Inverzekeringstelling (zatrzymanie policyjne do dyspozycji prokuratora), bewaring (areszt tymczasowy – pierwsza faza) i gevangenhouding (areszt tymczasowy – kolejna faza) to trzy różne instytucje, każda z własnym maksymalnym czasem trwania i innym organem decydującym. Kto je myli, łatwo przeszacuje lub nie doszacowuje terminów. Poniżej pełna oś czasu – od zatrzymania do posiedzenia sądu – tak jak przewiduje to Wetboek van Strafvordering.
Odpowiedzialna adwokat: Melanie Schulpen, adwokat prawa karnego i administracyjnego w Arslan & Arslan Advocaten. Wpisana do rejestru dziedzin prawa Nederlandse orde van advocaten w zakresie prawa karnego (i prawa karnego nieletnich) oraz administracyjnego. Ostatnia aktualizacja redakcyjna: 22 września 2026 r.
Oś czasu w jednym spojrzeniu
| Faza i decydent | Maksymalny czas trwania |
|---|---|
| Ophouden voor onderzoek (hulp)officier van justitie (funkcjonariusz policji upoważniony przez prokuraturę / prokurator) — art. 56a ust. 2 Sv |
9 godzin przy przestępstwie, dla którego dopuszczalna jest voorlopige hechtenis (areszt tymczasowy), w innych przypadkach 6 godzin; godziny między 00:00 a 09:00 nie wliczają się |
| Inverzekeringstelling (hulp)officier van justitie — art. 57 i 58 Sv |
3 dni |
| Przedłużenie inverzekeringstelling officier van justitie (prokurator) — art. 58 ust. 2 Sv |
raz, o 3 dni, tylko w przypadku pilnej konieczności |
| Voorgeleiding rechter-commissaris rechter-commissaris (sędzia śledczy) — art. 59a ust. 1 Sv |
najpóźniej po 3 dniach i 18 godzinach od zatrzymania |
| Bewaring rechter-commissaris, na wniosek officier van justitie — art. 63 i 64 ust. 1 Sv |
14 dni |
| Gevangenhouding raadkamer van de rechtbank (posiedzenie niejawne sądu) — art. 65 i 66 ust. 1 i 3 Sv |
90 dni, licząc z przedłużeniami |
Bewaring trwa najwyżej czternaście dni. Dla gevangenhouding przed rozpoczęciem onderzoek ter terechtzitting (rozprawy) co do zasady obowiązuje maksymalnie dziewięćdziesiąt dni, wraz z przedłużeniami. Nie jest to ogólny termin końcowy do merytorycznego rozpoznania sprawy. Onderzoek ter terechtzitting może rozpocząć się od pro-formazitting (posiedzenia pro forma). Sąd może następnie utrzymać voorlopige hechtenis i ma obowiązek okresowo ją ponownie oceniać. Dlatego dłuższe voorarrest (areszt tymczasowy) zdarza się także poza sprawami o terroryzm. Ogólny maksymalny termin 180 dni nie istnieje. W sprawach o podejrzenie przestępstwa terrorystycznego art. 66 Sv przewiduje ponadto szczególną regulację przedłużenia przed rozpoczęciem onderzoek ter terechtzitting.
Inverzekeringstelling: kto decyduje i w jakim celu
Po zatrzymaniu zostaniesz doprowadzony do hulpofficier van justitie, który decyduje o ophouden voor onderzoek. Gdy ten termin się kończy, a potrzebne są dalsze czynności, (hulp)officier van justitie może zarządzić inverzekeringstelling (art. 57 ust. 1 Sv). Jest to możliwe tylko przy czynie, dla którego dopuszczalna jest voorlopige hechtenis (art. 58 ust. 1 Sv) i wyłącznie w interesie postępowania przygotowawczego.
Inverzekeringstelling trwa maksymalnie trzy dni. Przedłużenie o kolejne maksymalnie trzy dni udziela officier van justitie, a nie rechter-commissaris, i tylko w razie pilnej konieczności (art. 58 ust. 2 Sv). Gdy tylko interes postępowania na to pozwala, należy zarządzić Twoje zwolnienie (invrijheidstelling) (art. 57 ust. 5 i 58 ust. 3 Sv).
W czasie inverzekeringstelling officier van justitie może nałożyć beperkingen (ograniczenia): zakaz odwiedzin, telefonu, korespondencji. Wolno to tylko o tyle, o ile jest to absolutnie konieczne dla potrzeb postępowania lub porządku (art. 62 Sv). Kontakt z Twoim adwokatem jest z tego wyłączony.
Przedstawienie sprawy przed rechter-commissaris
Najpóźniej w ciągu trzech dni i osiemnastu godzin od zatrzymania zostaniesz doprowadzony przed rechter-commissaris (art. 59a ust. 1 Sv). Sędzia ocenia, czy inverzekeringstelling była zgodna z prawem. Jeśli uzna, że nie, nakaże Twoje natychmiastowe zwolnienie (art. 59a ust. 5 Sv). Podczas tego przesłuchania możesz sam wnioskować o zwolnienie, a Twój adwokat może być obecny i zabrać głos.
