Okres wypowiedzenia przez agencję pracy w Holandii

Ilustracja pracownika i doradcy sprawdzających dokumenty oraz termin zakończenia umowy.
Potrzebujesz szybkiej pomocy?

Pomagamy w sprawach związanych z Holandią, także gdy jesteś już w Polsce. Najpierw sprawdzimy, czy możemy pomóc, i omówimy koszty.

21 marca, 2026

Okres wypowiedzenia przez agencję w Holandii nie wynika z jednej reguły. Zależy od tego, kto wypowiada, w której jesteś fazie, czy umowa zawiera klauzulę uitzendbeding (klauzulę, która kończy umowę wraz z końcem wypożyczenia do przedsiębiorcy) i czy w ogóle dopuszczono wcześniejsze wypowiedzenie. Ten artykuł prowadzi Cię przez te pytania po kolei i podaje przy każdej odpowiedzi konkretną podstawę: artykuł układu zbiorowego albo przepis kodeksu cywilnego.

Autor: mr. Onur Arslan, adwokat — prawo pracy (rejestr dziedzin prawa NOvA). Ostatnia aktualizacja: 22 października 2026 r. Stan prawny opisany w artykule: 30 września 2026 r. (CAO ABU 2026–2028, wersja z maja 2026 r.; kodeks cywilny BW w brzmieniu od 1 lipca 2026 r.); przy sprawach indywidualnych sprawdź aktualne przepisy albo skontaktuj się z kancelarią.

Zobacz też w bazie wiedzy PrawoPracy.nl: okres wypowiedzenia w Holandii.

W skrócie

  • W fazie A z klauzulą uitzendbeding zgłaszasz odejście najpóźniej jeden dzień roboczy wcześniej.
  • Agencja kończąca umowę przez klauzulę musi Cię uprzedzić 10 dni kalendarzowych wcześniej, jeżeli skierowanie trwało ponad 26 przepracowanych tygodni.
  • Bez klauzuli uitzendbeding obowiązuje ustawowy okres wypowiedzenia: miesiąc dla pracownika, od miesiąca do czterech dla pracodawcy.
  • Umowę terminową można wypowiedzieć wcześniej tylko wtedy, gdy umowa tego nie wyłącza.
  • Koniec zlecenia u przedsiębiorcy to nie to samo co wypowiedzenie umowy przez agencję.

Okres wypowiedzenia w Holandii: zwykła umowa a agencja

Ogólna zasada holenderskiego kodeksu cywilnego brzmi tak: pracownik wypowiada umowę z miesięcznym terminem, a pracodawca z terminem od jednego do czterech miesięcy, zależnie od stażu (art. 7:672 ust. 2 i 4 KC). Pracodawca potrzebuje przy tym zgody UWV, rozwiązania umowy przez sąd albo pisemnej zgody pracownika. Przy zwykłej umowie wypowiedzenie działa co do zasady na koniec miesiąca (art. 7:672 ust. 1 KC), a umowę terminową można wypowiedzieć przed terminem tylko wtedy, gdy umowa wyraźnie to przewiduje na piśmie (art. 7:667 ust. 3 KC).

Przy agencji objętej CAO ABU jest inaczej w trzech punktach: wypowiedzenie działa na najbliższy dzień roboczy, przy klauzuli uitzendbeding obowiązują krótsze terminy z art. 18 CAO, a umowę terminową bez tej klauzuli można wypowiedzieć przed terminem, chyba że wyraźnie i na piśmie to wyłączono (art. 18 ust. 4 CAO ABU). Jeżeli pracujesz bezpośrednio u pracodawcy, a nie przez agencję, sprawdź okres wypowiedzenia w Holandii przy zwykłej umowie o pracę.

Masz umowę na czas nieokreślony? Sam okres wypowiedzenia nie rozstrzyga, czy pracodawca może zakończyć zatrudnienie. Ustal także przyczynę i tryb zwolnienia. Dotyczy to również stałej umowy z agencją: sprawdź zwolnienie przy umowie na czas nieokreślony w Holandii. Poniżej wyjaśniamy, kto składa wypowiedzenie i jak ustalić termin w zatrudnieniu przez agencję.

Kto wypowiada umowę?

Zanim policzysz jakikolwiek termin, ustal, kto właściwie kończy współpracę. To rozróżnienie decyduje o wszystkim, co następuje dalej.

