Odszkodowanie dla pasażera w Holandii: kto płaci?

Ostatnia aktualizacja treści: 15 września 2026 r.

Uszczerbek na zdrowiu jako pasażer to jedna z niewielu sytuacji w prawie odszkodowawczym, w której pozycja poszkodowanego jest niemal zawsze mocna. Pasażer z definicji nie prowadzi pojazdu, nie decyduje o prędkości ani o manewrach, więc bardzo trudno przypisać mu jakikolwiek udział w powstaniu wypadku. Mimo to wielu pasażerów nie zgłasza roszczenia, bo nie chce obciążać znajomego kierowcy albo zakłada, że skoro nie ma winnego z zewnątrz, nie ma też odszkodowania. W tym artykule wyjaśniamy, kto płaci w poszczególnych sytuacjach i jak wygląda dochodzenie roszczenia.

Spis treści

1. W skrócie
2. Dlaczego pozycja pasażera jest tak mocna
3. Kto płaci, gdy winny jest inny kierowca
4. Kto płaci, gdy winny jest kierowca Twojego pojazdu
5. Wypadek jednego pojazdu bez udziału innych
6. Waarborgfonds: działania i warunki
7. Pasażer w transporcie publicznym i taksówce
8. Pasażer w drodze do pracy lub w podróży służbowej
9. Jakie szkody można rozliczyć
10. Krok po kroku: co zrobić po zdarzeniu
11. Kilku poszkodowanych w jednym pojeździe
12. Przykład z praktyki
13. Co, jeśli nie masz pewności, kto zawinił
14. Rola ubezpieczyciela
15. Przedawnienie: najpierw ustal rodzaj roszczenia
16. Najczęstsze błędy pasażerów
17. Kto pokrywa koszty pomocy prawnej?
18. Gdzie sprawdzić oficjalne informacje
19. Kiedy skontaktować się z prawnikiem
20. Najczęstsze pytania
21. Podsumowanie

W skrócie

• Pozycja pasażera jest mocna, bo nie ma on wpływu na sposób prowadzenia pojazdu; nadal jednak trzeba ustalić podstawę odpowiedzialności, obrażenia i szkodę.
• Gdy winny jest kierowca, którym jechałeś, płaci jego ubezpieczyciel, a nie on osobiście.
• Przy nieznanym lub nieubezpieczonym sprawcy może pomóc Waarborgfonds: trzeba wykazać udział pojazdu silnikowego, odpowiedzialność i szkodę oraz dotrzymać terminów na działanie.
• Zgłoś swoje roszczenie osobno; zgłoszenie kierowcy dotyczy zwykle tylko szkody w pojeździe.
• Każdy pasażer ma własne, niezależne roszczenie, ale suma ubezpieczenia nie jest nieograniczona: art. 6 ust. 2 WAM reguluje sytuację, w której roszczenia ją przekraczają.
• Przy niepewności, który kierowca zawinił, zgłoś roszczenie do ubezpieczycieli obu pojazdów naraz.

Dlaczego pozycja pasażera jest tak mocna

Odpowiedzialność za wypadek drogowy spoczywa na kierowcy, który go spowodował. Pasażer nie ma wpływu na sposób prowadzenia pojazdu, więc zarzut przyczynienia się do szkody praktycznie nie wchodzi w grę.

Wyjątki są nieliczne i dotyczą sytuacji, w których pasażer sam podjął ryzyko w sposób oczywisty: jazda bez zapiętych pasów, świadome wsiadanie do samochodu z kierowcą pod wpływem alkoholu albo zachęcanie do niebezpiecznej jazdy. Nawet wtedy zwykle nie traci się prawa do odszkodowania w całości, a jedynie obniża się kwotę o ustalony udział.

Kto płaci, gdy winny jest inny kierowca

To sytuacja najprostsza. Roszczenie kieruje się do ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej sprawcy, czyli kierowcy drugiego pojazdu. Pasażer występuje wtedy jako niezależny poszkodowany, niezależnie od tego, czy roszczenie zgłasza również kierowca pojazdu, którym jechał.

