Fazy A, B, C oraz 1–4 w Holandii: umowa, CAO i prawa

System faz określa, na jakim etapie zatrudnienia znajduje się pracownik agencji pracy tymczasowej w Holandii i jakie prawa mu z tego wynikają. Od położenia w systemie zależy okres wypowiedzenia, ciągłość wynagrodzenia, prawo do umowy na czas nieokreślony oraz to, czy agencja może zakończyć współpracę z dnia na dzień. Ten artykuł wyjaśnia budowę systemu według CAO ABU 2026–2028 (stan na 7 października 2026 r.), sposób liczenia przepracowanego czasu i najczęstsze błędy, na których tracą pracownicy.

Autor: mr. Onur Arslan, adwokat – prawo pracy (rejestr dziedzin prawa NOvA). Ostatnia aktualizacja: 22 października 2026 r. Stan prawny opisany w artykule: 7 października 2026 r. (CAO ABU 2026–2028, wersja z maja 2026 r.); przy sprawach indywidualnych sprawdź aktualne przepisy albo skontaktuj się z kancelarią.

Poradniki o pracy przez agencję

Ten artykuł wyjaśnia, jak długo można pracować w poszczególnych fazach. Poniżej znajdziesz rozwiązania konkretnych problemów:

• Uitzendbeding: koniec umowy, choroba i odprawa
• Umowa przez agencję czy bezpośrednio
• Nowe zasady umów zero-godzinowych od 2028 r.
• Choroba podczas pracy przez agencję
• Równe i równoważne warunki płacowe
• Emerytura StiPP w 2026 r.
• Dodatki nocne, zmianowe i nadgodziny
• Przerwa w pracy i liczenie faz
• Urlop i vakantiegeld w agencji

Krótkie omówienie faz z tabelą znajdziesz też w naszej bazie wiedzy: umowa z agencją: fazy A, B i C.

W skrócie

• System faz określa poziom ochrony pracownika agencji: faza A, B i C.
• Faza A obejmuje pierwsze 52 przepracowane tygodnie i zwykle zawiera klauzulę uitzendbeding (umowa kończy się wraz z końcem wypożyczenia do przedsiębiorcy).
• Faza B trwa obecnie maksymalnie trzy lata i dopuszcza sześć umów; sam układ zbiorowy skraca ją do dwóch lat od 1 stycznia 2028.
• Faza C oznacza umowę na czas nieokreślony i ochronę wynikającą ze zwykłych przepisów o zakończeniu zatrudnienia.
• Przerwa nie dłuższa niż sześć miesięcy nie zeruje licznika przepracowanych tygodni.

Faza 1, 2, 3 i 4 w Holandii – co oznaczają?

W ofertach pracy i umowach możesz spotkać numerację faz 1, 2, 3 i 4. W CAO NBBU pierwsze dwa numery tworzą wspólną fazę 1–2. Układ dopuszcza również oznaczenia literowe:

Dlatego oznaczenie „faza 3” odpowiada fazie B, a „faza 4” – fazie C. Najpierw sprawdź w umowie, czy obejmuje Cię CAO ABU, NBBU czy inny układ; sama nazwa fazy nie wystarcza do ustalenia wszystkich praw i terminów.

Źródło: CAO NBBU 2026–2028, przypis do art. 13 i system faz w art. 14. Dalsza tabela i omówienie poniżej dotyczą CAO ABU.

Fazy A, B i C w jednej tabeli

Poniższa tabela odzwierciedla układ zbiorowy ABU dla pracowników tymczasowych obowiązujący od 1 stycznia 2026 roku. Stan na wrzesień 2026.

Przerwa nie dłuższa niż sześć miesięcy nie zeruje licznika. Dłuższa przerwa cofa Cię na początek fazy A.

Zmiany przepisów i okres przejściowy

Tu trzeba uważać, bo w internecie krąży wiele nieaktualnych opisów. Rozdzielamy więc to, co obowiązuje dziś, od tego, co dopiero ma wejść w życie.

Obowiązuje dziś: faza B trwa maksymalnie trzy lata, a przerwa zerująca licznik wynosi sześć miesięcy.

Zmiana z konkretną datą: 1 stycznia 2028. Układ zbiorowy sam zapowiada, że z tym dniem artykuł 14 zostaje zastąpiony nowym brzmieniem: faza B skraca się z trzech lat do dwóch (maksymalna liczba sześciu umów pozostaje). Nie jest to zapowiedź warunkowa — data stoi w samym układzie.

Od tego samego dnia układ przestaje stosować własną, sześciomiesięczną przerwę zerującą i odsyła do przerwy ustawowej z art. 7:668a i 7:691 kodeksu cywilnego. Dziś przerwa ustawowa wynosi sześć miesięcy. Ustawa o większej pewności dla pracowników elastycznych (Wet meer zekerheid flexwerkers, opublikowana w Staatsblad 2026, 205) wydłuża ją od 1 stycznia 2028 r. do trzech lat — od tej daty licznik faz zerowałby się więc dopiero po trzyletniej przerwie. Układ wymienia wprawdzie 36 miesięcy, ale wprost odsyła do przerwy ustawowej (art. 14 ust. 6 CAO ABU w brzmieniu od 2028 r.), więc gdyby ustawa się jeszcze zmieniła, zmieni się i ten termin.