Ty jako pracownik. Chcesz odejść z agencji. Twój termin zależy od tego, czy w umowie jest klauzula uitzendbeding.

Agencja jako pracodawca. To ona jest Twoim pracodawcą i tylko ona może zakończyć umowę o pracę.

Przedsiębiorca, u którego pracujesz. Ten podmiot nie jest Twoim pracodawcą i nie może wypowiedzieć Ci umowy. Może jedynie zakończyć skierowanie, czyli zrezygnować z Twojej pracy. Dopiero to zdarzenie może pociągnąć za sobą koniec umowy z agencją — ale wyłącznie wtedy, gdy obowiązuje klauzula uitzendbeding.

To rozróżnienie bywa zacierane w rozmowach: „klient Cię zwolnił” nie jest zakończeniem stosunku pracy. Zawsze pytaj, kto i na jakiej podstawie kończy samą umowę.

Ustal swój termin w czterech krokach

Odpowiedz po kolei na cztery pytania. Każde z nich zawęża odpowiedź, a razem prowadzą do jednego terminu.

Krok 1. Kto kończy umowę? Ty, agencja, czy umowa kończy się sama w uzgodnionym dniu. Jeżeli kończy się sama, żaden okres wypowiedzenia nie obowiązuje — sprawdź wtedy wyłącznie obowiązek uprzedzenia.

Krok 2. W której jesteś fazie? Faza wynika z liczby przepracowanych tygodni u tej agencji, a nie z tego, co jest napisane na ostatniej umowie. Przy wątpliwościach zsumuj tygodnie z pasków wynagrodzeń.

Krok 3. Czy umowa zawiera klauzulę uitzendbeding? Klauzula występuje wyłącznie w fazie A. Szukaj w umowie słowa uitzendbeding. Jej obecność radykalnie skraca termin, ale też osłabia Twoją ochronę.

Krok 4. Czy wcześniejsze wypowiedzenie jest w ogóle możliwe? Przy umowie terminowej bez klauzuli sprawdź, czy umowa nie wyłączyła wypowiedzenia i czy jej długość nie jest krótsza niż sam termin ustawowy.

Dopiero po tych czterech odpowiedziach tabela poniżej daje jednoznaczny wynik. Pominięcie któregokolwiek kroku łatwo prowadzi do podania agencji błędnej daty.

Termin według umowy i fazy

Poniższa tabela odpowiada układowi zbiorowemu ABU dla pracowników tymczasowych na lata 2026-2028. Stan na 30 września 2026 r. Jeżeli Twoja agencja należy do NBBU, obowiązuje jej własny układ zbiorowy (CAO NBBU), a CAO ABU jej nie dotyczy (art. 1 ust. 2 CAO ABU) — terminy sprawdź wtedy w CAO NBBU.

Sytuacja Termin Podstawa
Odchodzisz sam, umowa z klauzulą uitzendbeding (faza A) 1 dzień roboczy art. 18 ust. 3 CAO
Agencja powołuje się na klauzulę, skierowanie ponad 26 przepracowanych tygodni 10 dni kalendarzowych art. 18 ust. 2 CAO
Odchodzisz sam, umowa bez klauzuli 1 miesiąc art. 7:672 ust. 4 KC
Agencja wypowiada umowę bez klauzuli, staż poniżej 5 lat 1 miesiąc — ale tylko po zgodzie UWV albo za Twoją pisemną zgodą; po zgodzie UWV agencja może skrócić termin o czas trwania procedury, lecz musi zostać co najmniej miesiąc art. 7:671, 7:671a i 7:672 ust. 2 i 6 KC
Staż 5-10 lat / 10-15 lat / 15 lat i więcej 2 / 3 / 4 miesiące art. 7:672 ust. 2 KC
Umowa kończy się w uzgodnionym dniu bez wypowiedzenia; przy umowie bez klauzuli zawartej na co najmniej 6 miesięcy agencja musi Cię pisemnie uprzedzić co najmniej miesiąc wcześniej z klauzulą: art. 18 ust. 1 lit. a CAO; bez klauzuli: art. 7:667 ust. 1 i 7:668 KC

Przy umowach przez agencję wypowiedzenie działa na najbliższy dzień roboczy (art. 18 ust. 4 i 6 CAO ABU), a nie na koniec miesiąca, jak przy zwykłych umowach o pracę. Jeżeli w umowie nie określono liczby godzin (praca na wezwanie), Twój okres wypowiedzenia jako pracownika może być krótszy niż miesiąc — co do zasady cztery dni (art. 7:672 ust. 5 KC).