Warto podkreślić: Twoje roszczenie nie zależy od tego, jak potoczy się spór między kierowcami o rozłożenie winy. Nawet gdy obaj ponoszą częściową odpowiedzialność, pasażer zwykle może dochodzić pełnej szkody, a kierowcy rozliczają się potem między sobą.

Kto płaci, gdy winny jest kierowca Twojego pojazdu

To sytuacja, która najczęściej powstrzymuje ludzi przed zgłoszeniem roszczenia. Jeżeli wypadek spowodował Twój kolega, partner albo członek rodziny, wydaje się, że dochodzenie odszkodowania oznacza wystąpienie przeciwko bliskiej osobie.

W praktyce jest inaczej. Roszczenie kierowane jest do ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej pojazdu, a nie do majątku kierowcy. Właśnie po to zawiera się to ubezpieczenie i właśnie takie sytuacje ono pokrywa. Kierowca nie płaci z własnej kieszeni, choć może odczuć skutki w postaci utraty zniżek. To zdecydowanie najczęstsze nieporozumienie w tego typu sprawach.

Wypadek jednego pojazdu bez udziału innych

Gdy kierowca wypadł z drogi, uderzył w drzewo albo w latarnię, nadal jest odpowiedzialny wobec swoich pasażerów, o ile zdarzenie wynikało z jego zachowania. Roszczenie kieruje się do ubezpieczyciela tego pojazdu.

Jeżeli przyczyną była wada techniczna, w grę wchodzi odpowiedzialność warsztatu albo producenta. Przy złym stanie nawierzchni czy braku oznakowania odpowiedzialność może ponosić zarządca drogi. Każdą z tych ścieżek warto sprawdzić, zwłaszcza gdy ubezpieczyciel kierowcy próbuje odrzucić roszczenie.

Waarborgfonds: działania i warunki

Waarborgfonds Motorverkeer może pomóc w określonych sytuacjach szkody spowodowanej przez pojazd silnikowy, między innymi gdy sprawca pozostał nieznany albo nie był ubezpieczony. Trzeba wykazać udział takiego pojazdu, odpowiedzialność oraz szkodę. Sam brak danych sprawcy nie gwarantuje wypłaty.

Jeżeli widziałeś pojazd wyrządzający szkodę, lecz nie ustaliłeś numeru rejestracyjnego, fundusz wskazuje zawiadomienie policji w ciągu 48 godzin. W innych przypadkach wymaga podjęcia działań zmierzających do ustalenia sprawcy w ciągu maksymalnie 14 dni. Są to wymagania dotyczące aktywności i dowodów, odrębne od przedawnienia.

Przy znanym, nieubezpieczonym sprawcy najpierw skieruj roszczenie do niego. Zachowaj zdjęcia, zeznania świadków i korespondencję. Udział własny 250 euro dotyczy szkody w mieniu wyrządzonej przez nieznany pojazd silnikowy; nie jest ogólnym potrąceniem od szkody na osobie. Dla własnej polisy albo zdarzenia za granicą sprawdza się osobną drogę.

O tej sytuacji piszemy też w tekście o odjechaniu z miejsca kolizji oraz w tekście o Waarborgfonds Motorverkeer.

Pasażer w transporcie publicznym i taksówce

Przewoźnik odpowiada wobec pasażerów na zasadach wynikających z umowy przewozu, a ta odpowiedzialność jest szeroka. Dotyczy to autobusów, tramwajów, pociągów, taksówek i przewozów zamawianych przez aplikację.

Odszkodowanie należy się nie tylko przy zderzeniu, ale również przy urazach spowodowanych gwałtownym hamowaniem, ruszeniem przed zajęciem miejsca czy śliską podłogą pojazdu. Zbierz w takiej sytuacji numer kursu, godzinę, numer boczny pojazdu i dane świadków, bo identyfikacja przewoźnika bywa później trudna.