Przepis przejściowy. Umowa terminowa w fazie B zawarta przed 1 stycznia 2028 zachowuje dotychczasowy trzyletni okres fazy B. Skrócenie do dwóch lat dotyczy umów zawartych od tej daty. Podobnie z przerwą: dla umów zawartych przed 1 stycznia 2028 r. nadal liczy się dotychczasowa przerwa sześciomiesięczna — szczegóły przejściowe zawiera art. 14 CAO ABU w brzmieniu od 2028 r.

Do 31 grudnia 2027 roku obowiązuje wyłącznie stan opisany w tabeli: faza B trwa trzy lata, a przerwa zerująca wynosi sześć miesięcy.

Uwaga na dwie różne daty z 2028 roku: 1 stycznia 2028 to dzień zmiany faz, a 31 grudnia 2028 to koniec obowiązywania całego układu. To nie jest to samo.

Skąd bierze się system faz

Praca przez agencję opiera się na trójkącie: Ty podpisujesz umowę z agencją, a pracę wykonujesz u przedsiębiorcy, który Cię wynajmuje. Ponieważ zlecenia bywają krótkie i zmienne, układ zbiorowy dla pracowników tymczasowych wprowadza stopniowe budowanie ochrony wraz z przepracowanym czasem.

Ten mechanizm to właśnie system faz. Im dłużej pracujesz przez tę samą agencję, tym mocniejsza jest Twoja pozycja: rosną obowiązki agencji, a maleje możliwość natychmiastowego zakończenia współpracy.

System faz łączy przepisy kodeksu cywilnego z rozwiązaniami właściwego CAO. Związanie układem może wynikać m.in. z członkostwa agencji w organizacji pracodawców, umownego włączenia jego postanowień lub obowiązującego w danym okresie AVV. CAO ABU i NBBU mają własny zakres stosowania. Nie oceniaj go wyłącznie po nazwie fazy w umowie.

Po ustaleniu fazy sprawdź konkretny problem

Faza pomaga ustalić reguły kontraktu, lecz nie rozstrzyga samodzielnie każdej wypłaty i każdego żądania wyprowadzki. Przy braku godzin przejdź do wynagrodzenia, gdy agencja nie ma pracy. Przy końcu umowy użyj kontroli okresu wypowiedzenia, a przy mieszkaniu zapewnianym przez agencję — praw dotyczących zakwaterowania po zakończeniu pracy.

• Agencja nie wypłaciła należnej pensji? Zobacz jak sprawdzić zaległość i wezwać do zapłaty.
• Doszło do wypadku w pracy? Sprawdź odpowiedzialność agencji i firmy, w której pracujesz, oraz dokumenty potrzebne po wypadku.

Przygotuj chronologiczną listę umów i przerw. Dołącz ją do dokumentów dotyczących właśnie tej wypłaty lub właśnie tego zakończenia, które kwestionujesz.

Ile lat można pracować przez agencję?

Nie ma jednej maksymalnej długości całej pracy przez agencję: w fazie C zatrudnienie może trwać bezterminowo. Limit dotyczy korzystania z kolejnych elastycznych umów. Sformułowanie „stały kontrakt po czterech latach” jest uproszczeniem, ponieważ 52 tygodnie fazy A nie muszą odpowiadać jednemu rokowi kalendarzowemu.

Przykład hipotetyczny. Jeżeli pracujesz tylko co drugi tydzień, 52 kwalifikujące się tygodnie zbierzesz później niż osoba pracująca co tydzień. Płatne tygodnie urlopu także trzeba uwzględnić. Następnie fazę B liczysz według czasu kalendarzowego i liczby umów, a nie sumy godzin. Po prawidłowym zakończeniu kontraktu bez kontynuacji nie powstaje sam przez się obowiązek ponownego zatrudnienia.

Przy kontroli przygotuj wszystkie umowy, tygodniowe zestawienie pracy i urlopu, okresy przerw oraz dane prawne agencji. Poproś o pisemne uzasadnienie przypisanej fazy. Nie odkładaj działania, gdy od tego licznika zależy skuteczność zakończenia umowy.

Faza A: ile trwa w Holandii

Faza A to etap początkowy. Obejmuje pierwsze pięćdziesiąt dwa przepracowane tygodnie; we wcześniejszych wersjach układu zbiorowego faza A była dłuższa. Liczy się każdy tydzień, w którym wykonano choćby jedną godzinę pracy.

W tej fazie zwykle obowiązuje klauzula uitzendbeding, oznaczająca, że umowa kończy się automatycznie, gdy przedsiębiorca rezygnuje z Twoich usług. To najsłabszy poziom ochrony, ale i tu obowiązują ustawowe minimum wynagrodzenia oraz zasada równego traktowania.

W fazie A nie ma limitu liczby umów odpowiadającego sześciu kontraktom z fazy B. Obowiązują jednak m.in. zasady minimalnego okresu kolejnej umowy. Przerwa dłuższa niż sześć miesięcy co do zasady zeruje licznik; krótsza go zachowuje, ale sama przerwa bez pracy i płatnego urlopu nie zwiększa liczby tygodni fazy A.