Kiedy wcześniejsze wypowiedzenie w ogóle nie działa

Umowa na czas określony bez klauzuli uitzendbeding może być wypowiedziana wcześniej przez obie strony, ale tylko jeżeli umowa wyraźnie i na piśmie tego nie wyłączyła. Wyłączenie jest dopuszczalne, więc sprawdź to zanim cokolwiek zadeklarujesz.

Jest też pułapka arytmetyczna: jeżeli cała umowa trwa krócej niż ustawowy okres wypowiedzenia, wcześniejsze wypowiedzenie nie jest możliwe w ogóle. Przy umowie na trzy tygodnie i miesięcznym terminie po prostu nie da się jej wypowiedzieć — trzeba doczekać końca albo uzgodnić rozwiązanie za porozumieniem.

Jeden wyjątek działa na Twoją korzyść. Jeżeli agencja powołuje się na wyłączenie wypłaty wynagrodzenia, czyli nie płaci Ci za okres bez zlecenia, możesz wypowiedzieć umowę bez klauzuli ze skutkiem natychmiastowym.

Brak zlecenia to nie koniec umowy

Warto to rozdzielić, bo agencje bywają w tym niejednoznaczne. Jeżeli nie masz klauzuli uitzendbeding, brak pracy u przedsiębiorcy nie kończy Twojej umowy i nie uruchamia żadnego terminu wypowiedzenia. Umowa trwa, a agencja ma obowiązek wypłacać wynagrodzenie i szukać dla Ciebie innej odpowiedniej pracy.

Odpowiednia praca oznacza pracę dopasowaną do Twoich kwalifikacji, odległości i wymiaru godzin. Odmowa pracy, która tych kryteriów nie spełnia, nie jest podstawą do zakończenia umowy ani do wstrzymania wypłaty.

W fazie A wypłata może być umownie wyłączona na okres bez zlecenia, ale takie wyłączenie musi być wyraźnie zapisane. Jeżeli agencja się na nie powołuje, masz prawo wypowiedzieć umowę bez klauzuli ze skutkiem natychmiastowym.

Koniec umowy a wypowiedzenie

Trzy rzeczy bywają mylone, a mają zupełnie inne skutki.

Wypowiedzenie to jednostronne zakończenie trwającej umowy z zachowaniem terminu.

Zakończenie z mocy prawa następuje samo: w uzgodnionym dniu, na koniec fazy A albo w dniu osiągnięcia wieku emerytalnego. Nie potrzeba tu żadnego wypowiedzenia.

Uprzedzenie, czyli aanzegging, to coś zupełnie innego niż wypowiedzenie. Przy umowie zawartej na co najmniej sześć miesięcy pracodawca musi na miesiąc przed końcem poinformować pisemnie, czy ją przedłuża. To obowiązek informacyjny, a nie zakończenie umowy, i ma własne odszkodowanie oraz własny termin sądowy. Opisujemy to w artykule o aanzegvergoeding.

Jeszcze jedna sytuacja: choroba. Jeżeli zachorujesz, agencja nie może zakończyć skierowania ani powołać się na klauzulę uitzendbeding z tego powodu. Umowa jednak nadal skończy się w uzgodnionym dniu, jeżeli taka data była ustalona.

Nie składaj wypowiedzenia tylko dlatego, że agencja mówi, że w czasie choroby „i tak nie może płacić”. Najpierw ustal obowiązki agencji podczas choroby i ewentualne przejście do Ziektewet po zakończeniu umowy. Rezygnacja z pracy w czasie choroby może mieć istotne skutki dla świadczenia.

Przykłady dat i wiadomość do agencji

Przykład pierwszy (hipotetyczny). Pracujesz w fazie A z klauzulą uitzendbeding i chcesz odejść z końcem tygodnia. W czwartek 5 marca 2026 r. rano wysyłasz agencji wiadomość, że kończysz pracę z końcem piątku 6 marca 2026 r. Agencja otrzymuje ją jeszcze w czwartek. Zgłaszasz odejście co najmniej jeden dzień roboczy wcześniej, więc termin z art. 18 ust. 3 CAO jest dotrzymany, a piątek 6 marca jest Twoim ostatnim dniem pracy.