Pasażer w drodze do pracy lub w podróży służbowej

Jeżeli jechałeś jako pasażer w ramach obowiązków służbowych albo transportem organizowanym przez pracodawcę, obok odpowiedzialności kierowcy pojawia się odpowiedzialność pracodawcy. To dodatkowa, równoległa ścieżka, którą warto sprawdzić.

Wielu pracodawców ma też polisę obejmującą pracowników w podróży, wypłacającą świadczenie niezależnie od tego, kto zawinił. Szczegóły opisujemy w tekstach o odszkodowaniu po wypadku w pracy oraz o ubezpieczeniu obejmującym pracowników w ruchu drogowym.

Jakie szkody można rozliczyć

Uszczerbek na zdrowiu jako pasażer rozlicza się na tych samych zasadach co każda inna szkoda osobowa. Zakres roszczenia jest taki sam jak przy każdej szkodzie osobowej i obejmuje znacznie więcej niż koszty leczenia.

• Utrata dochodu w czasie niezdolności do pracy, wraz z dodatkami.
• Koszty leczenia, rehabilitacji, leków i sprzętu ortopedycznego.
• Dojazdy na wizyty i zabiegi.
• Pomoc w domu i opieka świadczona przez bliskich.
• Zniszczone rzeczy osobiste: telefon, okulary, odzież, bagaż.
• Zadośćuczynienie za ból, cierpienie i ograniczenia w życiu codziennym.
• Utrata zdolności zarobkowania przy trwałych następstwach.

Przy urazach typowych dla pasażerów, zwłaszcza odcinka szyjnego, kluczowa jest konsekwentna dokumentacja dolegliwości. Objawy bywają rozłożone w czasie i trudne do obiektywnego zmierzenia, więc zapisy z kolejnych wizyt mają dużą wartość.

Krok po kroku: co zrobić po zdarzeniu

Pierwsze godziny i dni decydują o tym, jak potoczy się cała sprawa.

• Zadbaj o pomoc medyczną i zgłoś się do lekarza jeszcze tego samego dnia.
• Zadbaj o wypełnienie wspólnego formularza zgłoszenia szkody przez kierowców.
• Zapisz dane obu pojazdów, kierowców i ich ubezpieczycieli.
• Zbierz dane świadków, także innych pasażerów.
• Zrób zdjęcia pojazdów, miejsca zdarzenia i widocznych obrażeń.
• Zgłoś się jako poszkodowany osobno, nie licz na zgłoszenie przez kierowcę.
• Zacznij prowadzić dziennik dolegliwości i kosztów.

Punkt szósty jest kluczowy. Bardzo często pasażer zakłada, że skoro kierowca zgłosił szkodę, sprawa jest załatwiona. Zgłoszenie kierowcy dotyczy jednak zwykle szkody w pojeździe, a nie Twojej szkody osobowej. Jak wypełnić formularz, wyjaśniamy w tekście o formularzu zgłoszenia szkody.

Kilku poszkodowanych w jednym pojeździe

Gdy w samochodzie jechało kilka osób, każda z nich ma własne, niezależne roszczenie i każda powinna zgłosić swoją szkodę. Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej pojazdu przewiduje wysokie sumy gwarancyjne właśnie na wypadek obrażeń wielu osób, ale nie są one nieograniczone. Art. 6 ust. 2 WAM przewiduje sytuację, w której suma należnych odszkodowań przekracza sumę ubezpieczenia, oraz zasady ograniczenia praw do wysokości dostępnej ochrony. W praktyce dotyczy to zdarzeń z bardzo poważnymi obrażeniami wielu osób, ale warto o tym wiedzieć, zamiast zakładać brak jakiegokolwiek limitu.

W praktyce warto jednak działać równolegle, a nie w rozproszeniu. Jeżeli każdy pasażer zgłasza sprawę osobno i w innym czasie, ubezpieczyciel otrzymuje kilka różnych opisów zdarzenia, co bywa wykorzystywane do podważania szczegółów. Spójny opis okoliczności i wspólnie zebrana dokumentacja: zdjęcia, dane świadków, notatka policyjna, wzmacniają pozycję wszystkich poszkodowanych.

