Negocjowanie VSO to moment, w którym pracownik ma najwięcej do wygrania i najczęściej z tego nie korzysta. Dokument z propozycją porozumienia o rozwiązaniu umowy o pracę wygląda oficjalnie, jest napisany prawniczym językiem i sprawia wrażenie gotowego formularza, którego nie wypada zmieniać. W rzeczywistości jest to oferta wyjściowa, a pracodawca zwykle zakłada, że będzie o niej rozmowa. W tym artykule pokazujemy, czego realnie można się domagać, jak zbudować kontrpropozycję i jakie argumenty faktycznie podnoszą kwotę, a które tylko psują atmosferę.
Autor: mr. Onur Arslan, adwokat — prawo pracy (rejestr dziedzin prawa NOvA). Ostatnia aktualizacja: 23 września 2026 r. Stan prawny opisany w artykule: 14 września 2026 r.; przy sprawach indywidualnych sprawdź aktualne przepisy albo skontaktuj się z kancelarią.
W skrócie
- Pierwsza propozycja pracodawcy prawie nigdy nie jest ostateczna; negocjowanie jest normą.
- Negocjuj cztery rzeczy: kwotę, datę zakończenia, sformułowania w dokumencie i klauzule dodatkowe.
- Zachowanie okresu wypowiedzenia jest warunkiem prawa do zasiłku.
- Pracodawca zwykle pokrywa koszty doradztwa prawnego przy ocenie porozumienia.
- Masz czternaście dni na odstąpienie od podpisanego porozumienia bez podania powodu.
Dlaczego masz mocniejszą pozycję, niż myślisz
Alternatywą dla porozumienia jest dla pracodawcy droga urzędowa albo sądowa. Obie trwają tygodniami, wymagają udokumentowanego uzasadnienia i mogą się skończyć odmową. Przez cały ten czas musi wypłacać wynagrodzenie, a przy przegranej ponosi dodatkowe koszty.
Dlatego sam fakt, że dostałeś propozycję porozumienia zamiast wezwania na procedurę, jest informacją: firma chce szybkiego i pewnego zakończenia sprawy. To jest Twoja karta przetargowa. Negocjowanie VSO nie polega na proszeniu o przysługę, tylko na wycenie ryzyka, które pracodawca próbuje od siebie odsunąć.
Zanim zaczniesz: cztery rzeczy do sprawdzenia
Zanim wyślesz jakąkolwiek odpowiedź, ustal fakty. Bez nich negocjujesz w ciemno, a kontrpropozycja bez uzasadnienia zwykle jest odrzucana.
- Jaki okres wypowiedzenia obowiązuje w Twojej umowie i układzie zbiorowym.
- Ile wynosi ustawowa odprawa przy Twoim stażu i wynagrodzeniu.
- Czy istnieje dossier: oceny, ostrzeżenia, program naprawczy.
- Czy jesteś w okresie ochronnym, na przykład w czasie choroby albo ciąży.
Najważniejszy jest punkt trzeci. Jeżeli pracodawca zarzuca Ci słabe wyniki, ale nigdy nie prowadził udokumentowanego programu poprawy, jego pozycja przed sądem jest słaba. To zwykle przekłada się wprost na wysokość odprawy, jaką da się uzyskać.
Punkt wyjścia: odprawa ustawowa
Podstawą każdej rozmowy jest odprawa przejściowa wyliczana ze stażu i miesięcznego wynagrodzenia wraz ze stałymi składnikami, w tym dodatkiem urlopowym i stałymi dodatkami zmianowymi. Formalnie przy porozumieniu nie należy się automatycznie i nie jest gwarantowanym minimum, ale w praktyce bywa naturalnym punktem odniesienia w negocjacjach.
Propozycja niższa od tego wyliczenia prawie zawsze jest sygnałem, że firma liczy na Twoją niewiedzę. Zanim odpowiesz, policz tę kwotę samodzielnie i porównaj ją z ofertą. Sposób wyliczenia opisujemy w tekście o odprawie przy porozumieniu.