Przykład drugi (hipotetyczny). Jesteś w fazie B, umowa terminowa do 31 marca 2026 r., bez wyłączenia wcześniejszego wypowiedzenia, staż dwa lata. Sam wypowiadasz umowę, więc Twój termin to jeden miesiąc. Wypowiedzenie dociera do agencji we wtorek 10 lutego 2026 r. Miesięczny termin upływa 10 marca 2026 r. (wtorek), a wypowiedzenie działa na najbliższy dzień roboczy: w tym przykładzie ostatnim dniem pracy jest wtorek 10 marca, a umowa kończy się ze skutkiem od środy 11 marca 2026 r. — a nie dopiero 31 marca. Liczy się data doręczenia, nie data napisania pisma. Ponieważ sposób liczenia bywa sporny, poproś agencję o pisemne potwierdzenie ostatniego dnia pracy.

Zanim zadeklarujesz agencji jakąkolwiek datę, zbierz umowę wraz z aneksami, historię faz oraz nazwę obowiązującego układu zbiorowego. Możesz o to poprosić krótką wiadomością:

„Dzień dobry, proszę o pisemne potwierdzenie: w której fazie się obecnie znajduję, czy moja umowa zawiera klauzulę uitzendbeding, jaki okres wypowiedzenia mnie obowiązuje oraz który układ zbiorowy stosuje agencja. Proszę o odpowiedź na piśmie. Z poważaniem, [imię i nazwisko, numer pracownika]”

Agencja odpowie szybciej, jeśli napiszesz po niderlandzku. Taka wiadomość tylko wyjaśnia zasady i nie jest wypowiedzeniem:

Onderwerp: verzoek om bevestiging beëindigingsregels
Ik wil duidelijkheid over de beëindigingsregels van mijn arbeidsovereenkomst. Kunt u bevestigen welk contracttype en welke cao van toepassing zijn, of tussentijdse opzegging mogelijk is en welke opzegtermijn en einddatumregels gelden? Dit bericht is geen opzegging en geen instemming met beëindiging. Ik verzoek u om een schriftelijke toelichting met verwijzing naar de relevante bepalingen.

Nie podawaj ostatniego dnia pracy, dopóki nie masz tej odpowiedzi. Data raz zadeklarowana bywa traktowana jako Twoje wypowiedzenie, nawet jeżeli opierała się na błędnym założeniu.

Jak napisać wypowiedzenie z pracy w Holandii przy agencji

Gdy znasz już swój termin, złóż wypowiedzenie na piśmie, najlepiej e-mailem do agencji (a nie do firmy, w której pracujesz), i zachowaj potwierdzenie doręczenia. Wystarczą cztery elementy: imię i nazwisko z numerem pracownika, jednoznaczne oświadczenie, że kończysz umowę z agencją, ostatni dzień pracy wyliczony według tabeli powyżej oraz prośba o pisemne potwierdzenie i rozliczenie końcowe (urlop, vakantiegeld).

„Hierbij zeg ik mijn uitzendovereenkomst op met inachtneming van de geldende opzegtermijn. Mijn laatste werkdag is [datum]. Graag ontvang ik een schriftelijke bevestiging en mijn eindafrekening.”

Po polsku: „Niniejszym wypowiadam umowę z agencją z zachowaniem obowiązującego okresu wypowiedzenia. Mój ostatni dzień pracy to [data]. Proszę o pisemne potwierdzenie i rozliczenie końcowe.” Przy umowie z klauzulą uitzendbeding wystarczy zgłosić koniec pracy co najmniej jeden dzień roboczy wcześniej (art. 18 ust. 3 CAO ABU). Pełny wzór z wariantami znajdziesz w artykule wypowiedzenie przez pracownika w Holandii: wzór. Zanim wyślesz pismo, przeczytaj poniżej, jak wypowiedzenie wpływa na zasiłek.

Zanim złożysz wypowiedzenie: skutki dla zasiłku

To jest najczęściej pomijany koszt odejścia na własną prośbę i potrafi być dotkliwszy niż sam termin.

