy.
- Odprawa jest wyraźnie niższa niż wyliczenie ustawowe.
- Utrzymano zakaz konkurencji, choć nie było ku temu powodu.
- Podpisałeś pod presją, bez czasu na przeczytanie dokumentu.
W większości tych przypadków celem nie jest utrzymanie zatrudnienia za wszelką cenę, lecz powrót do stołu negocjacyjnego na lepszych warunkach. Co można wtedy uzyskać, opisujemy w tekście o negocjowaniu porozumienia.
Odstąpienie jako element negocjacji
Wycofanie podpisu bywa postrzegane jako zerwanie rozmów, a w rzeczywistości jest zwykle ich otwarciem na nowo. Warto o tym pamiętać, zanim uznasz, że jedyną opcją jest przyjęcie warunków, które Ci nie odpowiadają.
W praktyce samo zapowiedzenie skorzystania z tego prawa często wystarcza, by druga strona wróciła do rozmowy. Pracodawca wie, że po odstąpieniu czeka go procedura urzędowa albo sądowa, a jej wynik nie jest pewny i zajmuje tygodnie.
Dlatego wielu pracowników wysyła oświadczenie o odstąpieniu wraz z pismem wskazującym, jakie zmiany w dokumencie pozwoliłyby na zawarcie nowego porozumienia. To rozwiązanie łączy bezpieczeństwo prawne z otwartością na ugodę i zwykle prowadzi do lepszych warunków niż samo narzekanie na pierwszą wersję.
Co zrobić z pieniędzmi, jeśli już wpłynęły
Zdarza się, że pracodawca wypłaca odprawę albo końcowe rozliczenie jeszcze przed upływem terminu na namysł. Nie zamyka to drogi do wycofania podpisu: prawo do odstąpienia nie zależy od tego, czy pieniądze zostały już przelane. Skutkiem odstąpienia jest jednak to, że podstawa wypłaty odpada, więc otrzymaną kwotę trzeba rozliczyć z pracodawcą.
W praktyce rozwiązuje się to na dwa sposoby. Albo kwota zostaje zwrócona, albo, znacznie częściej, zalicza się ją na poczet wynagrodzenia za kolejne miesiące trwającego dalej zatrudnienia lub na poczet nowej, wynegocjowanej odprawy. Warto o tym napisać wprost w piśmie towarzyszącym oświadczeniu, bo usuwa to najczęstszy argument pracodawcy, że odstąpienie jest niemożliwe skoro wypłata już nastąpiła. Nie wydawaj tej kwoty do czasu wyjaśnienia sytuacji, żeby nie znaleźć się w sporze o zwrot.
Przykład ilustracyjny
Pracownica działu obsługi klienta została zaproszona na rozmowę bez podania tematu. Na miejscu otrzymała gotowe porozumienie z prośbą o podpis „jeszcze dziś, żeby zamknąć miesiąc”. Podpisała, bo rozmowa była nieprzyjemna i chciała, żeby się skończyła.
Wieczorem okazało się, że data zakończenia umowy przypada za dwa tygodnie, mimo dwumiesięcznego okresu wypowiedzenia, a dokument w ogóle nie zawierał pouczenia o prawie do namysłu. Oznaczało to trzy tygodnie na reakcję zamiast dwóch. Oświadczenie o odstąpieniu wysłano czwartego dnia, razem z pismem wskazującym trzy konkretne zmiany. Pracodawca nie chciał ryzykować procedury urzędowej i zaproponował nową wersję: pełny okres wypowiedzenia, wyższą odprawę i zwrot kosztów pomocy prawnej.
Najczęstsze błędy
Odstąpienie od VSO bywa udaremniane nie przez przepisy, lecz przez sposób, w jaki pracownik je zgłasza. Pierwszy błąd to zgłoszenie zmiany zdania wyłącznie telefonicznie albo w rozmowie na korytarzu, bez śladu na piśmie. Drugi to czekanie do ostatniego dnia, przez co oświadczenie dociera po terminie. Trzeci to podawanie rozbudowanego uzasadnienia, które daje drugiej stronie materiał do sporu, mimo że żadne uzasadnienie nie jest wymagane.
Czwarty błąd to przekonanie, że skoro pieniądze zostały już przelane, odstąpienie nie jest możliwe. Wypłata nie zamyka terminu, choć oznacza konieczność rozliczenia otrzymanej kwoty. Piąty to podpisanie kolejnego, równie niekorzystnego porozumienia zaraz po odstąpieniu, bez wykorzystania zyskanej pozycji negocjacyjnej.
Terminy pokrewne, których nie należy mylić
Prawo do namysłu to nie jedyny termin w tej układance. Jeżeli zamiast porozumienia pracodawca sięgnie po wypowiedzenie, obowiązują terminy na zaskarżenie zwolnienia liczone w miesiącach od zakończenia umowy, a ich przekroczenie zamyka drogę do roszczenia bezpowrotnie.
Osobno biegną terminy na złożenie wniosku o zasiłek i na roszczenia pieniężne, na przykład o zaległe wynagrodzenie czy nierozliczone dni urlopu. Warto sprawdzić wszystkie naraz, zamiast skupiać się wyłącznie na jednym. Pełne omówienie znajdziesz w naszym przewodniku o porozumieniu rozwiązującym umowę o pracę.
