- Twój pracodawca ponosi na podstawie art. 7:658 BW odpowiedzialność za chorobę zawodową, jeśli nie dopełnił obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy.
- Choroby zawodowe powstają wskutek długotrwałej ekspozycji na szkodliwe czynniki w pracy, takie jak chemikalia, azbest, RSI i wypalenie (burn-out).
- Odszkodowanie może obejmować koszty leczenia, utratę dochodu, pomoc domową, koszty dojazdów oraz zadośćuczynienie.
- Jeśli uprawdopodobnisz, że w pracy byłeś narażony na szkodliwe warunki i że Twoje dolegliwości mogły zostać przez nie spowodowane, to pracodawca musi udowodnić, że dopełnił swojego obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy.
- Przy podejrzeniu choroby zawodowej skontaktuj się od razu ze specjalistycznym adwokatem od szkód osobowych.
Czym jest choroba zawodowa?
Choroba zawodowa to schorzenie spowodowane ekspozycją na szkodliwe czynniki podczas pracy lub wynikające z samego charakteru pracy. W przeciwieństwie do nagłego wypadku przy pracy, choroba zawodowa rozwija się zwykle stopniowo, w wyniku długotrwałej ekspozycji na przykład na niebezpieczne substancje, przeciążenia fizyczne lub presję psychiczną. Przykłady to m.in. dolegliwości typu RSI (Repetitive Strain Injury), wypalenie (burn-out), pylica azbestowa (asbestoza) wskutek ekspozycji na azbest czy problemy płucne spowodowane toksycznymi substancjami.
Autor: Onur Arslan, adwokat w Arslan & Arslan Advocaten. Wpisany do rejestru dziedzin prawa Niderlandzkiej Izby Adwokackiej w zakresie prawa pracy i szkód osobowych. Ostatnia aktualizacja: 19 września 2026 r.
Rozróżnienie między wypadkiem przy pracy a chorobą zawodową ma znaczenie prawne, ponieważ odpowiedzialność i zasady dowodowe mogą być traktowane odmiennie. W przypadku choroby zawodowej trudniej jest często wykazać odpowiedzialność pracodawcy, gdyż szkoda nie powstaje w jednym momencie, lecz narasta przez dłuższy okres.
Obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy pracodawcy zgodnie z art. 7:658 BW
Zgodnie z art. 7:658 BW pracodawca ma obowiązek zapewnić bezpieczne i zdrowe środowisko pracy. Oznacza to, że musi podjąć wszystkie rozsądne środki, aby zapobiec chorobom wynikającym z pracy. Dotyczy to zarówno zapobiegania wypadkom, jak i chorobom zawodowym.
Pracodawca powinien m.in.:
- Przeprowadzić ocenę ryzyka i ewaluację (RI&E), aby zidentyfikować zagrożenia dla zdrowia.
- Zapewnić środki ochrony indywidualnej, takie jak maski oddechowe przy ekspozycji na substancje szkodliwe.
- Udzielać dobrych instrukcji i szkolić pracowników w zakresie bezpiecznej pracy.
- Nadzorować przestrzeganie przepisów BHP.
- Monitorować i przeciwdziałać psychospołecznym obciążeniom pracy (PSA), aby zapobiegać wypaleniu i stresowi.
Jeżeli pracodawca zaniedba ten obowiązek i w jego następstwie pracownik nabawi się choroby zawodowej, może on zostać pociągnięty do odpowiedzialności za poniesioną szkodę.
Kiedy pracodawca odpowiada za chorobę zawodową?
Odpowiedzialność pracodawcy przy chorobie zawodowej wynika z art. 7:658 BW. Pracodawca musi wykazać, że dopełnił obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy. Oznacza to, że jeśli rozwinie się u Ciebie choroba zawodowa, ciężar dowodu spoczywa na Twoim pracodawcy, aby udowodnić, że zrobił wszystko, co było rozsądnie konieczne, by zapobiec chorobie.
W praktyce może to oznaczać, że pracodawca powinien móc wykazać na przykład, że:
- Przeprowadził prawidłową RI&E.
- Wdrożył skuteczne środki przeciwko ekspozycji na substancje szkodliwe (np. azbest, substancje chemiczne czy pył zawieszony).
- Podjął skuteczne działania zapobiegawcze wobec przeciążeń fizycznych (np. przy RSI) i obciążeń psychicznych (np. przy wypaleniu).
- Zapewnił Ci wystarczające instrukcje i narzędzia.
- Regularnie kontrolował warunki pracy.
Jeżeli pracodawca nie potrafi tego wykazać, ponosi prawną odpowiedzialność za skutki Twojej choroby zawodowej i możesz dochodzić odszkodowania.