Uitzendbeding i wyłączenie wypłaty za czas bez pracy to dwa różne mechanizmy. Pierwszy dotyczy zakończenia umowy, gdy klient kończy zlecenie, drugi wynagrodzenia w czasie trwania umowy. Wyłączenie wypłaty jest skuteczne tylko wtedy, gdy agencja zapowiedziała je na piśmie na początku umowy (art. 39 ust. 2 CAO ABU). Jeżeli taka umowa z wyłączeniem wypłaty trwa 12 miesięcy (kolejne umowy z przerwami do sześciu miesięcy sumuje się), agencja musi w ciągu miesiąca zaproponować Ci stały wymiar godzin, co najmniej równy średniej z tego okresu (art. 7:628a ust. 5 i ust. 9 lit. b BW); szczegóły w artykule o braku oferty stałych godzin po 12 miesiącach. Jeżeli agencja zrekrutowała Cię poza Holandią, w pierwszych dwóch miesiącach może Ci też przysługiwać gwarancja dochodu co najmniej na poziomie płacy minimalnej za pełny etat (art. 52 CAO), z określonymi wyjątkami.

Szczegółowo o pierwszym etapie: prawa pracownika w fazie A – licznik tygodni, uitzendbeding i choroba.

Faza B w Holandii: ile trwa i co daje

Po zakończeniu fazy A wchodzisz do fazy B. Trwa ona obecnie maksymalnie trzy lata i pozwala na zawarcie do sześciu umów na czas określony. Klauzula uitzendbeding już nie obowiązuje.

Co daje faza B w praktyce (CAO ABU 2026–2028):

• Koniec zlecenia u klienta nie kończy umowy: w fazie B pracujesz na umowie bez klauzuli uitzendbeding (art. 14 ust. 2 lit. c CAO ABU).
• Gdy agencja nie ma dla Ciebie pracy, co do zasady nadal płaci wynagrodzenie podstawowe (basisloon), dopóki nie skieruje Cię do nowej pracy (art. 39 ust. 3 CAO ABU). Wyjątek z art. 39 ust. 1 opisujemy w następnym akapicie.
• Agencja nie może zakończyć umowy z dnia na dzień. Umowa trwa do uzgodnionej daty, a wcześniejsze wypowiedzenie przez agencję wymaga ustawowego okresu wypowiedzenia oraz zgody UWV, rozwiązania przez sąd albo Twojej pisemnej zgody.
• Przy umowie zawartej na co najmniej sześć miesięcy, z datą końcową w kalendarzu, agencja musi Cię pisemnie uprzedzić najpóźniej miesiąc przed końcem, czy ją przedłuży. Za brak uprzedzenia należy się aanzegvergoeding.
• Jeżeli agencja z własnej inicjatywy nie przedłuża umowy, co do zasady należy się odprawa ustawowa, czyli transitievergoeding (art. 7:673 BW).
• Po wykorzystaniu limitu trzech lat albo sześciu umów dalsza praca dla tej samej agencji oznacza fazę C (art. 14 ust. 3 CAO ABU).

Koniec zlecenia u klienta nie kończy sam w sobie umowy w fazie B. Co do zasady agencja nadal odpowiada za wynagrodzenie i odpowiednią pracę zastępczą. Trzeba jednak sprawdzić art. 39 CAO: przy wcześniejszym wejściu do fazy B bez wykorzystania całej fazy A możliwe jest ograniczone, pisemnie uzgodnione wyłączenie wypłaty. Znaczenie ma także dostępność pracownika oraz przyjęcie odpowiedniej pracy.

W praktyce agencje niekiedy zawierają w fazie B bardzo krótkie umowy, dopasowane do długości zlecenia. Jest to dopuszczalne w granicach sześciu umów w obecnym trzyletnim okresie fazy B, ale każde takie zakończenie musi respektować uzgodniony termin, a przy umowach na co najmniej sześć miesięcy także obowiązek pisemnego uprzedzenia.

Uwaga na zmianę: układ zbiorowy skraca fazę B z trzech lat do dwóch od 1 stycznia 2028 roku i od tego samego dnia odsyła do ustawowej przerwy zerującej zamiast własnej sześciomiesięcznej. Do 31 grudnia 2027 roku obowiązują dotychczasowe terminy — sprawdź datę, zanim policzysz swój staż.

Jak liczyć datę odejścia i na czym polega wcześniejsze wypowiedzenie, wyjaśniamy w tekście okres wypowiedzenia w fazie B.

Faza C w Holandii: co daje stała umowa?

Po spełnieniu warunków fazy C pracujesz na podstawie umowy na czas nieokreślony z agencją. Zwykłe jednostronne zakończenie przez pracodawcę wymaga odpowiedniej procedury, najczęściej zgody UWV albo rozwiązania przez sąd. Istnieją odrębne podstawy i wyjątki, np. porozumienie stron lub prawidłowe zwolnienie natychmiastowe. Faza C nie oznacza całkowitego zakazu zakończenia zatrudnienia.

Także tutaj obowiązuje ciągłość wynagrodzenia. Brak zlecenia nie zwalnia agencji z wypłaty, a propozycja innej pracy musi być odpowiednia pod względem kwalifikacji, odległości i wymiaru godzin.

Jeżeli zatrudnienie jest kontynuowane lub podjęte ponownie w warunkach powodujących przekroczenie właściwych limitów fazy B, umowa może stać się bezterminowa bez podpisywania dodatkowego dokumentu. Nie oznacza to jednak obowiązku zaoferowania dalszej pracy po prawidłowym zakończeniu ostatniej dopuszczalnej umowy terminowej. Rozstrzygają daty, liczba kontraktów i reguły ich łączenia.