Jeżeli sam wypowiadasz umowę, UWV zwykle uznaje, że jesteś bezrobotny z własnej winy. Skutkiem bywa odmowa zasiłku dla bezrobotnych, i to niezależnie od tego, jak długo pracowałeś i ile składek odprowadzono. Sam fakt, że zachowałeś prawidłowy termin wypowiedzenia, niczego tu nie zmienia — liczy się to, kto zakończył stosunek pracy.

Są sytuacje, w których odejście nie jest traktowane jako zawinione, na przykład gdy agencja nie wypłaca wynagrodzenia albo warunki pracy są niebezpieczne. Te wyjątki wymagają jednak dowodów zebranych zanim odejdziesz: pisemnych zgłoszeń, braku reakcji, dokumentacji.

Jeżeli agencja proponuje Ci „rozwiązanie za porozumieniem stron”, nie podpisuj od ręki. Porozumienie sformułowane w odpowiedni sposób zwykle nie kosztuje zasiłku, ale źle sformułowane kosztuje. Sprawdź to w artykule o rozwiązaniu umowy za porozumieniem stron.

Okres próbny i wypowiedzenie natychmiastowe

W okresie próbnym obie strony mogą zakończyć umowę od razu, bez zachowania jakiegokolwiek terminu. Okres próbny obowiązuje jednak tylko wtedy, gdy zapisano go na piśmie, i ma ustawowe granice.

  • Przy umowie na sześć miesięcy lub krótszej okres próbny jest niedopuszczalny.
  • Przy umowie dłuższej niż sześć miesięcy, ale krótszej niż dwa lata — maksymalnie jeden miesiąc.
  • Przy umowie na dwa lata i dłużej oraz na czas nieokreślony — maksymalnie dwa miesiące.

W CAO ABU okres próbny w umowie bez klauzuli uitzendbeding na czas określony jest możliwy tylko przy umowie na ponad sześć miesięcy, w granicach ustawowych; w kolejnej umowie zawartej po przerwie nie dłuższej niż rok nie można go co do zasady ustalić ponownie, chyba że praca wymaga wyraźnie innych umiejętności (art. 16 CAO ABU). Zapis dłuższy niż dopuszcza ustawa jest nieważny w całości, a nie skracany do dozwolonej długości (art. 7:652 KC). Jeżeli więc agencja powołuje się na trzymiesięczny okres próbny, prawdopodobnie nie ma żadnego.

Gdy agencja podaje inny termin niż umowa

W praktyce spór o termin sprowadza się do jednego pytania: co dokładnie jest zapisane i kiedy pismo dotarło. Działaj w tej kolejności.

  • Poproś o pisemne wskazanie podstawy: numer artykułu układu zbiorowego albo zapis umowy.
  • Porównaj to z własną umową i z fazą wynikającą z pasków wynagrodzeń.
  • Zgłoś rozbieżność na piśmie i podaj własne wyliczenie z datami.
  • Nie przerywaj pracy samowolnie w spornym okresie; to osłabia Twoją pozycję.
  • Zachowaj dowody doręczenia obu pism.

Jeżeli agencja skróciła termin i przez to straciłeś wynagrodzenie, możesz żądać wyrównania za okres, którego nie dotrzymano. Przy klauzuli uitzendbeding i pominiętym dziesięciodniowym zawiadomieniu układ zbiorowy wprost przewiduje odszkodowanie równe wynagrodzeniu podstawowemu za brakujące dni, chyba że zaproponowano Ci odpowiednią pracę.

Po ustaleniu terminu sprawdź wypłatę i mieszkanie osobno

Zapisz oddzielnie datę zakończenia zlecenia, datę końca umowy z agencją i datę wskazaną w ewentualnym żądaniu wyprowadzki. To nie muszą być trzy identyczne daty. Zachowaj wypowiedzenie i potwierdzenie jego otrzymania, a nie tylko końcowy grafik w aplikacji.

Najczęstsze pytania

Czy mogę odejść z agencji z dnia na dzień?

Przy umowie z klauzulą uitzendbeding w fazie A wystarczy zgłoszenie jeden dzień roboczy wcześniej, więc praktycznie tak. Bez klauzuli obowiązuje co do zasady miesięczny termin (chyba że wcześniejsze wypowiedzenie wyłączono na piśmie albo umowa jest krótsza niż ten termin), a odejście bez zachowania go może prowadzić do roszczenia odszkodowawczego agencji.

