Czy doznałeś/-aś urazu przy maszynie, linii produkcyjnej lub instalacji? W ocenie odpowiedzialności kluczowe są zarówno sytuacja techniczna, jak i organizacja pracy. Kto mógł obsługiwać maszynę, jak usuwano usterki oraz jakie zabezpieczenia i instrukcje były dostępne? Wypadek przy maszynie nie jest automatycznie Twoją winą tylko dlatego, że przy niej pracowałeś/-aś.
Na tej stronie przeczytasz, jakie fakty po wypadku przy pracy w przemyśle i produkcji trzeba utrwalić, jakie podmioty mogą być odpowiedzialne i jak bada się szkodę na osobie. Ogólne ramy prawne znajdziesz w części wypadki przy pracy i odpowiedzialność pracodawcy.
Arslan & Arslan Advocaten. Zaktualizowano: 20 września 2026.
Obsługa, czyszczenie i konserwacja wymagają odrębnej uwagi
Do wypadku może dojść podczas zwykłego procesu produkcyjnego, ale także w trakcie czyszczenia, przezbrojenia, konserwacji lub usuwania usterki. Właśnie przy zadaniach niestandardowych bywa niejasne, jaki sposób pracy jest bezpieczny i kto może je wykonywać. Nederlandse Arbeidsinspectie (niderlandzka Inspekcja Pracy) podkreśla, że bezpieczeństwo maszyn jest istotne także przy pracach konserwacyjnych.
Przy przygnieceniu istotne są np. ruchome części, osłony i możliwość nieoczekiwanego ponownego uruchomienia. Przy skaleczeniu można badać osłonięcie, narzędzia, pozycję pracy i podawanie materiału. Przy oparzeniach lub narażeniu znaczenie mają m.in. instalacja, użyte substancje, wentylacja oraz przyjęte środki ochronne.
Dlatego opisz dokładnie, co w danym momencie robiłeś/-aś. „Pracowałem/-am przy maszynie” jest często zbyt ogólne. Czy obsługiwałeś/-aś, czyściłeś/-aś, regulowałeś/-aś czy odblokowywałeś/-aś? Kto zlecił to zadanie? Czy była to zwykła praca, czy zastępstwo za kogoś? Te informacje pomagają ukierunkować badanie na właściwe ryzyka.
Jaki obowiązek dbałości ma pracodawca?
Art. 7:658 BW wymaga zastosowania środków i wydania wskazówek, które są w danych okolicznościach konieczne, aby zapobiec szkodzie podczas pracy. Konkretne wypełnienie tego obowiązku zależy m.in. od ryzyk, metody pracy i doświadczenia danego pracownika. Mogą wchodzić w to bezpieczne środki pracy, zrozumiałe instrukcje, szkolenia oraz odpowiedni nadzór.
Obecność oznaczenia CE lub instrukcji obsługi nie daje z automatu odpowiedzi, czy w rzeczywistej sytuacji pracowano wystarczająco bezpiecznie. Nadal znaczenie mają wybór maszyny, sposób jej użycia, konserwacja, modyfikacje i organizacja zadań. Kontrola lub przegląd to tylko element badania, a nie ogólne zwolnienie z odpowiedzialności.
Pracodawca może też twierdzić, że podjęto niezbędne środki. Dlatego dokumentacja musi konkretnie pokazywać, jaka była sytuacja i dlaczego dany środek mógł być niewystarczający. Sam fakt zaistnienia wypadku nie dowodzi automatycznie, że każdy zaangażowany podmiot naruszył obowiązek dbałości.
Usterki i nieoczekiwane uruchomienie
Przy ingerencjach w maszyny musi być jasne, jak kontrolowane są niebezpieczne ruchy i inne źródła energii. Dla badania szkody na osobie ważne są procedura, która była przewidziana, faktyczny sposób jej wykonania oraz zakres odpowiedzialności. Wciśnięcie przycisku stop nie zawsze oznacza opanowanie wszystkich istotnych ryzyk.
Ustal, kto zatrzymał maszynę, kto mógł skorzystać z panelu sterowania i czy koledzy wiedzieli, że ktoś pracuje przy instalacji. Istotne mogą być też komunikaty na panelu, dzienniki usterek i nagrania z kamer. Zachowaj to, co posiadasz zgodnie z prawem, a firmę poproś o zabezpieczenie pozostałych danych.
Przykład ilustracyjny: produkt zaklinował się na taśmie transportowej. Pracownik próbuje go uwolnić, po czym linia znów rusza. Dla oceny ważne są m.in. podział zadań, dostępne zabezpieczenia, możliwości ponownego uruchomienia i zwykła procedura usuwania usterek. Bez tych faktów nie da się wyciągnąć wiarygodnych wniosków o odpowiedzialności.