Faza C nie oznacza, że stajesz się pracownikiem firmy, w której pracujesz. Pracodawcą pozostaje agencja, która może kierować Cię do różnych klientów; koniec jednego zlecenia i koniec umowy to odrębne zdarzenia. Nie podpisuj dokumentu, który ma „tylko zamknąć zlecenie”, jeżeli zawiera także zgodę na rozwiązanie całej umowy: przy porozumieniu stron sprawdź datę końcową, wynagrodzenie do końca, rozliczenie urlopu i skutki dla WW. Jak liczy się kolejne umowy terminowe poza systemem agencyjnym, wyjaśniamy w artykule o zasadzie łańcucha umów.

Co oznacza brak zlecenia, choroba albo propozycja VSO przy umowie bezterminowej, opisujemy w artykule stała umowa w fazie C.

Jak liczy się przepracowany czas

Podstawą jest liczba przepracowanych tygodni u jednej agencji, niezależnie od tego, u ilu różnych przedsiębiorców pracowałeś. Zmiana miejsca pracy nie zeruje licznika.

Liczą się tygodnie, w których faktycznie pracowałeś, oraz opłacone tygodnie urlopu. Tydzień z jedną przepracowaną godziną liczy się tak samo jak tydzień pełnoetatowy — dlatego przy nieregularnym grafiku licznik rośnie szybciej, niż się wydaje. Tygodnie bez pracy i bez wypłaty się nie liczą, ale też nie zerują licznika, dopóki przerwa nie przekracza sześciu miesięcy.

W fazie B liczy się inaczej: okres trzech lat i limit sześciu umów biegną dalej przy przerwach nie dłuższych niż sześć miesięcy, a sama przerwa wlicza się do tych trzech lat (art. 14 ust. 2 lit. d CAO ABU). Przerwa dłuższa niż sześć miesięcy cofa Cię na początek fazy A.

Jeszcze jedna zasada bywa pomijana: umowa zawarta w ciągu miesiąca po poprzedniej, u tej samej agencji i u tego samego przedsiębiorcy, musi trwać co najmniej cztery tygodnie (art. 14 układu zbiorowego). Łańcuszek umów „na kilka dni” jest w takiej sytuacji niezgodny z układem.

Licznik biegnie dalej również wtedy, gdy przechodzisz do innej agencji w ramach tej samej grupy kapitałowej — chyba że agencja wykaże, że przejście nastąpiło z Twojej inicjatywy.

Znaczenie ma też przejście między agencjami. Zasada następczego pracodawstwa (opvolgend werkgeverschap, art. 15 CAO ABU) działa, gdy w ciągu sześciu miesięcy pracujesz kolejno u różnych pracodawców, których w odniesieniu do wykonywanej pracy można rozsądnie uznać za swoich następców — nie tylko wtedy, gdy nowa agencja kieruje Cię do tego samego przedsiębiorcy. Wcześniejszy okres, w którym wykonywałeś taką samą lub prawie taką samą pracę (także u zwykłego pracodawcy, nie tylko w agencji), wlicza się wtedy do systemu faz, licząc od początku fazy A. Jeżeli przechodzisz do innej agencji, aby dalej pracować u tego samego przedsiębiorcy, Twoja pozycja nie może być gorsza niż w poprzedniej agencji. Opisujemy ją w artykule o następczym pracodawstwie.

To jeden z najczęstszych punktów sporu, ponieważ przenoszenie pracowników między spółkami bywa sposobem na utrzymywanie ich w fazie A. Zbieraj więc dokumenty ze wszystkich okresów: umowy, paski wynagrodzenia i grafiki.

Emerytura i dodatkowe świadczenia

Pracownicy tymczasowi objęci są branżowym funduszem emerytalnym. Przy CAO ABU jest to fundusz StiPP (art. 45 CAO ABU). Zasady, w tym od kiedy naliczane są składki, określa regulamin funduszu — aktualne informacje publikuje StiPP; dawniej obowiązywał okres oczekiwania, dlatego starsze opisy bywają nieaktualne.

Porównaj pasek wypłaty z informacją w StiPP. Brak potrącenia składki pracownika wymaga wyjaśnienia, ale sam nie dowodzi braku zgłoszenia: pracodawca może pokrywać większą część składki albo może mieć zastosowanie inny uprawniony system. Nie utożsamiaj licznika faz z historią naliczania emerytury.

Poza emeryturą układ zbiorowy przewiduje dni wolne, dodatek urlopowy, wynagrodzenie za dni świąteczne oraz prawo do szkoleń. Uprawnienia te obowiązują niezależnie od fazy, choć ich zakres rośnie wraz ze stażem.

Wynagrodzenie i zasada równego traktowania

Dla pracownika agencji należy sprawdzić art. 8 Waadi oraz właściwy CAO. W CAO ABU 2026–2028 obowiązuje równoważność warunków: osobno chroniona jest wartość warunków podstawowych, a ponadto cały pakiet. Nie każdy składnik musi być identyczny, a niższa wypłata netto nie dowodzi sama w sobie naruszenia. Porównanie omawiamy w artykule o równym i równoważnym wynagrodzeniu.