Często w tym samym momencie officier van justitie składa wniosek o bewaring. Rechter-commissaris decyduje o tym osobno. Nakaz bewaring obowiązuje przez najwyżej czternaście dni (art. 64 ust. 1 Sv).
Bewaring i gevangenhouding to nie to samo
- Bewaring — zarządza ją rechter-commissaris, maksymalnie czternaście dni (art. 63 i 64 Sv). To pierwsza faza voorlopige hechtenis.
- Gevangenhouding — zarządza ją raadkamer van de rechtbank, po rozpoczęciu lub zakończeniu bewaring. Maksymalnie dziewięćdziesiąt dni, przy czym termin można przedłużyć najwyżej dwukrotnie, ale łączny okres nie może przekroczyć dziewięćdziesięciu dni (art. 65 i 66 Sv).
- Gevangenneming — to ten sam instrument, ale zarządzany poza trwającą bewaring, np. po rozpoczęciu postępowania na posiedzeniu sądu (art. 65 ust. 2 Sv).
Jeśli sprawa trafi na posiedzenie w ciągu tych dziewięćdziesięciu dni, nakaz pozostaje w mocy do sześćdziesięciu dni po wyroku końcowym (art. 66 ust. 2 Sv). To dlatego sprawy czasem trafiają na posiedzenie „pro forma”: by pilnować terminu, gdy postępowanie dowodowe jeszcze trwa.
Kiedy w ogóle wolno stosować voorlopige hechtenis?
Muszą być spełnione dwa warunki. Po pierwsze przesłanka ustawowa: czyn musi podpadać pod art. 67 Sv (w skrócie: zbrodnie zagrożone karą co najmniej 4 lat pozbawienia wolności plus zamknięty katalog innych czynów). Po drugie podstawa z art. 67a Sv:
- Ryzyko ucieczki, wynikające z określonych zachowań lub okoliczności osobistych.
- Wstrząśnięty porządek prawny, tylko przy czynie zagrożonym karą co najmniej 12 lat pozbawienia wolności.
- Ryzyko recydywy, gdy poważnie grożą nowe przestępstwa albo przy niektórych przestępstwach przeciwko mieniu i z użyciem przemocy w ciągu pięciu lat od wcześniejszego prawomocnego skazania.
- Podstawa dowodowa: pozbawienie wolności jest rozsądnie potrzebne do ustalenia prawdy.
Jeśli podstawa nie występuje, musisz zostać zwolniony, nawet gdy czyn jest poważny. Właśnie w tym punkcie dobrze umotywowane stanowisko obrony często przynosi korzyść.
Wyjście: opheffing i schorsing
Nie siedzisz bezsilnie aż do posiedzenia sądu. Są dwie drogi. Opheffing składasz, gdy odpadły podstawy dla voorlopige hechtenis. Schorsing oznacza, że nakaz pozostaje, ale nie jest wykonywany, pod warunkami, które akceptujesz (art. 80 Sv). To może być obowiązek meldunkowy, zakaz kontaktu, dozór elektroniczny, kaucja lub miejsce w placówce terapeutycznej.
O powodzeniu wniosku o schorsing decyduje konkret: stały adres zamieszkania, pracodawca, który na Ciebie czeka, opieka nad dziećmi, już zorganizowana terapia. To dokładnie te dokumenty, które rodzina może dostarczyć, gdy podejrzany siedzi w areszcie.
Po fakcie: odszkodowanie za niesłuszne pozbawienie wolności
Jeśli sprawa kończy się bez wymierzenia kary lub środka, możesz zwrócić się do sądu o odszkodowanie z kasy państwa za szkodę spowodowaną odbytą inverzekeringstelling lub voorlopige hechtenis, w tym za krzywdę niemajątkową (art. 533 Sv). Wniosek należy złożyć w ciągu trzech miesięcy od zakończenia sprawy (art. 533 ust. 3 Sv). Ten termin w praktyce bywa często przegapiany.
Co możesz zrobić?
- Niezwłocznie zaangażuj adwokata; najważniejsze decyzje zapadają w pierwszych godzinach.
- Zanotuj moment zatrzymania, przyjazdu na komisariat i wszystkie zarządzenia o pozbawieniu wolności. Różne terminy nie zawsze liczą się od tego samego momentu; poproś adwokata o weryfikację rzeczywistej osi czasu w każdej fazie.
- Korzystaj z prawa do milczenia, dopóki nie porozmawiasz ze swoim adwokatem (art. 29 ust. 2 Sv).
- Unikaj kontaktu ze współpodejrzanymi; to wzmacnia podstawę dowodową dla voorlopige hechtenis.
- Poproś rodzinę o zebranie dowodów do wniosku o schorsing: adres zamieszkania, umowa o pracę, obowiązki opiekuńcze, plan leczenia.
W Arslan & Arslan Advocaten skontaktujesz się z nami pod numerami 010 311 5500 (Rotterdam), 020 747 00 55 (Amsterdam) lub 070 4500 300 (Haga).