Czynniki, które realnie podnoszą kwotę
Kwotę powyżej wyliczenia ustawowego uzyskuje się w negocjacjach VSO dzięki konkretnym okolicznościom, a nie dzięki argumentowi, że kwota jest za niska.
- Brak dossier uzasadniającego zakończenie współpracy.
- Brak programu naprawczego przy zarzutach dotyczących wyników pracy.
- Ochrona wynikająca z choroby, ciąży albo członkostwa w radzie zakładowej.
- Długi staż połączony z wyższym wiekiem i trudną sytuacją na rynku pracy.
- Konflikt, w którym również pracodawca popełnił błędy.
- Presja czasu po stronie firmy, na przykład reorganizacja albo sprzedaż.
- Nierozliczone nadgodziny, dodatki albo błędnie ustalony wymiar godzin.
Ostatni punkt bywa najbardziej niedoceniany. Jeżeli od lat pracujesz więcej godzin, niż przewiduje umowa, Twoja podstawa wyliczenia odprawy jest zaniżona. Warto to sprawdzić przed rozmową, korzystając z zasady opisanej w tekście o domniemaniu wymiaru czasu pracy.
Nie tylko pieniądze: czego jeszcze można żądać
Część ustępstw nic nie kosztuje pracodawcy, a dla Ciebie ma realną wartość. Właśnie te elementy najłatwiej wynegocjować, więc warto o nie prosić nawet wtedy, gdy kwota jest już ustalona.
- Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem wynagrodzenia.
- Uchylenie zakazu konkurencji i klauzuli relacji.
- Pisemne, pozytywne referencje uzgodnione co do treści.
- Neutralny komunikat wewnętrzny o powodzie rozstania.
- Budżet szkoleniowy albo wsparcie w znalezieniu nowej pracy.
- Pokrycie kosztów pomocy prawnej po Twojej stronie.
- Zachowanie sprzętu służbowego, na przykład telefonu albo laptopa.
- Wypłata odprawy w miesiącu korzystniejszym podatkowo.
Uchylenie zakazu konkurencji bywa warte więcej niż kilka tysięcy odprawy, bo decyduje o tym, czy możesz od razu pracować w swojej branży. Szczegóły opisujemy w tekście o zakazie konkurencji w porozumieniu.
Zapisy, o które trzeba walczyć zawsze
Niezależnie od kwoty, trzy sformułowania decydują o tym, czy po zakończeniu umowy otrzymasz zasiłek. Ich brak potrafi kosztować więcej niż cała wynegocjowana podwyżka odprawy.
Po pierwsze, dokument musi wskazywać, że inicjatywa zakończenia umowy pochodzi od pracodawcy. Po drugie, musi potwierdzać, że nie można Ci przypisać zawinionego działania. Po trzecie, powód powinien być neutralny, na przykład różnica zdań co do kierunku pracy albo przyczyny organizacyjne. Wzmianka o kradzieży, oszustwie czy rażącym zaniedbaniu praktycznie przekreśla świadczenie, nawet jeśli w zamian obiecano wyższą kwotę. Więcej w tekście o porozumieniu a zasiłku.
Jak zbudować kontrpropozycję
Dobra kontrpropozycja jest krótka, rzeczowa i oparta na liczbach. Emocje i wyrzuty nie podnoszą kwoty, a często usztywniają drugą stronę.
- Podziękuj za propozycję i potwierdź gotowość do polubownego rozwiązania.
- Wskaż konkretne punkty do zmiany, ponumerowane w stałej kolejności: (1) data zakończenia i okres wypowiedzenia, (2) odprawa z wyliczeniem, (3) sformułowanie powodu i inicjatywy, (4) urlop, nadgodziny i rozliczenie końcowe, (5) zakaz konkurencji i referencje, (6) rekompensata kosztów prawnych.
- Uzasadnij każdy punkt faktem: przepisem, wyliczeniem albo brakiem dossier.
- Podaj własną kwotę i pokaż, jak ją policzyłeś.
- Dodaj punkty bezkosztowe, które łatwo zaakceptować.
- Wyznacz termin odpowiedzi i zachowaj kopię pisma.