Zasada ta obowiązuje od pierwszego dnia pracy, niezależnie od fazy. W praktyce bywa naruszana przez stosowanie stawki minimalnej zamiast stawki z układu zbiorowego obowiązującego u przedsiębiorcy. Sposób sprawdzenia opisujemy w artykule o minimalnym wynagrodzeniu w Holandii.

Uważaj też na potrącenia za zakwaterowanie, transport i ubezpieczenie. Są dopuszczalne tylko w wąskim zakresie i na podstawie pisemnej zgody. Co do zasady nie mogą obniżyć wypłaty poniżej ustawowego minimum; ustawa o płacy minimalnej przewiduje jednak wyjątek dla kosztów zakwaterowania — na podstawie Twojego pisemnego pełnomocnictwa i tylko przy wynajmującym spełniającym ustawowe warunki (np. certyfikowanym) z płacy minimalnej można przekazać na czynsz i koszty mieszkania maksymalnie 25 procent (art. 2a rozporządzenia Besluit minimumloon en minimumvakantiebijslag, stan na 7 października 2026 r.). Szerzej omawiamy to w artykule o pracy tymczasowej w Holandii.

Choroba w trakcie zatrudnienia przez agencję

Zgłoszenie choroby kieruje się do agencji, ponieważ to ona jest pracodawcą. W fazie A z klauzulą uitzendbeding agencja nie może powołać się na tę klauzulę z powodu choroby (art. 18 ust. 1 układu zbiorowego dla pracowników tymczasowych). Od 1 lipca 2023 roku zachorowanie nie kończy umowy: trwa ona dalej, a agencja wypłaca wynagrodzenie chorobowe. Umowa może się skończyć z innego powodu, na przykład z upływem uzgodnionej daty albo – przy umowie z uitzendbeding – najpóźniej z końcem fazy A; dopiero wtedy w grę wchodzi świadczenie z Ziektewet. Wypłaca je UWV, chyba że agencja jest tzw. eigenrisicodrager dla Ziektewet – wtedy świadczenie i reintegrację prowadzi sama agencja (lub jej administrator), choć decyzje o prawie do świadczenia nadal podlegają kontroli UWV. Więcej: agencja jako eigenrisicodrager nie płaci Ziektewet.

W fazach B i C wynagrodzenie chorobowe wypłaca agencja, tak jak każdy inny pracodawca. Obowiązki obu stron w zakresie reintegracji opisujemy w artykule o chorobie w pracy, a ochronę przed zwolnieniem w czasie choroby w tekście o zwolnieniu na chorobowym.

Zgłoś chorobę niezwłocznie zarówno agencji, jak i firmie, w której pracujesz, zgodnie z obowiązującą procedurą. Jeżeli wymagany jest telefon, sam SMS lub e-mail go nie zastępuje; po rozmowie zachowaj krótkie pisemne potwierdzenie. Rijksoverheid wyjaśnia zasady zgłoszenia choroby przy pracy przez agencję. Gdy po zgłoszeniu otrzymasz informację o zakończeniu umowy, sprawdź zwolnienie podczas choroby przez agencję: umowę, CAO i datę zakończenia.

Zakwaterowanie zapewniane przez agencję

Wielu pracowników mieszka w lokalach organizowanych przez agencję. Prawo pracy i prawo najmu pozostają jednak odrębne: zakończenie umowy o pracę nie kończy automatycznie prawa do mieszkania.

Jeżeli płacisz za korzystanie z lokalu i masz go do wyłącznej dyspozycji, mowa o najmie, a wyprowadzka wymaga zachowania procedury wypowiedzenia. Wyjątek dla lokalu nierozerwalnie związanego z funkcją jest wąski i rzadko obejmuje zwykłe zakwaterowanie pracownicze.

W praktyce liczy się dokumentacja: umowa zakwaterowania, potwierdzenia potrąceń i korespondencja o terminie opuszczenia lokalu. Zbierz je, zanim stracisz dostęp do skrzynki służbowej.

Zakończenie współpracy

W fazie A z klauzulą uitzendbeding zakończenie zlecenia przez przedsiębiorcę kończy umowę. Jeżeli wypożyczenie trwało ponad 26 przepracowanych tygodni, agencja musi Cię o tym zawiadomić co najmniej dziesięć dni kalendarzowych wcześniej, a jeśli tego nie zrobi, płaci wynagrodzenie podstawowe za brakujące dni (art. 18 ust. 2 CAO ABU). Wyjątek dotyczy choroby: na klauzulę nie wolno powołać się dlatego, że zachorowałeś. W fazie B umowa na czas określony trwa co do zasady do uzgodnionego terminu. Według CAO ABU można ją jednak wypowiedzieć przed terminem z zachowaniem ustawowego okresu wypowiedzenia, chyba że w umowie wyraźnie i na piśmie to wyłączono (art. 18 ust. 4 CAO ABU); jeśli umowa jest krótsza niż okres wypowiedzenia, wcześniejsze wypowiedzenie nie jest możliwe. Jeżeli wypowiedzieć chce agencja, nadal potrzebuje zgody UWV albo rozwiązania umowy przez sąd. W fazie C konieczna jest droga przez UWV albo sąd.