Sytuacje szczególne
W kilku układach ten termin ma znaczenie znacznie większe niż zwykle, bo stawką jest nie tylko wysokość odprawy.
Jeżeli podpisałeś porozumienie w czasie choroby, odstąpienie jest zwykle najpilniejszą decyzją, jaką możesz podjąć, ponieważ w grę wchodzi utrata zarówno wynagrodzenia, jak i świadczenia. Opisujemy to w tekście o porozumieniu podpisywanym w czasie choroby.
Osoby, których pobyt zależy od zatrudnienia, powinny sprawdzić skutki daty zakończenia dla pozwolenia na pobyt, bo termin na znalezienie nowej pracy jest ograniczony. Więcej o tym w artykule o porozumieniu dla ekspatów, a o skutkach dla zasiłku w tekście o porozumieniu a zasiłku.
Gdzie sprawdzić oficjalne informacje
Zanim wyślesz oświadczenie, sprawdź, jak wyglądają ogólne zasady zakończenia umowy i przyznawania świadczeń. Ułatwia to ocenę, czy warto wracać do negocjacji, czy raczej zaakceptować poprawioną wersję dokumentu.
Ogólne zasady zakończenia umowy o pracę, w tym drogę za porozumieniem stron, opisuje rijksoverheid.nl. Warunki przyznania zasiłku po zakończeniu zatrudnienia wyjaśnia uwv.nl. Warto zajrzeć do obu przed wysłaniem oświadczenia, żeby wiedzieć, co dokładnie odzyskujesz.
Kiedy skorzystać z pomocy prawnej
Samo napisanie oświadczenia jest proste i nie wymaga prawnika. Pomoc prawna ma sens wtedy, gdy chcesz wykorzystać odstąpienie jako punkt wyjścia do negocjacji, gdy podpisałeś w czasie choroby, gdy w dokumencie jest zapis o Twoim zawinieniu albo gdy pracodawca kwestionuje skuteczność Twojego oświadczenia. Warto też sprawdzić prawo do dofinansowanej pomocy prawnej przyznawanej przez Radę Pomocy Prawnej oraz ochronę z polisy ochrony prawnej.
Wielu pracodawców pokrywa koszty konsultacji prawnej pracownika w ramach nowego porozumienia, więc warto o to poprosić już w pierwszym piśmie. Jeżeli podpisałeś dokument, którego teraz żałujesz, skontaktuj się z naszą kancelarią jak najszybciej, bo liczą się dni.
Najczęstsze pytania
Czym jest ustawowe prawo do namysłu?
To uprawnienie pozwalające pracownikowi wycofać się z podpisanego porozumienia o rozwiązaniu umowy w ciągu czternastu dni, bez podawania powodu i bez żadnych kosztów.
Od kiedy liczy się czternaście dni?
Od dnia podpisania porozumienia przez obie strony. Jeżeli pracodawca nie zawarł w dokumencie informacji o tym prawie, termin wynosi trzy tygodnie zamiast dwóch.
Jak skorzystać z prawa do namysłu?
Wyślij pisemne oświadczenie o odstąpieniu, najlepiej e-mailem z potwierdzeniem oraz listem poleconym. Nie musisz podawać powodu ani niczego uzasadniać; wystarczy jedno zdanie.
Co się dzieje po odstąpieniu?
Umowa o pracę trwa dalej na dotychczasowych warunkach, tak jakby porozumienie nigdy nie zostało zawarte. Pracodawca może następnie wszcząć zwykłą procedurę zwolnienia.
Czy mogę skorzystać z tego prawa dwa razy?
Nie w tej samej sprawie w ciągu sześciu miesięcy. Jeżeli po odstąpieniu podpiszesz kolejne porozumienie dotyczące tego samego zakończenia umowy, prawo do namysłu już nie przysługuje.
Powiązane artykuły
Podsumowanie
Odstąpienie od VSO daje Ci czternaście dni na wycofanie podpisu bez podawania powodu, a jeżeli pracodawca nie pouczył Cię o tym prawie w treści dokumentu, termin wynosi trzy tygodnie. Oświadczenie musi być pisemne, musi dotrzeć do pracodawcy w terminie i nie wymaga żadnego uzasadnienia. Po odstąpieniu umowa trwa dalej, a Ty wracasz do stołu negocjacyjnego w znacznie mocniejszej pozycji. Sprawdź więc najpierw, czy w dokumencie jest pouczenie, policz dni od dnia zawarcia i nie zostawiaj wysyłki na ostatnią chwilę.
Potrzebujesz pomocy w konkretnej sprawie? Zobacz polski prawnik w Holandii od prawa pracy i sprawdź, jakie kroki są możliwe.
O autorze
Mr. Onur Arslan — adwokat w Rotterdamie, w zawodzie od 2009 roku, założyciel kancelarii Arslan & Arslan Advocaten. W rejestrze dziedzin prawa Holenderskiej Izby Adwokackiej (NOvA) ma zarejestrowane prawo pracy oraz szkody osobowe; jest też ekspertem rejestru NIVRE (NIVRE-RE) w zakresie szkód osobowych. Odpowiada merytorycznie za treści z zakresu prawa pracy publikowane przez kancelarię i prowadzi sprawy o zwolnienia, porozumienia rozwiązujące, odprawy, zaległe wynagrodzenie i spory z pracodawcą — po polsku i niderlandzku.
Profil i rejestracje · Kontakt z kancelarią