Co rodzina może praktycznie dostarczyć
Przechowuj znane dane o zatrzymaniu, zaangażowanej instytucji i adwokacie. Szczególne kwestie medyczne lub niezbędne leki muszą w porę trafić do właściwej instytucji. Zapytaj, jakich informacji praktycznych potrzebuje adwokat i kto może być osobą do kontaktu.
Ze względu na poufność i ewentualne ograniczenia adwokat nie zawsze może dzielić się treścią akt. Członek rodziny nie jest też automatycznie uprawniony do podejmowania wszystkich decyzji w imieniu podejrzanego. Uzgodnienia dotyczące pracy, opieki czy wsparcia mogą być pomocne, ale muszą odpowiadać woli i interesom procesowym klienta.
Nie kontaktuj się ze współpodejrzanymi ani świadkami, by „uzgadniać wersje”. Zabezpiecz istniejące informacje bez ich zmieniania. Więcej praktycznych wskazówek znajdziesz przy członku rodziny, który został zatrzymany.
Nieletni i młodzi dorośli
W przypadku nieletnich obowiązują szczególne gwarancje i należy zadbać o rozwój młodej osoby. Role nieletniego, rodziców i adwokata muszą być jasne. Wiek, szkoła, wsparcie i bezpieczne miejsce pobytu mogą mieć znaczenie przy ocenie alternatywy dla aresztu.
U młodych dorosłych również może być potrzebna uwaga na rozwój i wsparcie, ale sam wiek nie daje automatycznie prawa do konkretnego rozwiązania. Przeczytaj więcej o jeugdstrafrecht (prawo karne nieletnich) i omów okoliczności z prowadzącym adwokatem.
Chcesz wiedzieć, jak buduje się wniosek o zwolnienie pod warunkami, przeczytaj nasze wyjaśnienie o wniosku o schorsing voorlopige hechtenis.
Najczęstsze pytania
Czy istnieje maksimum 180 dni voorlopige hechtenis?
Nie. Nie ma ogólnej granicy 180 dni dla voorlopige hechtenis. Bewaring trwa maksymalnie czternaście dni. Zwykła granica dziewięćdziesięciu dni dla gevangenhouding dotyczy fazy przed rozpoczęciem onderzoek ter terechtzitting. Po pro-formazitting voorlopige hechtenis może trwać dalej pod kontrolą sądu, także poza sprawami terrorystycznymi. Merytoryczne rozpoznanie nie musi się wtedy jeszcze rozpocząć.
Kto przedłuża inverzekeringstelling?
Officier van justitie, raz i maksymalnie o trzy dni, tylko w razie pilnej konieczności (art. 58 ust. 2 Sv). Rechter-commissaris nie przedłuża inverzekeringstelling; przy voorgeleiding ocenia jej legalność i osobno decyduje o bewaring.
Jaka jest różnica między bewaring a gevangenhouding?
Bewaring zarządza rechter-commissaris i trwa maksymalnie czternaście dni (art. 64 Sv). Gevangenhouding zarządza następnie raadkamer van de rechtbank i trwa przed rozpoczęciem onderzoek ter terechtzitting co do zasady maksymalnie dziewięćdziesiąt dni, licząc z przedłużeniami (art. 66 Sv). Po pro-formazitting voorlopige hechtenis może trwać pod kontrolą sądu. To dwie następujące po sobie fazy voorlopige hechtenis, z udziałem różnych sędziów.
Czy mogę dostać odszkodowanie po uniewinnieniu?
Jeśli sprawa kończy się bez wymierzenia kary lub środka, możesz zwrócić się do sądu o odszkodowanie za szkodę spowodowaną odbytą izolacją (art. 533 Sv). Złóż wniosek w ciągu trzech miesięcy od zakończenia sprawy; to twardy termin. Przeczytaj też, kiedy możesz wnioskować o odszkodowanie po uniewinnieniu lub umorzeniu (sepot).
Czy adwokat karnista będzie mnie kosztował?
Pomoc w ramach właściwej piketregeling (dyżur adwokacki) jest co do zasady bezpłatna, ale finansowanie zależy od czynu, Twojej sytuacji i rodzaju pomocy. Dla verhoorsbijstand przy czynie, dla którego niedopuszczalna jest voorlopige hechtenis, istnieje ustawowy wyjątek. Przy ambtshalve bijstand podczas voorlopige hechtenis z reguły nie pobiera się z góry wkładu własnego; po prawomocnym skazaniu, przy spełnieniu ustawowych warunków, może nastąpić obciążenie kosztami. Przy regularnej toevoeging (pomocy prawnej z urzędu) może obowiązywać dochodowo zależny wkład własny. Jeśli wybierasz pomoc odpłatną, umawiamy z góry stawkę.
Czy Arslan & Arslan Advocaten mówi w moim języku?
Nasi adwokaci mówią po niderlandzku, turecku, polsku i angielsku. Możemy pomagać Ci w Twoim języku.
Potrzebujesz pomocy adwokata?
Nasi adwokaci specjalizują się w prawie karnym i sprawach o oszustwa. Przeczytaj także o Twoich prawach przy zatrzymaniu, co zrobić, gdy zatrzymano członka rodziny oraz o kosztach adwokata karnego.