Gdy to Ty chcesz odejść, zasady zależą od rodzaju umowy. Przy umowie z klauzulą uitzendbeding wystarczy zgłosić agencji zakończenie najpóźniej jeden dzień roboczy wcześniej (art. 18 ust. 3 CAO ABU). Umowę terminową bez tej klauzuli, także w fazie B, możesz wypowiedzieć przed terminem z zachowaniem ustawowego okresu wypowiedzenia, chyba że wyraźnie i na piśmie to wyłączono (art. 18 ust. 4 CAO ABU). Natychmiast możesz ją wypowiedzieć wtedy, gdy agencja powołuje się na wyłączenie obowiązku wypłaty wynagrodzenia (art. 18 ust. 5 CAO ABU). Przy agencji objętej CAO NBBU sprawdź zasady tego układu. Jak sformułować pismo, pokazujemy we wzorze wypowiedzenia przez pracownika.

Przy umowie terminowej bez uitzendbeding, zawartej na co najmniej sześć miesięcy i z końcem określonym datą kalendarzową, co do zasady obowiązuje pisemne uprzedzenie na miesiąc przed końcem (aanzegging). Brak uprzedzenia może dawać roszczenie o rekompensatę. Rozlicz osobno ewentualną transitievergoeding, wynagrodzenie i urlop. Terminy na roszczenia związane z zakończeniem są krótkie; sprawdź zakończenie umowy przez agencję.

Które CAO Cię obejmuje i jakie dokumenty zebrać

W Holandii działają dwa układy zbiorowe dla agencji: ABU i NBBU. Nie są to wymienne etykiety i nie można z góry zakładać, że którykolwiek Cię obejmuje.

Sprawdź nazwę CAO w umowie, dane prawne agencji oraz aktualne informacje o członkostwie i ewentualnym AVV. Agencja spoza organizacji również może zobowiązać się w umowie do stosowania układu. Numer KvK identyfikuje podmiot, ale sam nie dowodzi związania konkretnym CAO. W razie wątpliwości poproś agencję o podstawę na piśmie.

Do ustalenia fazy przygotuj: wszystkie umowy i aneksy, potwierdzenia skierowania do przedsiębiorców, paski wynagrodzeń z całego okresu, własną ewidencję przepracowanych tygodni oraz korespondencję o przerwach i zakończeniu zleceń. Bez tych dokumentów spór o fazę sprowadza się do słowa przeciwko słowu.

Najczęstsze błędy i jak ich uniknąć

Pierwszy błąd to brak własnej ewidencji. Bez zapisu tygodni i godzin trudno wykazać, że osiągnąłeś kolejną fazę. Wystarczy prosty arkusz albo notatki w telefonie.

Drugi to podpisywanie nowej umowy „na start” po przerwie nie dłuższej niż sześć miesięcy. Taka umowa nie zeruje licznika, choć bywa tak przedstawiana.

Trzeci to godzenie się na status samozatrudnionego przy tej samej pracy. Zmiana formy prawnej pozbawia ochrony wynikającej z faz, a przy rzeczywistym podporządkowaniu może chodzić o pozorne samozatrudnienie, opisane w artykule o pozornym samozatrudnieniu.

Praca przez agencję a stałe zatrudnienie u przedsiębiorcy

Agencje stosują niekiedy klauzulę zakazującą przejścia do przedsiębiorcy, u którego wykonywałeś pracę, albo uzależniającą je od opłaty. Prawo europejskie i holenderskie ograniczają takie zapisy: nie mogą one utrudniać podjęcia stałego zatrudnienia.

Oznacza to, że przedsiębiorca może Cię zatrudnić bezpośrednio, a wynagrodzenie za pośrednictwo obciąża relację między firmami, a nie Ciebie. Klauzula żądająca zapłaty od pracownika jest z reguły nieskuteczna, co opisujemy w artykule o zakazie utrudniania podjęcia pracy.

Przy przejściu na stałe zatrudnienie warto sprawdzić, czy okres pracy przez agencję zalicza się do stażu u nowego pracodawcy. Ma to znaczenie dla okresu wypowiedzenia, odprawy i liczby umów terminowych.

Przykład (hipotetyczny)

Pracownik agencji objętej CAO ABU pracuje w tym samym zakładzie produkcyjnym od 6 stycznia 2025 r. do 29 czerwca 2025 r. (25 tygodni z pracą), potem ma dziesięciotygodniową przerwę (30 czerwca – 7 września 2025 r.), a od 8 września 2025 r. pracuje dalej co tydzień. Łącznie to około czternastu miesięcy kalendarzowych, ale tylko tygodnie z pracą liczą się do fazy A.

Liczymy: 25 tygodni przed przerwą + 27 tygodni od 8 września 2025 r. do 15 marca 2026 r. = 52 przepracowane tygodnie. Przerwa (10 tygodni) nie przekroczyła sześciu miesięcy, więc nie wyzerowała licznika, ale sama się do niego nie wlicza. Faza A kończy się więc 15 marca 2026 r.; jeżeli agencja pozwoliła mu pracować dalej od 16 marca 2026 r., pracował już w fazie B, w której klauzula uitzendbeding nie może obowiązywać. Gdy 10 kwietnia 2026 r. agencja oświadcza, że umowa kończy się natychmiast z powodu końca zlecenia, powołanie się na tę klauzulę jest w tej sytuacji nieskuteczne, a przy braku pracy agencja co do zasady nadal musi płacić wynagrodzenie. Gdyby przerwa trwała ponad sześć miesięcy albo pracownik miał mniej niż 52 tygodnie z pracą, wynik byłby inny. Dlatego kluczowe są paski wynagrodzenia z całego okresu.