Typowa taktyka polega na tym, by zażądać wyraźnie więcej, niż oczekujesz, ale nie na tyle dużo, by propozycja przestała być wiarygodna. Kwota bez uzasadnienia zwykle jest odrzucana, kwota z wyliczeniem staje się punktem wyjścia do rozmowy.
Czego nie robić podczas negocjacji
Negocjowanie VSO bywa psute przez zachowania, które wydają się naturalne. Kilka z nich systematycznie pogarsza pozycję pracownika, choć wydają się naturalne.
Nie mów, że i tak myślałeś o odejściu, bo to zdanie bywa cytowane później jako dowód Twojej inicjatywy. Nie podpisuj niczego na spotkaniu i nie zgadzaj się ustnie, bo wymiana wiadomości może już stanowić zawarcie porozumienia. Nie grób procesem, którego nie zamierzasz wytoczyć, bo blef szybko przestaje działać. Nie prowadź negocjacji wyłącznie telefonicznie, bo bez zapisu trudno później wykazać, co ustalono. I nie rezygnuj z pracy w trakcie rozmów, ponieważ własne wypowiedzenie prawie zawsze wyklucza świadczenie.
Ile masz czasu
Pośpiech jest narzędziem drugiej strony. Prośba o kilka dni na analizę jest całkowicie normalna i nie oznacza odmowy. Zdanie „ta oferta jest ważna tylko dziś” to technika nacisku, a nie reguła prawna.
Nawet po podpisaniu masz krótki termin na odstąpienie od porozumienia bez podawania powodu, a jeżeli pracodawca nie pouczył Cię o tym prawie w dokumencie, termin ten jest dłuższy. To ostatnia siatka bezpieczeństwa, ale liczona w dniach. Szczegóły opisujemy w tekście o odstąpieniu od porozumienia.
Jak zwykle przebiega taka rozmowa
W typowym scenariuszu wymiana ma trzy rundy i trwa od kilku dni do dwóch tygodni. W pierwszej rundzie odpowiadasz pisemnie na propozycję, wskazując punkty do zmiany wraz z wyliczeniami. Pracodawca zwykle akceptuje wtedy część punktów bezkosztowych, a przy kwocie proponuje coś pośredniego między swoją a Twoją liczbą.
W drugiej rundzie warto skupić się na tym, co dla Ciebie najważniejsze, i wyraźnie to nazwać. Rozmowa, w której obie strony wiedzą, co jest priorytetem, kończy się szybciej i lepiej niż targowanie o wszystko naraz. Jeżeli najbardziej zależy Ci na uchyleniu zakazu konkurencji, powiedz to wprost i pokaż, że w zamian możesz ustąpić przy dacie zakończenia.
Trzecia runda to zwykle domknięcie: uzgodniona wersja dokumentu, sprawdzenie, czy wszystkie ustalenia rzeczywiście w niej są, i dopiero potem podpis. Nigdy nie podpisuj wersji, której nie przeczytałeś w całości po zmianach, bo poprawki bywają wprowadzane wybiórczo, a odesłany dokument potrafi różnić się od tego, co ustalono w wiadomościach. Negocjowanie VSO kończy się w chwili podpisu, więc ostatnia kontrola treści jest równie ważna jak sama rozmowa o kwocie.
Przykład ilustracyjny
Specjalista z siedmioletnim stażem otrzymał propozycję porozumienia z odprawą odpowiadającą mniej więcej półtora miesięcznego wynagrodzenia, zakończeniem umowy za miesiąc i utrzymanym zakazem konkurencji. Jako powód wskazano „niedopasowanie do nowej struktury”, choć w rozmowie padły zarzuty dotyczące wyników pracy.
Przygotowanie zajęło dwa dni. Okazało się, że ustawowa odprawa była wyższa niż propozycja, że nigdy nie prowadzono programu naprawczego mimo zarzutów o wyniki, że proponowana data skracała okres wypowiedzenia o sześć tygodni oraz że pracownik od trzech lat pracował średnio o pięć godzin tygodniowo więcej, niż przewidywała umowa. Kontrpropozycja zawierała pięć ponumerowanych punktów z wyliczeniami. Wynik: odprawa ponad dwukrotnie wyższa od pierwotnej, pełny okres wypowiedzenia, uchylony zakaz konkurencji, uzgodnione referencje i zwrot kosztów pomocy prawnej.