Osobna kwestia dotyczy sytuacji, w której jeden z pasażerów jest jednocześnie właścicielem pojazdu. Jego roszczenie o szkodę osobową nadal kierowane jest do ubezpieczyciela odpowiedzialnego kierowcy, natomiast rozliczenie szkody w samym pojeździe biegnie inną ścieżką. Uszczerbek na zdrowiu jako pasażer i szkoda w mieniu to dwie odrębne sprawy i nie należy ich mieszać w jednym zgłoszeniu.

Przykład z praktyki

Pasażerka wracała z pracy samochodem koleżanki. Na skrzyżowaniu doszło do zderzenia z pojazdem, który wymusił pierwszeństwo. Doznała urazu odcinka szyjnego i barku, przez trzy miesiące nie mogła pracować w pełnym wymiarze.

Początkowo nie chciała zgłaszać roszczenia, obawiając się konsekwencji dla koleżanki. Sprawca był jednak kierowcą drugiego pojazdu, więc roszczenie w ogóle nie dotyczyło ubezpieczenia koleżanki. Ubezpieczyciel sprawcy próbował obniżyć kwotę, wskazując na wcześniejsze dolegliwości kręgosłupa sprzed kilku lat. Dokumentacja pokazała jednak, że tamte problemy dotyczyły odcinka lędźwiowego i były zakończone. Sprawa zakończyła się ugodą obejmującą utracony dochód, rehabilitację, dojazdy, pomoc w domu i zadośćuczynienie.

Co, jeśli nie masz pewności, kto zawinił

Pasażer zwykle nie wie, który kierowca popełnił błąd, a przy zdarzeniach na skrzyżowaniach czy przy zmianie pasa ustalenie tego bywa przedmiotem sporu przez wiele tygodni. To nie jest jednak Twój problem do rozstrzygnięcia przed zgłoszeniem roszczenia.

W takiej sytuacji zgłasza się roszczenie do ubezpieczycieli obu pojazdów jednocześnie, wskazując, że jako pasażer nie miałeś wpływu na przebieg zdarzenia. Kierowcy i ich ubezpieczyciele rozliczą się potem między sobą w odpowiednich proporcjach. Dzięki temu nie tracisz czasu na czekanie, aż ustalona zostanie wina, a bieg terminów zostaje przerwany wobec obu stron. Uszczerbek na zdrowiu jako pasażer jest właśnie tą kategorią spraw, w której podwójne zgłoszenie jest normalną i rozsądną praktyką.

Rola ubezpieczyciela

Sprawę po drugiej stronie prowadzi ubezpieczyciel strony odpowiedzialnej, który ocenia roszczenie w interesie swojego ubezpieczonego. Typowe argumenty to kwestionowanie związku dolegliwości ze zdarzeniem, powoływanie się na wcześniejsze schorzenia oraz sugerowanie, że poszkodowany mógł szybciej wrócić do pracy.

Nie podpisuj oświadczeń, których nie rozumiesz, i nie zgadzaj się na szybką ryczałtową wypłatę, zanim znane są trwałe skutki urazu. Przy odmowie uznania roszczenia sprawa nie jest zamknięta, o czym piszemy w tekście o odmowie wypłaty odszkodowania.

Przedawnienie: najpierw ustal rodzaj roszczenia

Roszczenie o naprawienie szkody przez osobę odpowiedzialną za uszkodzenie ciała lub śmierć podlega szczególnej regule art. 3:310 ust. 5 BW. Co do zasady termin wynosi pięć lat od początku dnia następującego po dniu, w którym poszkodowany poznał zarówno szkodę, jak i osobę za nią odpowiedzialną. W tym reżimie nie obowiązuje dodatkowa bezwzględna granica dwudziestu lat. Reguła dotyczy zdarzeń wyrządzających szkodę od 1 lutego 2004 r.; wcześniejsze zdarzenia wymagają sprawdzenia przepisów przejściowych. Jeżeli poszkodowany uzyskał potrzebną wiedzę jako małoletni, wskazany przepis wiąże pięcioletni termin z osiągnięciem pełnoletności.