Co zrobić, gdy agencja nie chce uznać fazy

Zacznij od pisemnego zestawienia: daty umów, liczba tygodni, przerwy i nazwa przedsiębiorcy. Wyślij je agencji z prośbą o potwierdzenie fazy, w której się znajdujesz, wyznaczając termin czternastu dni.

Przykładowa wiadomość po niderlandzku (dopasuj do swoich faktów):

Graag ontvang ik een overzicht van de gewerkte weken, uitzendovereenkomsten en onderbrekingen die u gebruikt voor mijn fase-indeling. Wilt u ook toelichten welke eerdere werkzaamheden en eventuele opvolgende werkgevers zijn meegeteld en op welke cao-bepaling de huidige indeling berust? Ik ontvang uw reactie graag binnen veertien dagen.

W CAO ABU agencja ma obowiązek na Twoją prośbę przekazać zestawienie zawartych z Tobą umów z datami początku i końca, wykonywanych prac oraz klientów, u których pracowałeś (art. 5 ust. 4). Dołącz własną chronologię. Jeśli nie zgadzasz się z odpowiedzią, wskaż konkretny pominięty okres lub dokument: to skuteczniejsze niż sama prośba o zmianę litery fazy w systemie.

Jeśli agencja odmawia, możesz skorzystać z procedury skargowej z układu zbiorowego albo pójść do sądu. W CAO ABU (art. 56) spór najpierw omawiasz z agencją, potem składasz skargę do agencji, a dopiero po jej decyzji możesz skierować sprawę do komisji rozjemczej (Geschillencommissie). Terminy na poszczególne kroki są krótkie — liczone w tygodniach — więc sprawdź je w układzie. Droga przez komisję nie zawsze będzie lepsza od sądu; wybór zależy od sprawy. Gdy problem dotyczy także zaniżonej wypłaty lub potrąceń, sprawdź, jak złożyć skargę na agencję pracy do SNCU lub Inspekcji Pracy.

Nie zwlekaj z reakcją. Roszczenie o wynagrodzenie za okres, w którym agencja powinna była płacić mimo braku zlecenia, jest łatwiejsze do wykazania, gdy zgłoszenie nastąpiło od razu, a nie po kilku miesiącach.

Gdzie sprawdzić zasady

Ogólne informacje o pracy przez agencję i o prawach pracowników tymczasowych publikuje Rijksoverheid. Szczegółowe zasady faz wynikają natomiast z obowiązującego układu zbiorowego dla pracowników tymczasowych.

Oś czasu: fazy, CAO i zmiany ustawowe

Uchwalona ustawa i decyzja o wejściu w życie są opublikowane w Staatsblad 2026, 205 i 206. Ogólna nowa przerwa wynosi 36 miesięcy, lecz istnieją wyjątki i przepisy przejściowe. Nie należy oceniać całej historii zatrudnienia wyłącznie według daty ostatniego paska.

Zobacz pełny harmonogram Wet meer zekerheid flexwerkers oraz poradnik o CAO ABU i NBBU 2026–2028. Zachowaj umowy, daty przerw i wykaz zakładów pracy, aby ocenić również następstwo pracodawców.

Najczęstsze pytania

Czym jest system faz?

System faz to mechanizm z układu zbiorowego dla pracowników tymczasowych, który stopniowo zwiększa ochronę wraz z przepracowanym czasem u jednej agencji. Wyróżnia fazę A, B i C, a od fazy zależą okres wypowiedzenia, ciągłość wynagrodzenia i rodzaj umowy.

Ile trwa faza A?

Faza A obejmuje pierwsze 52 przepracowane tygodnie; wcześniej było to 78 tygodni. Liczy się każdy tydzień, w którym wykonano choćby jedną godzinę pracy, a liczba umów w tej fazie jest nieograniczona.

Czy agencja musi płacić, gdy nie ma zlecenia?

W fazie B i C co do zasady tak, o ile jesteś dostępny i nie odmawiasz odpowiedniej pracy zastępczej. Do 1 stycznia 2028 r. wyjątek dotyczy osoby, która weszła do fazy B bez wykorzystania całej fazy A: wtedy agencja może wyłączyć wypłatę najwyżej na 26 tygodni (pomniejszone o czas w fazie A), jeżeli zapowiedziała to na piśmie (art. 39 CAO ABU). Po ustaniu klauzuli uitzendbeding umowa trwa dalej, a agencja ma obowiązek wypłacać wynagrodzenie i szukać innej odpowiedniej pracy. Brak zlecenia jest ryzykiem agencji, a nie pracownika.

Czy przerwa w pracy zeruje fazy?

Tylko przerwa dłuższa niż sześć miesięcy powoduje, że licznik rusza od zera. Krótsze przerwy są wliczane, dlatego nowa umowa podpisana po kilku tygodniach przerwy nie cofa Cię do początku fazy A.

Czy zmiana agencji cofa mnie do fazy A?