Przykłady chorób zawodowych i odpowiedzialności
Istnieją różne, często występujące choroby zawodowe, za które pracodawcy mogą odpowiadać:
Pylica azbestowa (asbestoza) i inne choroby związane z azbestem
Długotrwała ekspozycja na włókna azbestu może powodować ciężkie choroby płuc, w tym asbestozę, międzybłoniaka opłucnej (mesothelioom) i raka płuc. Pracownicy budowlani, przemysłowi i stoczniowi w przeszłości często byli narażeni, ponieważ azbest nie zawsze był bezpiecznie usuwany. Obecnie obowiązują surowe przepisy, ale szkody z przeszłości nadal są zgłaszane.
Jeżeli pracodawca nie podjął wystarczających środków, by zapobiec ekspozycji na azbest, np. nie zapewnił środków ochrony lub nie zadbał o odpowiednie sprzątanie stanowiska pracy, może ponosić odpowiedzialność. Odszkodowania bywają wysokie ze względu na poważne szkody na zdrowiu i dożywotnie konsekwencje.
RSI (Repetitive Strain Injury)
RSI to zbiorcza nazwa dolegliwości mięśni, ścięgien i nerwów spowodowanych powtarzalnymi ruchami i długotrwałym przeciążeniem, często w środowiskach biurowych. Przykładami są częste pisanie na klawiaturze lub używanie myszy bez odpowiednich przerw czy ergonomicznych stanowisk.
Zgodnie z prawem pracodawca ma obowiązek zapewnić ergonomiczne stanowisko pracy i informować pracowników o znaczeniu przerw oraz prawidłowej postawy. Jeśli tego zabraknie, pracodawca może zostać pociągnięty do odpowiedzialności.
Wypalenie (burn-out) i psychospołeczne obciążenia pracy
Wypalenie często jest skutkiem długotrwałego stresu w pracy, wysokiej presji, konfliktów lub braku wsparcia. Pracodawca, zgodnie z Arbowet (holenderska ustawa o warunkach pracy) i art. 7:658 BW, musi zapewnić bezpieczne środowisko psychiczne. Obejmuje to rozpoznawanie i reagowanie na sygnały przeciążenia.
Jeśli nabędziesz wypalenia wskutek zaniedbań pracodawcy, takich jak ignorowanie skarg czy brak dostosowania obciążenia pracą, może on odpowiadać za szkodę, w tym utratę dochodu i zadośćuczynienie. Przy wypaleniu zadośćuczynienie trudniej uzyskać niż przy urazach fizycznych: musi istnieć wykazalne naruszenie zdrowia i związek przyczynowy z pracą. Gdy jest przyznawane, zwykle chodzi o kwoty rzędu kilku tysięcy euro, a znacznie wyższe przy ciężkich, trwałych dolegliwościach. Wiarygodną wycenę można oprzeć jedynie na porównywalnych orzeczeniach ze Smartengeldgids; pozwól ocenić swoją sprawę na tej podstawie, a nie według ogólnej kwoty.
Toks y kologiczne choroby zawodowe
Ekspozycja na toksyczne substancje, takie jak rozpuszczalniki chemiczne, metale ciężkie czy niebezpieczne opary, może prowadzić do przewlekłych problemów zdrowotnych, w tym nowotworów i schorzeń neurologicznych. Pracodawca musi zapewnić odpowiednią wentylację, bezpieczne procedury i środki ochrony.
Przy niewystarczających działaniach może powstać odpowiedzialność. Także tutaj kluczowe jest wykazanie ekspozycji i związku przyczynowego z pracą.
Jaką szkodę możesz zgłosić przy chorobie zawodowej?
Jeśli nabawiłeś się choroby zawodowej wskutek zaniedbań pracodawcy, możesz dochodzić następujących roszczeń:
- Koszty leczenia: wydatki na terapie, hospitalizacje, leki, fizjoterapię i inną opiekę medyczną.
- Utrata dochodu: różnica między zwykłym wynagrodzeniem a tym, co otrzymujesz w czasie choroby lub niezdolności do pracy.
- Przyszła utrata dochodu: gdy z powodu trwałych ograniczeń możesz pracować mniej lub tylko w innej, gorzej płatnej pracy.
- Pomoc domowa: koszty wsparcia w domu, jeśli nie możesz już wszystkiego wykonywać samodzielnie.
- Koszty dojazdów: wydatki na dojazdy do lekarzy i specjalistów.
- Zadośćuczynienie: rekompensata za krzywdę niemajątkową, taką jak ból, cierpienie, utrata radości życia i ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu.
Pracodawca jest z reguły ubezpieczony polisą OC, która pokrywa te szkody. Koszty adwokata od szkód osobowych przy uznaniu odpowiedzialności pokrywa również ubezpieczyciel na podstawie art. 6:96 BW.
Jak zgłosić chorobę zawodową i chronić swoje prawa?
Jeśli podejrzewasz, że nabawiłeś się choroby zawodowej, postępuj następująco:
- Zgłoś dolegliwości niezwłocznie pracodawcy i poproś o prowadzenie teczki ryzyka lub rejestru Twoich skarg.
- Udaj się do lekarza rodzinnego lub lekarza medycyny pracy po diagnozę i dopilnuj, aby choroba zawodowa została odnotowana.