Presja produkcyjna, rutyna i przyczynienie się poszkodowanego
W środowisku produkcyjnym tempo, praca zmianowa i powtarzalność czynności mogą wpływać na przebieg pracy. Jeżeli tolerowano niestandardowy sposób działania, by ograniczyć przestoje, może to być istotny fakt. Zanotuj konkretne instrukcje lub komunikaty i poproś świadków, by własnymi słowami opisali, co widzieli.
Zwykła nieuwaga w rozumieniu art. 7:658 BW to nie to samo co zamiar lub świadoma lekkomyślność. To, że ktoś naruszył instrukcję, nie oznacza automatycznie skuteczności takiej obrony. Z drugiej strony pracodawca może podnosić, że dopełnił obowiązku dbałości albo że uraz nie powstał podczas pracy.
Więcej o tym rozróżnieniu przeczytasz w części przyczynienie się poszkodowanego i świadoma lekkomyślność po wypadku przy pracy. Przy odmowie zawsze żądaj dokładnego uzasadnienia prawnego i faktycznego.
Pracownik tymczasowy lub pracownik firmy serwisowej
Jeśli pracujesz przez agencję pracy, znaczenie mają zarówno Twój pracodawca kontraktowy, jak i zakład produkcyjny, w którym wykonujesz pracę. Odpowiedzialność obu podmiotów trzeba oceniać oddzielnie. Nie wystarczy patrzeć wyłącznie na to, czyja nazwa widnieje na pasku płac lub kto jest właścicielem maszyny.
W przypadku firmy serwisowej lub innego wykonawcy można badać także pozycję zleceniodawcy. Art. 7:658 ust. 4 BW przewiduje pod pewnymi warunkami ochronę osób, które bez umowy o pracę wykonują czynności w ramach działalności gospodarczej innego podmiotu. Nie każdy zleceniodawca biznesowy jest przez to automatycznie odpowiedzialny za każdy wypadek zewnętrznego serwisanta.
Ustal, kto zapewnił dostęp, kto zorganizował przepustkę/pozwolenie na pracę lub zlecenie, kto sprawował nadzór i kto mógł decydować o instalacji. Więcej o pracy tymczasowej znajdziesz na stronie o pracownikach tymczasowych i odpowiedzialności.
Pracownicy cudzoziemscy i nowe zadania
Ogólny film wprowadzający nie jest z automatu wystarczający dla każdej maszyny. Istotne są konkretne ryzyka, praktyczny pokaz, możliwość zadawania pytań i sprawdzenie, czy pracownik potrafi bezpiecznie wykonać zadanie. Zmiana funkcji lub przejście na inną linię może wymagać nowych instrukcji.
Zanotuj, w jakim języku udzielano wyjaśnień i czy mogłeś/-aś je zrozumieć. Opisz konkretne niejasności: awaryjne zatrzymanie, sygnał ręczny, pisemne ostrzeżenie lub procedurę przy usterce. Badanie nie dotyczy wyłącznie istnienia tłumaczenia, lecz skutecznej i zrozumiałej instrukcji w rzeczywistych okolicznościach.
Również pracownicy tymczasowi, migranci zarobkowi i osoby doświadczone potrzebują instrukcji dopasowanej do zadania. Więcej informacji znajdziesz w części instrukcje BHP i język.
Jakie dowody należy zachować?
- Typ maszyny, lokalizacja, stanowisko pracy i w miarę możliwości numer identyfikacyjny.
- Zdjęcia sytuacji, osłon i użytych środków – o ile jest to bezpieczne i dozwolone.
- Zlecenie, podział zmian, grafiki i nazwiska zaangażowanych przełożonych.
- Instrukcje, szkolenia, rejestry konserwacji i usterek.
- Nagrania z kamer i dzienniki cyfrowe, które mogą wyjaśnić zdarzenie.
- Pierwsze zgłoszenie wypadku, dokumentacja medyczna i dane świadków.
- Korespondencja dotycząca badania, odpowiedzialności i ochrony ubezpieczeniowej.
Maszyny bywają szybko naprawiane lub przestawiane, aby wznowić produkcję. Dlatego na czas poproś o zachowanie istotnych danych i opis wprowadzonych zmian. Nie przeprowadzaj na własną rękę niebezpiecznej rekonstrukcji i nie zabieraj dokumentów firmowych, do których nie masz uprawnionego dostępu.
Jeśli kwestionowana jest przyczyna techniczna, może być potrzebny biegły. Pytania badawcze muszą odpowiadać sporowi. Rozbudowany raport o wszystkich właściwościach zakładu mniej pomoże niż ukierunkowane badanie zabezpieczeń, czynności i przyczyny istotnych dla Twojego wypadku.