Nie zawsze. Jeżeli w ciągu sześciu miesięcy wykonujesz w nowej agencji taką samą lub prawie taką samą pracę, może obowiązywać zasada następczego pracodawstwa, która nakazuje zaliczyć wcześniejszy przepracowany okres. Gdy przechodzisz do nowej agencji, by dalej pracować u tego samego przedsiębiorcy, Twoja pozycja nie może być gorsza niż dotąd.

Czy choroba kończy umowę w fazie A?

Nie. Od 1 lipca 2023 roku agencja nie może powołać się na klauzulę uitzendbeding dlatego, że zachorowałeś. Umowa trwa dalej, a agencja wypłaca wynagrodzenie chorobowe. Świadczenie z Ziektewet wchodzi w grę dopiero, gdy umowa skończy się z innego powodu.

Czy wcześniejsza praca w innej agencji się liczy?

Może się liczyć. Jeżeli przerwa nie przekroczyła sześciu miesięcy, a w nowej agencji wykonujesz taką samą lub prawie taką samą pracę, zwykle obowiązuje zasada następczego pracodawstwa i wcześniejszy okres trzeba zaliczyć. Zbierz umowy i paski z obu okresów, bo to najczęstszy punkt sporu.

Czy w fazie A mogę odejść z dnia na dzień?

Nie zawsze. Przy umowie z klauzulą uitzendbeding według CAO ABU musisz zgłosić agencji odejście najpóźniej jeden dzień roboczy wcześniej. Umowę terminową bez tej klauzuli można wypowiedzieć z ustawowym okresem wypowiedzenia, chyba że na piśmie to wyłączono. Sprawdź więc najpierw rodzaj umowy i stosowany układ zbiorowy.

Ile trwa faza B w Holandii?

Według CAO ABU faza B trwa obecnie maksymalnie trzy lata i obejmuje najwyżej sześć umów terminowych (art. 14 ust. 2 CAO ABU). Przerwy nie dłuższe niż sześć miesięcy wliczają się do tych trzech lat. Od 1 stycznia 2028 r. układ skraca fazę B do dwóch lat; umowa fazy B zawarta przed tą datą zachowuje jednak do swojego końca trzyletni limit. W CAO NBBU odpowiednikiem jest faza 3, a jej zasady trzeba sprawdzić w tym układzie.

Czy w fazie B mogę iść na chorobowe, np. z powodu wypalenia?

Tak. Niezdolność do pracy możesz zgłosić także z powodu wypalenia (burn-out). W Holandii zwykle nie potrzebujesz do tego zaświadczenia od lekarza rodzinnego, a zdolność do pracy ocenia lekarz medycyny pracy (bedrijfsarts). Według CAO ABU chorobę zgłaszasz pierwszego dnia, najpóźniej przed 10:00 (art. 29 ust. 1 CAO ABU). Umowa w fazie B trwa dalej, a agencja wypłaca wynagrodzenie chorobowe: ustawowo co najmniej 70% wynagrodzenia, w pierwszych 52 tygodniach nie mniej niż płaca minimalna (art. 7:629 BW). Jeżeli umowa skończy się w czasie choroby z upływem uzgodnionej daty, dalsze świadczenie z Ziektewet wypłaca UWV albo agencja jako eigenrisicodrager.

Czy muszę od razu podpisać nową umowę od agencji?

Nie musisz podpisywać jej w pośpiechu. Poproś o kopię i czas na przeczytanie. Sprawdź, czy dokument zmienia tylko skierowanie do klienta, czy także pracodawcę, fazę, godziny, płacę lub sposób zakończenia umowy, i porównaj go z własną chronologią umów i przerw. Nowy dokument nie zeruje sam przez się wcześniejszego stażu.

Powiązane artykuły

• Praca tymczasowa w Holandii
• Opvolgend werkgeverschap
• Ziektewet w Holandii
• Choroba (L4) przy pracy przez agencję – wypłata i umowa
• CAO w Holandii – który układ zbiorowy Cię obejmuje

Podsumowanie

System faz wpływa na dopuszczalność klauzuli agencyjnej, kolejne umowy i wypłatę bez zlecenia. Faza A może występować z uitzendbeding lub bez niego. W fazie B i C klauzula ta nie obowiązuje. Licznik tygodni fazy A i kalendarzowy okres fazy B sprawdza się odrębnie, uwzględniając przerwy i ewentualne następstwo pracodawców.

Nie wiesz, w której fazie jesteś, albo agencja zakończyła współpracę z dnia na dzień? Skontaktuj się z nami, a przeanalizujemy Twoje umowy i wskażemy przysługujące Ci prawa.

Więcej o pozostałych tematach z zakresu zatrudnienia: prawa pracownika w Holandii.

---

O autorze

Mr. Onur Arslan — adwokat w Rotterdamie, w zawodzie od 2009 roku, założyciel kancelarii Arslan Advocaten. W rejestrze dziedzin prawa Holenderskiej Izby Adwokackiej (NOvA) ma zarejestrowane prawo pracy oraz szkody osobowe; jest też ekspertem rejestru NIVRE (NIVRE-RE) w zakresie szkód osobowych. Odpowiada merytorycznie za treści z zakresu prawa pracy publikowane przez kancelarię i prowadzi sprawy o zwolnienia, porozumienia rozwiązujące, odprawy, zaległe wynagrodzenie i spory z pracodawcą — po polsku i niderlandzku.

Profil i rejestracje · Kontakt z kancelarią