Inaczej liczy się bezpośrednie roszczenie z WAM wobec ubezpieczyciela komunikacyjnego: zasadą są trzy lata od zdarzenia. Roszczenie z własnej umowy ubezpieczenia ma odrębny początek i reguły z art. 7:942 BW. Nie przenoś więc automatycznie pięciu lat ani wyjątku dla małoletnich na każdą polisę lub fundusz. Nie trzeba czekać na koniec leczenia, aby zgłosić i zabezpieczyć roszczenie.

Przy przewozie autobusem, tramwajem, pociągiem albo taksówką mogą mieć znaczenie dodatkowe przepisy prawa przewozowego, z własnymi terminami. Niezależnie od tego tempo ma znaczenie dowodowe: nagrania z kamer bywają nadpisywane po kilku tygodniach, a pamięć świadków blednie.

Najczęstsze błędy pasażerów

Uszczerbek na zdrowiu jako pasażer bywa zgłaszany za późno albo wcale, i to z powodów, które nie mają podstaw prawnych. Pierwszy błąd to niezgłaszanie roszczenia z lojalności wobec kierowcy, mimo że płaci ubezpieczyciel, a nie kierowca. Drugi to poleganie na zgłoszeniu dokonanym przez kierowcę, które nie obejmuje szkody osobowej pasażera. Trzeci to zwłoka z wizytą u lekarza przy urazach, które ujawniają się z opóźnieniem.

Czwarty błąd to swobodne rozmowy telefoniczne z ubezpieczycielem bez przygotowania. Piąty to brak dokumentacji kosztów: dojazdów, pomocy w domu, zakupionych leków. Szósty to przyjęcie pierwszej propozycji, która zwykle pomija skutki długoterminowe.

Kto pokrywa koszty pomocy prawnej?

Rozsądne koszty ustalenia odpowiedzialności i szkody oraz dochodzenia zapłaty poza sądem mogą stanowić część odszkodowania na podstawie art. 6:96 BW. Nie oznacza to jednak, że każdy rachunek i każde postępowanie zawsze pokryje druga strona. Znaczenie mają podstawa odpowiedzialności, zakres uznania roszczenia oraz zasadność i wysokość kosztów. Koszty procesu rozlicza się według odrębnych reguł.

Przed zleceniem sprawy ustal na piśmie, kto płaci za pracę adwokata, doradcę medycznego, ekspertyzę i ewentualne postępowanie sądowe. Zapytaj także, co stanie się przy odmowie odpowiedzialności, częściowym uwzględnieniu roszczenia albo zmianie pełnomocnika. Jeżeli kancelaria oferuje prowadzenie określonej sprawy bez obciążania klienta kosztami, zakres tej oferty powinien wynikać z uzgodnionych warunków. Nie należy utożsamiać takiej umowy z ustawową gwarancją dla każdej sprawy.

Ma to znaczenie, bo po drugiej stronie stoją zawodowcy: likwidatorzy szkód, prawnicy i doradcy medyczni. Więcej o zakresie takiego wsparcia piszemy w tekście o pomocy przy szkodzie osobowej.

Gdzie sprawdzić oficjalne informacje

Zasady dotyczące obowiązkowego ubezpieczenia pojazdów i sytuacji, w których wypłaca fundusz gwarancyjny, opisuje vereende.nl. Skargi na sposób prowadzenia sprawy przez ubezpieczyciela rozpatruje instytut opisany na stronie kifid.nl. Sprawdź też własne polisy, bo ubezpieczenie ochrony prawnej albo polisa wypadkowa bywają dodatkowym źródłem wsparcia.

Kiedy skontaktować się z prawnikiem

Przy lekkim stłuczeniu bez następstw wystarczy zwykle zgłoszenie szkody. Kontakt z prawnikiem ma sens przy każdym urazie wymagającym leczenia lub nieobecności w pracy, przy sporze o przebieg zdarzenia, gdy sprawca jest nieznany lub nieubezpieczony, gdy ubezpieczyciel kwestionuje związek dolegliwości z wypadkiem albo proponuje szybką ugodę.