Arbeidsinspectie i roszczenie o odszkodowanie za uszczerbek na zdrowiu
W razie zgonu, hospitalizacji lub trwałego uszczerbku na zdrowiu pracodawca musi niezwłocznie zgłosić wypadek przy pracy do Nederlandse Arbeidsinspectie (niderlandzka Inspekcja Pracy). Jeśli dopiero później okaże się, że doszło do takiego skutku, obowiązek zgłoszenia również istnieje. Przyjęcie na oddział na jeden dzień także może być hospitalizacją; nie da się tego ocenić wyłącznie po liczbie dni nieobecności.
Kontrola inspekcji może dostarczyć cennych faktów, ale nie rozstrzyga automatycznie o pełnym cywilnym odszkodowaniu. Nawet bez nałożenia kary konieczna bywa odrębna ocena cywilnoprawna. Zobacz zgłaszanie wypadku przy pracy: jakie są zasady?
Szkoda przy urazach dłoni, oparzeniach lub długotrwałej niezdolności do pracy
Skutki wypadku przy maszynie mogą wykraczać poza pierwsze koszty leczenia. Ograniczenia mogą wpływać na tempo pracy, możliwość pracy zmianowej, samoobsługę i prace domowe. Które skutki są trwałe, wymaga oceny medycznej. Sama diagnoza nie mówi jeszcze, co dana osoba może nadal robić w swojej pracy.
Przy ustalonej odpowiedzialności można badać m.in. utratę dochodów, niepokryte gdzie indziej rozsądne koszty, niezbędną pomoc i zadośćuczynienie. Każda pozycja wymaga własnego uzasadnienia. Nie istnieje ogólna stała kwota np. za uraz palca czy oparzenie, którą można zastosować bez oceny Twojej sytuacji.
Notuj dochody, wydatki i udzielaną pomoc. W sprawie wynagrodzenia i długotrwałej niezdolności do pracy odsyłamy do części WIA (ustawa o świadczeniach dla niezdolnych do pracy), wynagrodzenie i reintegracja. Gdy odpowiedzialność i część szkody są dostatecznie ustalone, można rozmawiać o uzasadnionej zaliczce.
Często zadawane pytania
Czy pracodawca zawsze odpowiada za wypadek przy maszynie?
Nie, to zależy od faktów i oceny prawnej. Trzeba zbadać obowiązek dbałości, powstanie szkody podczas pracy i ewentualne zarzuty obronne.
Czy oznaczenie CE oznacza, że moja sprawa nie ma szans?
Nie. Również sposób użycia, konserwacja, modyfikacje, instrukcje i nadzór są istotne. Samo oznaczenie nie daje odpowiedzi na wszystkie pytania o bezpieczeństwo w Twojej sytuacji pracy.
Co jeśli próbowałem/-am usunąć usterkę?
Utrwal, kto to zlecił, jaka była zwykła procedura, jakie zabezpieczenia istniały i w jaki sposób maszyna mogła się poruszyć lub ponownie uruchomić. Te okoliczności są ważne dla oceny.
Czy jako pracownik tymczasowy mogę pociągnąć do odpowiedzialności zakład produkcyjny?
Jest to możliwe pod pewnymi warunkami. Zarówno agencja pracy, jak i faktyczny użytkownik Twojej pracy powinni być ocenieni pod kątem własnej roli i obowiązków ustawowych. Nie oznacza to automatycznie, że w każdej sprawie obie strony są odpowiedzialne.
Czy muszę czekać na Arbeidsinspectie?
Nie w zakresie pomocy medycznej, zabezpieczania dowodów ani pilnych terminów. Raport z kontroli może później stać się częścią akt, ale roszczenie cywilne wymaga odrębnej oceny.
Pozwól ocenić wypadek i Twoją szkodę
Skontaktuj się z Arslan & Arslan Advocaten, przesyłając zgłoszenie wypadku oraz opis maszyny i czynności. Wskaż, których dokumentów brakuje i kto nimi dysponuje. Z góry omów koszty; dochodzenie rozsądnych kosztów przedsądowych przy ustalonej odpowiedzialności to co innego niż gwarancja, że każde badanie lub każda procedura będzie bezpłatna.
Źródła
- Nederlandse Arbeidsinspectie: bezpieczeństwo maszyn
- Nederlandse Arbeidsinspectie: wypadki przy pracy
- art. 7:658 BW
- Hoge Raad: kryterium świadomej lekkomyślności
O autorze
Mr. Onur Arslan — adwokat w Rotterdamie, w zawodzie od 2009 roku, założyciel kancelarii Arslan & Arslan Advocaten (27 adwokatów i 7 prawników w sześciu biurach w Holandii). W rejestrze dziedzin prawa Holenderskiej Izby Adwokackiej (NOvA) ma zarejestrowane prawo pracy oraz szkody osobowe; jest też ekspertem rejestru NIVRE (NIVRE-RE) w zakresie szkód osobowych. Odpowiada merytorycznie za treści z zakresu odszkodowań za szkody osobowe publikowane przez kancelarię — po polsku i niderlandzku.
Profil i rejestracje · Kontakt z kancelarią