Czy zakończenie zlecenia oznacza koniec umowy?

Tylko przy klauzuli uitzendbeding. Bez niej umowa trwa dalej do uzgodnionego terminu, a agencja co do zasady ma obowiązek wypłacać wynagrodzenie i szukać innej odpowiedniej pracy, chyba że w fazie A na piśmie wyłączono wypłatę za okres bez zlecenia.

Czy przedsiębiorca może mnie zwolnić?

Nie. Przedsiębiorca nie jest Twoim pracodawcą i nie może wypowiedzieć umowy o pracę. Może wyłącznie zrezygnować z Twojego skierowania.

Jaki jest okres wypowiedzenia w fazie B w Holandii?

W fazie B masz umowę terminową bez klauzuli uitzendbeding. Jeżeli sam ją wypowiadasz, obowiązuje miesięczny termin na najbliższy dzień roboczy, o ile wcześniejszego wypowiedzenia nie wyłączono na piśmie, a umowa nie jest krótsza niż ten termin (art. 18 ust. 4 CAO ABU). Agencja musi zachować termin od jednego do czterech miesięcy według stażu i potrzebuje zgody UWV, rozwiązania przez sąd albo Twojej zgody. Jeżeli umowa po prostu kończy się w uzgodnionym dniu, wypowiedzenie nie jest potrzebne. Przykłady wyliczeń: okres wypowiedzenia w fazie B.

Jaki okres wypowiedzenia obowiązuje, gdy agencja zbankrutowała?

Po ogłoszeniu upadłości kurator może wypowiedzieć umowę bez zgody UWV, z zachowaniem terminu umownego lub ustawowego, ale w każdym przypadku najwyżej z sześciotygodniowym terminem (art. 40 Faillissementswet). Wynagrodzenie za okres wypowiedzenia i część zaległości może w określonych granicach przejąć UWV. Szczegóły: upadłość agencji pracy.

Powiązane artykuły

Podsumowanie

Okres wypowiedzenia przez agencję zależy od czterech rzeczy: kto wypowiada, w której jesteś fazie, czy umowa zawiera klauzulę uitzendbeding i czy wcześniejsze wypowiedzenie nie zostało wyłączone. W fazie A z klauzulą wystarczy jeden dzień roboczy, bez klauzuli obowiązuje ustawowy miesiąc, a agencja przy dłuższym stażu ma termin nawet czteromiesięczny. Zanim podasz datę, poproś agencję o pisemne potwierdzenie fazy, klauzuli i układu zbiorowego.

Nie masz pewności, jaki termin Cię obowiązuje, albo agencja podaje inną datę niż wynika z umowy? Skontaktuj się z nami, a sprawdzimy Twoje dokumenty.

Przegląd wszystkich spraw pracowniczych, w których pomagamy, znajdziesz na stronie prawo pracy w Holandii.

Źródła


O autorze

Mr. Onur Arslan — adwokat w Rotterdamie, w zawodzie od 2009 roku, założyciel kancelarii Arslan Advocaten. W rejestrze dziedzin prawa Holenderskiej Izby Adwokackiej (NOvA) ma zarejestrowane prawo pracy oraz szkody osobowe; jest też ekspertem rejestru NIVRE (NIVRE-RE) w zakresie szkód osobowych. Odpowiada merytorycznie za treści z zakresu prawa pracy publikowane przez kancelarię i prowadzi sprawy o zwolnienia, porozumienia rozwiązujące, odprawy, zaległe wynagrodzenie i spory z pracodawcą — po polsku i niderlandzku.

Profil i rejestracje · Kontakt z kancelarią

Udostępnij tę wiadomość

Facebook
Twitter
LinkedIn

Potrzebujesz szybkiej pomocy?

Pomagamy w sprawach związanych z Holandią, także gdy jesteś już w Polsce. Najpierw sprawdzimy, czy możemy pomóc, i omówimy koszty.

Omów swoją sytuację prawną

Napisz do nas na prawnik@arslan.nl. Po zapoznaniu się z podstawowymi informacjami wyjaśnimy, jakie kroki możesz rozważyć i jakie dokumenty mogą być potrzebne.
Arslan Advocaten - Kancelaria prawna specjalizująca się w odszkodowaniach za uszczerbek na zdrowiu