Kiedy lepiej nie negocjować, tylko odmówić
Czasem najlepszą odpowiedzią nie jest kontrpropozycja, lecz odmowa. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w której jesteś chory, ponieważ podpisanie porozumienia w okresie ochronnym zwykle oznacza utratę i wynagrodzenia, i świadczenia, a żadna realistyczna odprawa tego nie rekompensuje.
Podobnie jest wtedy, gdy pracodawca nie ma żadnego uzasadnienia, a Ty chcesz zachować pracę. Odmowa oznacza wtedy, że firma musi przejść procedurę, w której jej szanse są niewielkie. Konsekwencje opisujemy w tekście o odmowie podpisania porozumienia, a sytuację przy chorobie w artykule o porozumieniu w czasie choroby.
Podatki i moment wypłaty
Odprawa jest przychodem ze stosunku pracy i podlega opodatkowaniu według zwykłych zasad, dlatego zawsze negocjuj kwoty brutto i osobno sprawdzaj skutek podatkowy. Przy wyższych kwotach różnica między brutto a netto potrafi zaskoczyć.
Ustal również konkretny termin wypłaty oraz to, czy odprawa zostanie rozliczona razem z ostatnim wynagrodzeniem, czy osobno. Sprawdź rozliczenie dni urlopu, dodatku urlopowego i ewentualnych premii, bo te pozycje bywają cicho pomijane, a klauzula zrzeczenia się roszczeń zamyka je na zawsze.
Sytuacje szczególne
Osoby, których pobyt zależy od zatrudnienia, powinny negocjować przede wszystkim datę zakończenia umowy, ponieważ termin na znalezienie nowej pracy jest ograniczony, a data w dokumencie uruchamia ten zegar. Piszemy o tym w tekście o porozumieniu dla ekspatów.
Przy zwolnieniach grupowych sprawdź, czy obowiązuje plan socjalny, bo zwykle przewiduje on zasady korzystniejsze niż indywidualna propozycja i jest wiążący dla pracodawcy. Odrębne zasady dotyczą też członków zarządu, u których zakończenie funkcji i zakończenie umowy o pracę to dwie różne czynności.
Najczęstsze błędy
Pierwszy to przyjęcie pierwszej wersji dokumentu w przekonaniu, że jest nienegocjowalna. Drugi to skupienie się wyłącznie na kwocie odprawy, przy jednoczesnym zignorowaniu daty zakończenia i sformułowania powodu, które decydują o zasiłku. Trzeci to negocjowanie w emocjach, listem pełnym zarzutów zamiast wyliczeń.
Czwarty błąd to niesprawdzenie nierozliczonych nadgodzin i dodatków przed podpisaniem, mimo że klauzula zrzeczenia się roszczeń obejmie je w całości. Piąty to brak jakiegokolwiek śladu pisemnego z ustaleń. Pełne omówienie całego dokumentu znajdziesz w naszym przewodniku o porozumieniu rozwiązującym umowę o pracę.
Gdzie sprawdzić oficjalne informacje
Ogólne zasady zakończenia umowy o pracę opisuje rijksoverheid.nl, a warunki przyznania zasiłku po zakończeniu zatrudnienia wyjaśnia uwv.nl. Sprawdź także układ zbiorowy obowiązujący w Twojej branży oraz ewentualny plan socjalny, bo bywają korzystniejsze niż propozycja leżąca na stole.
Kiedy skorzystać z pomocy prawnej
Konsultacja jest zwykle opłacalna, bo stawką są kwoty odpowiadające wielu miesiącom dochodu, a jedno zdanie w dokumencie potrafi zdecydować o zasiłku. Szczególnie dotyczy to sytuacji, w której jesteś chory, masz długi staż, w tle jest konflikt albo dokument zawiera zakaz konkurencji lub szeroką klauzulę zrzeczenia się roszczeń.