Im wcześniej, tym lepiej, ponieważ najwięcej dowodów da się zabezpieczyć w pierwszych tygodniach. Jeżeli doznałeś obrażeń jako pasażer, skontaktuj się z naszą kancelarią i opisz przebieg zdarzenia.

Najczęstsze pytania

Czy mogę żądać odszkodowania, gdy wypadek spowodował mój znajomy?

Tak. Roszczenie kierowane jest do ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej pojazdu, a nie do majątku kierowcy. Właśnie po to zawiera się to ubezpieczenie. Kierowca nie płaci z własnej kieszeni, choć może odczuć skutki w postaci utraty zniżek.

Co, jeśli nie miałem zapiętych pasów?

Zwykle nie tracisz prawa do odszkodowania w całości, ale zarzut ten może mieć znaczenie. Obniżenie dotyczy części obrażeń, którym zapięty pas realnie by zapobiegł, a ciężar wykazania tego spoczywa na ubezpieczycielu. Nie przyjmuj takiego zarzutu automatycznie, ale też go nie lekceważ: liczy się, czy brak pasa wpłynął na skutki zdarzenia.

Kto płaci, gdy sprawca uciekł z miejsca zdarzenia?

Roszczenie można skierować do Waarborgfonds Motorverkeer. Trzeba wykazać udział pojazdu silnikowego, odpowiedzialność i szkodę. Jeżeli widziałeś pojazd, ale nie masz numeru rejestracyjnego, fundusz wskazuje zawiadomienie policji w ciągu 48 godzin; w innych sytuacjach oczekuje działań zmierzających do ustalenia sprawcy w ciągu maksymalnie 14 dni.

Czy muszę czekać, aż ustalona zostanie wina kierowców?

Nie. Zgłoś roszczenie do ubezpieczycieli obu pojazdów jednocześnie, wskazując, że jako pasażer nie miałeś wpływu na przebieg zdarzenia. Kierowcy rozliczą się potem między sobą, a Ty nie tracisz czasu ani terminów.

Co z wypadkiem w autobusie, tramwaju lub taksówce?

Przewoźnik odpowiada wobec pasażerów szeroko, także przy urazach spowodowanych gwałtownym hamowaniem czy ruszeniem przed zajęciem miejsca. Zbierz numer kursu, godzinę, numer boczny pojazdu i dane świadków, bo późniejsza identyfikacja przewoźnika bywa trudna.

Jakie szkody mogę rozliczyć jako pasażer?

Utratę dochodu wraz z dodatkami, koszty leczenia i rehabilitacji, dojazdy na wizyty, pomoc w domu, zniszczone rzeczy osobiste, zadośćuczynienie za ból i cierpienie oraz utratę zdolności zarobkowania przy trwałych następstwach.

Powiązane artykuły

• Wypadek z fatbike’em
• Ubezpieczenie SVI po wypadku
• Proces dochodzenia odszkodowania krok po kroku
• Nieznany lub nieubezpieczony sprawca
• Jak oblicza się pełną szkodę
• Wypadek na hulajnodze elektrycznej lub skuterze

Podsumowanie

Pozycja pasażera jest mocna, ponieważ nie ma on wpływu na sposób prowadzenia pojazdu; nie oznacza to automatycznej wypłaty, bo nadal trzeba wykazać odpowiedzialność, obrażenia i szkodę. Płaci ubezpieczyciel odpowiedzialnego kierowcy, także wtedy, gdy jest nim Twój znajomy lub członek rodziny, a przy nieznanym lub nieubezpieczonym sprawcy wkracza fundusz gwarancyjny. Zgłoś się do lekarza tego samego dnia, zgłoś swoje roszczenie osobno zamiast liczyć na kierowcę, dokumentuj koszty i nie zamykaj sprawy przed ustabilizowaniem się stanu zdrowia.