- Poproś lekarza medycyny pracy o pisemne oświadczenie o związku między dolegliwościami a Twoją pracą.
- Zachowuj całą dokumentację medyczną, korespondencję i dowody, takie jak zdjęcia, informacje o warunkach pracy i zeznania świadków.
- Jeśli to możliwe, zgłoś chorobę zawodową w Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB) (Niderlandzkie Centrum Chorób Zawodowych), co ułatwia także jej uznanie.
- Skontaktuj się ze specjalistycznym adwokatem od szkód osobowych, doświadczonym w sprawach chorób zawodowych i odpowiedzialności pracodawcy.
Najczęściej zadawane pytania o choroby zawodowe i odpowiedzialność pracodawcy
Kiedy mój pracodawca odpowiada za moją chorobę zawodową?
Twój pracodawca odpowiada, jeśli nie dopełnił obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy określonego w art. 7:658 BW i przez to zachorowałeś. Oznacza to, że nie podjęto wystarczających środków, by chronić Twoje zdrowie.
Jak długo mam czas na zgłoszenie roszczenia odszkodowawczego?
Termin wynosi pięć lat i biegnie od dnia następującego po tym, w którym stałeś się świadomy zarówno szkody, jak i podmiotu odpowiedzialnego (art. 3:310 ust. 5 BW). Te dwa momenty mogą się różnić — przy chorobie zawodowej czasem o lata. Przy szkodzie na osobie i śmierci nie obowiązuje bezwzględna granica dwudziestu lat. Nie zwlekaj jednak: dowody znikają, a świadkowie pamiętają coraz mniej.
W chorobie zawodowej punkt startowy bywa trudny do ustalenia: dolegliwości rozwijają się stopniowo, a związek z pracą zwykle staje się jasny dopiero po badaniach. Dlatego zadbaj o udokumentowanie tego momentu.
Czy mogę otrzymać zadośćuczynienie przy chorobie zawodowej, takiej jak wypalenie lub asbestoza?
Tak, zadośćuczynienie rekompensuje krzywdę niemajątkową: ból, cierpienie i utratę radości życia. Jego wysokość zależy od rodzaju i czasu trwania dolegliwości oraz od tego, co sądy przyznały w podobnych sprawach. W chorobach psychicznych, takich jak wypalenie, poprzeczka jest wyższa — musi istnieć wykazalne naruszenie zdrowia — a kwoty są zazwyczaj skromniejsze niż przy ciężkich, zagrażających życiu chorobach jak asbestoza czy międzybłoniak. Nasza kancelaria ocenia Twoją sytuację na podstawie konkretnych orzeczeń, a nie ogólnej reguły.
Co zrobić, jeśli mój pracodawca zaprzecza odpowiedzialności?
Skorzystaj z pomocy specjalistycznego adwokata od szkód osobowych, który zbada Twoją sprawę i zgromadzi dowody. Adwokat może w Twoim imieniu negocjować z ubezpieczycielem, a w razie potrzeby wnieść sprawę do sądu, aby wyegzekwować Twoje prawa.
Przeczytaj także
- Szkoda na osobie po wypadku przy pracy
- Niebezpieczne substancje i oparzenia chemiczne w pracy
- Niezdolność do pracy po wypadku przy pracy: WIA i reintegracja
- Pociągnięcie pracodawcy do odpowiedzialności za szkodę psychiczną: kiedy to możliwe?
- Pociągnięcie pracodawcy do odpowiedzialności przy wypadku przy pracy
- Wypadek drogowy w godzinach pracy: kto odpowiada — pracodawca czy kierowca?
Skontaktuj się z Arslan & Arslan Advocaten
Czy nabawiłeś się choroby zawodowej i podejrzewasz, że Twój pracodawca ponosi za to odpowiedzialność? Skontaktuj się bez zobowiązań z Arslan & Arslan Advocaten. Nasi wyspecjalizowani adwokaci od szkód osobowych są gotowi rzetelnie zbadać Twoją sprawę i wesprzeć Cię w dochodzeniu sprawiedliwego odszkodowania. Zadbamy o to, abyś otrzymał to, co Ci się należy. Nasi adwokaci specjalizują się w szkodach osobowych i wypadkach przy pracy.
O autorze
Mr. Onur Arslan — adwokat w Rotterdamie, w zawodzie od 2009 roku, założyciel kancelarii Arslan & Arslan Advocaten (27 adwokatów i 7 prawników w sześciu biurach w Holandii). W rejestrze dziedzin prawa Holenderskiej Izby Adwokackiej (NOvA) ma zarejestrowane prawo pracy oraz szkody osobowe; jest też ekspertem rejestru NIVRE (NIVRE-RE) w zakresie szkód osobowych. Odpowiada merytorycznie za treści z zakresu odszkodowań za szkody osobowe publikowane przez kancelarię — po polsku i niderlandzku.
Profil i rejestracje · Kontakt z kancelarią