Bardzo wielu pracodawców pokrywa koszty pomocy prawnej pracownika w ramach samego porozumienia, więc warto o to poprosić już w pierwszej odpowiedzi. Sprawdź też prawo do dofinansowanej pomocy prawnej przyznawanej przez Radę Pomocy Prawnej oraz ochronę z polisy ochrony prawnej lub członkostwa w związku zawodowym. Jeżeli masz przed sobą taki dokument, skontaktuj się z naszą kancelarią przed wysłaniem odpowiedzi.
Najczęstsze pytania
Czy warto negocjować porozumienie o rozwiązaniu umowy?
Prawie zawsze. Pierwsza propozycja jest zwykle punktem wyjścia, a pracodawca liczy się z negocjacjami, ponieważ alternatywą jest kosztowna i długa procedura przed UWV albo sądem.
Co można negocjować poza kwotą?
Datę zakończenia umowy, zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy, rozliczenie urlopu, zniesienie zakazu konkurencji, treść referencji, pokrycie kosztów prawnych oraz brak sformułowań o zawinieniu.
Ile powinna wynosić kwota?
Punktem wyjścia jest odprawa ustawowa, ale przy słabej podstawie zwolnienia realne są kwoty wyższe. Znaczenie mają staż, wiek, szanse na rynku pracy i to, jak mocna jest sprawa pracodawcy.
Czy negocjacje mogą mi zaszkodzić?
Zwykle nie, ale „bez ryzyka” to za mocne słowo. Sama odmowa podpisania nie jest podstawą zwolnienia, a pracodawca musi wtedy przejść procedurę przed UWV lub sądem. Trzy rzeczy jednak mogą się zdarzyć: propozycja bywa ograniczona terminem i po jego upływie wygasa; pracodawca może ją wycofać i pójść drogą urzędową; a przy drodze sądowej wynik bywa gorszy od pierwotnej oferty. Dlatego odpowiadaj w terminie i nie milcz — nawet krótka prośba o czas na analizę utrzymuje rozmowę przy życiu.
Kto płaci za pomoc prawną przy negocjacjach?
Często pracodawca, ale nie jest to prawo: rekompensata kosztów prawnych to element negocjacji, który musi zostać wpisany do porozumienia. Poproś o nią już przy pierwszej odpowiedzi i ustal kwotę. Jeżeli pracodawca odmówi, sprawdź dofinansowaną pomoc prawną, polisę ochrony prawnej albo członkostwo w związku zawodowym.
Powiązane artykuły
Podsumowanie
Negocjowanie VSO zaczyna się od ustalenia faktów: okresu wypowiedzenia, ustawowej odprawy, istnienia dossier i ewentualnej ochrony. Dopiero potem formułuje się kontrpropozycję: krótką, ponumerowaną i opartą na wyliczeniach, z kilkoma punktami bezkosztowymi, które łatwo zaakceptować. Pilnuj trzech zapisów decydujących o zasiłku, nie podpisuj na spotkaniu i pamiętaj, że pierwsza wersja dokumentu jest ofertą, a nie ultimatum. Nawet po podpisie masz jeszcze krótki termin na wycofanie decyzji.
Masz pytanie o swoją sytuację w pracy? Na stronie sprawy pracownicze w Holandii znajdziesz przegląd tematów i możesz opisać sprawę po polsku.
O autorze
Mr. Onur Arslan — adwokat w Rotterdamie, w zawodzie od 2009 roku, założyciel kancelarii Arslan & Arslan Advocaten. W rejestrze dziedzin prawa Holenderskiej Izby Adwokackiej (NOvA) ma zarejestrowane prawo pracy oraz szkody osobowe; jest też ekspertem rejestru NIVRE (NIVRE-RE) w zakresie szkód osobowych. Odpowiada merytorycznie za treści z zakresu prawa pracy publikowane przez kancelarię i prowadzi sprawy o zwolnienia, porozumienia rozwiązujące, odprawy, zaległe wynagrodzenie i spory z pracodawcą — po polsku i niderlandzku.
Profil i rejestracje · Kontakt z kancelarią
